Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Over de auteur

Charles Edgar ('Eddy') du Perron (1899-1940) is een van de kopstukken in de Nederlandse literatuurgeschiedenis van de eerste helft van de twintigste eeuw. Hij was criticus, dichter, prozaschrijver, intellectueel geweten en oprichter van het literaire tijdschrift Forum (1932-1935). Zijn verlangen naar oprechtheid in de literatuur, naar boeken die de uitdrukking zijn van de persoonlijkheid van de schrijver (en niet in de eerste plaats van zijn literaire talent) is nog steeds actueel.
In Het land van herkomst (1935) werkte Du Perron zijn voorliefde voor 'de vent' boven 'de vorm' het geslaagdst uit. Het boek is een licht versluierde autobiografie met essayistische uitweidingen over zijn jeugd als planterszoon in Nederlands-Indië en zijn vorming in het Parijs van de jaren 20. Hij droeg het op aan Elisabeth de Roos, zijn vrouw, die in het boek als 'Jane' voorkomt.
Op 14 mei 1940 overleed Du Perron aan een hartaanval die mede het gevolg was van het nieuws van de capitulatie van Nederland. Diezelfde dag pleegde Menno ter Braak, zijn vriend en medeoprichter van Forum, zelfmoord.

Inhoud

Arthur Ducroo, alter ego van de schrijver, heeft in Jane 'de Ene' ontmoet, de ideale vrouw naar wie hij steeds gezocht heeft. Haar wil hij duidelijk maken wie hij is en hoe hij zo geworden is. Hij beantwoordt deze vragen door te schrijven, over zijn jeugd in Nederlands-Indië en zijn vorming in de jaren '20 in Parijs. Zijn jeugdherinneringen leiden hem af van het heden waarin de politieke situatie én zijn benarde financiële situatie hem benauwen. Ducroo wil het liefst afzijdig blijven van de politiek, maar is dat wel een houdbaar standpunt? In dagboekaantekeningen doet hij verslag van de discussies hierover met zijn vrienden in Parijs. In die gesprekken gaat het ook over de liefde. Ducroo is jaloers op het verleden van Jane. Hij zou alles willen weten van haar eerdere liefdesrelaties. Voor Jane telt alleen het heden waarin zij gelukkig is met Ducroo.

Leesaanwijzingen

Het land van herkomst is een echt N6-boek en dus behoorlijk pittig. Dat komt niet door de jeugdherinneringen, want die lezen relatief vlot, maar door de gedeeltes die zich in Parijs afspelen. Die vereisen concentratie van de lezer en affiniteit met politieke en maatschappelijke vraagstukken. Ducroo discussieert met zijn vrienden o.a. over trouw en jaloezie in de liefde, over in hoeverre je als individu autonoom bent, over maatschappelijke betrokkenheid en over het schrijverschap. Dit zijn universele thema’s. Het land van herkomst is een aanrader als je ook in dit soort zaken geïnteresseerd bent.

Om over na te denken

Kun je afzijdig blijven of moet je je engageren met actuele kwesties? Als je je engageert, hoe uit je dan je betrokkenheid?
Herken je dat je jaloers kunt zijn op de vroegere relaties van je geliefde, of vind je dat alleen het heden in een liefdesrelatie telt?
Hoe belangrijk is trouw in een liefdesrelatie? En in een vriendschap?
Hoe belangrijk is een goede schoolopleiding in je leven?
Heb je meer affiniteit met 'de notarissen' of met 'de kunstenaars'? Waarom?

Waardering

Er zijn geen beoordelingen van leerlingen beschikbaar.

'Het land van herkomst is een zoektocht naar identiteit en authenticiteit, hoe je je als individu staande kunt leren te houden in een wereld die steeds dreigender lijkt te worden voor de eenling. Als er één boek is dat ons kan klaarstomen voor 2018, is het deze roman. Lees!'
Ellen Deckwitz, NRC, 29 december 2017

'De persoonlijke ervaringen van de schrijver en de manier waarop hij daarvan verslag doet, vloeien samen tot een melodieuze compositie die een vervoerende uitwerking heeft, althans op de lezers die bereid zijn hun oren open te houden. Ducroo lijkt aanvankelijk verdwaasd rond te dwalen door het versplinterde universum van zijn ervaringen, maar blijkt gaandeweg steeds meer een man met eigenschappen te zijn. Het land van herkomst is een explosie van authenticiteit die ook ruim zestig jaar na verschijning nog een grote bekoring heeft.'
Ronald Havenaar, NRC, 21 februari 1997

'Het land van herkomst uit 1935 blijft een mooi exposé over trouw, het menselijk tekort en het koloniale denken. Het boek, dat deels in Parijs en deels in Indië speelt, is bovendien opzienbarend omdat de auteur (1899-1940) zo duidelijk beschrijft hoezeer hij zelf in zijn kinderjaren een product was van het kolonialisme.'
Hans Renders, bol.com

Meer weten?

eduperron.nl | website over Du Perron
literatuurgeschiedenis.nl | over Het land van herkomst
nrc.nl | Ellen Deckwitz over Het land van herkomst

Geschreven door:

Monique Metzemaekers

Suggesties


Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Opdrachten

BoekPerron, E. du, Het land van herkomst
NummerN5/1
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre
Je leert

reflecteren op het genre van een literair werk.

Opdracht

Het land van herkomst wordt een modernistische roman genoemd. Je gaat je verdiepen in wat dat betekent.

A

  1. Schrijf een karakterschets van Arthur Ducroo. Wat is hij voor iemand, naar jouw idee? Waar houdt hij zich mee bezig? Hoe is hij zo geworden? (300 woorden)
  2. Noem drie belangrijke karaktereigenschappen van Ducroo. Wat vind je de belangrijkste? Waarom?
  3. Zou je bevriend met Ducroo willen zijn? Leg je antwoord uit.

B

  1. Lees bron 1. Daarin staat ‘Die twijfelende hoofdpersoon is een eerste kenmerk van het modernisme’. Is Arthur Ducroo zo’n twijfelende hoofdpersoon? Noem voorbeelden uit Het land van herkomst bij je antwoord.
  2. Welke andere kenmerken van modernistisch proza vind je in bron 1?
  3. Bespreek per kenmerk in hoeverre je het terugziet in Het land van herkomst. Ondersteun je antwoord met citaten uit het boek.
  4. Het modernisme als stroming dateert men tussen de twee wereldoorlogen. Hoe belangrijk is deze tijdsbepaling in het geval van Het land van herkomst? Leg je antwoord uit.

C

Lees bron 2. Welke informatie over ‘Het land van herkomst en het modernisme’ voegt deze bron toe?

D

Schrijf een informerend artikel over Het land van herkomst als modernistische roman. Bespreek dit aan de hand van concrete voorbeelden uit Het land van herkomst en je eigen leeservaring. Betrek je antwoorden bij A, B en C in je artikel.
Tot slot ga je in op de vraag of het modernistisch proza ook in de huidige tijd iets te zeggen heeft. Zijn er recent verschenen boeken die je kunt beschouwen als modernistische roman?

Bronnen
  1. literatuurgeschiedenis.nl | 'Een dolgedraaide wereld: modernisme in het proza'
  2. literatuurgeschiedenis.nl | over Het land van herkomst
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekPerron, E. du, Het land van herkomst
NummerN5/2
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusthematiek
Je leert

reflecteren op de thematiek van een literair werk.

Opdracht

A

Het land van herkomst bestaat uit een gedeelte dat zich afspeelt in Nederlands-Indië en een gedeelte dat zich afspeelt in 1933/1934 in Parijs.

  1. Heb je een voorkeur voor één van beide verhaallijnen? Leg je antwoord uit.
  2. Zou het een goed idee zijn om het gedeelte dat zich afspeelt in Nederlands-Indië, als een apart boekje uit te geven? Leg je antwoord uit.
  3. Zou het een goed idee zijn om een apart boekje te maken van de Parijse gesprekken? Leg je antwoord uit.

B

‘Uitgave van alleen het Indische verhaal, zoals wel eens is voorgesteld (…) zou de intentie van de auteur groot geweld aandoen,’ volgens Francis Bulhof in het Lexicon van literaire werken. Je kunt dit Lexicon in de bibliotheek vinden.
Lees 'Interpretatie' in bron 1 (p. 6–13).

  1. In 'Interpretatie' komt de thematiek van Het land van herkomst in verschillende passages aan de orde. Geef nauwkeurig aan wat volgens Bulhof de thematiek van Het land van herkomst inhoudt.
  2. Waarom is ‘het registreren van zelfs het kleinste voorval’ belangrijk?
  3. Welke rol speelt de actualiteit?
  4. Hoe verhoudt zich het koloniale aspect tot de thematiek?
  5. Wat is het ‘authenticiteitsprobleem’ volgens Bulhof?
  6. Bulhof concludeert: ‘de mogelijkheid tot neutraliseren van het vernietigend effect van de tijd is wel aangetoond’. Wat bedoelt hij daarmee? Ben je het met hem eens? Leg je antwoord uit, en citeer daarbij Het land van herkomst.
  7. Zijn het Indische en het Parijse gedeelte even belangrijk voor de thematiek volgens Bulhof? Leg uitvoerig uit.

C

Lees bron 2.

  1. In hoeverre heeft de auteur van deze bron een andere opvatting over de thematiek van Het land van herkomst?
  2. Maak een afweging tussen de opvatting van Bulhof en de auteur van bron 2. Welke opvatting over de thematiek heeft jouw voorkeur? Of heb je zelf een andere opvatting? Leg je antwoord uit.

D

Herlees je antwoord bij A. Sta je nog steeds achter wat je daar geschreven hebt? Leg je antwoord uit, en betrek daarbij je antwoorden bij opdracht B en C.

Bronnen
  1. F. Bulhof, 'E. du Perron, Het land van herkomst', in: Lexicon van literaire werken, 1989
  2. literatuurgeschiedenis.nl | over Het land van herkomst
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekPerron, E. du, Het land van herkomst
NummerN5/3
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusreceptie
Je leert

reflecteren op de receptiegeschiedenis van een literair werk.

Opdracht

A

Noteer je eerste reactie op Het land van herkomst. In hoeverre vond je het interessant om dit boek te lezen? Is een thema, een passage, een personage, de stijl of iets anders je in het bijzonder opgevallen? (200 woorden)

B

De reacties op de verschijning van Het land van herkomst in 1935 waren divers. Hier volgen een paar voorbeelden. Je hebt deze voorbeelden nodig om de opdracht te maken. 

  1. Menno ter Braak waardeert de eerlijkheid. Hij kan het boek geen roman noemen omdat Du Perron achterwege heeft gelaten ‘wat aan de roman een fictief karakter geeft: het fantaseren van een intrige, het rangschikken van de stof volgens een verbeeldingsschema, het ‘liegen over zichzelf’.’
  2. Hendrik Marsman noemt Het land van herkomst ‘de compleetste uiting van onze generatie. Om de intelligentie, de menselijke rijkdom, de hartstocht en het schrijverschap ervan – om het streven naar menselijke waardigheid’.
  3. Garmt Stuiveling prijst Ducroos ‘sociaal sterk verantwoord individualisme’.
  4. Anton van Duinkerken vindt het boek een demonstratie van de ‘artistieke en morele aftakeling der Nederlandse literatuur’.
  5. Andere recensenten constateren ‘onsmakelijke en stuitende details’ en ‘vulgaire banale erotiek’.
  6. In 1970 schrijft W.F. Hermans in Mandarijnen op zwavelzuur: ‘het verhaal heeft geen intrige, geen dramatische spanning, geen ontknoping, geen stramien, geen karkas, geen model; als totaliteit drukt het niets uit’ en ‘een leidende gedachte valt in Het land van herkomst niet aan te wijzen’. 
  7. In 1991 verwijt literatuurwetenschapper Mieke Bal Du Perron ‘racisme, seksisme en homofobie’.

  1. Lees bron 1 met het oog op de reacties op het verschijnen van Het land van herkomst. Welke reacties zijn dat? Waarom reageert men zo?
  2. Lees bron 2. Hoe oordeelt Ellen Deckwitz over Het land van herkomst?
  3. Lees bron 3 en vul je lijst met reacties aan.

D

Schrijf een informatief artikel over de receptiegeschiedenis van Het land van herkomst. Daarin licht je (een aantal van) de reacties bij B en C toe. In hoeverre vind je dat het boek ook huidige lezers iets te zeggen heeft? Betrek hierbij je eigen leeservaring (A). Je ondersteunt je beweringen met citaten uit Het land van herkomst. (700 woorden)

Bronnen
  1. dbnl.org | Rob Nieuwenhuys, ’XVI Tussen dertig en veertig. 1. Het land van herkomst
  2. nrc.nl | Ellen Deckwitz over Het land van herkomst
  3. nrc.nl | Ronald Havenaar, 'Het geordende labyrint van Du Perron'
Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Opdrachten

BoekPerron, E. du, Het land van herkomst
NummerN6/1
Niveau6
Studielast4 slu
Werkvormindividueel of als tweetal
Focusverwantschap
Je leert

de verwantschap tussen een werk en andere literaire werken onderzoeken en in kaart brengen.

Opdracht

A

Als 'chef Boeken' van NRC Handelsblad was Pieter Steinz verantwoordelijk voor beschrijvingen van en schema's over allerlei boeken die tot de wereldliteratuur worden gerekend. De beschrijvingen zijn zo geschreven dat het alleen daarom al een plezier is om te lezen. Steinz is echter verder gegaan door allerlei verbanden te leggen met andere literatuur: hij kijkt naar overeenkomsten in thema en stijl en zelfs naar mogelijke beïnvloeding. Uiteindelijk zijn de krantenbijdragen gebundeld tot het prettig leesbare boek Steinz, gids voor de wereldliteratuur, waaraan ook zijn dochter Jet heeft meegewerkt.

De opdracht is eenvoudig: maak samen een schema rondom Het land van herkomst. Bekijk de schema’s rondom Terug naar Oegstgeest van Jan Wolkers en Ulysses van James Joyce (onder Downloads) om te zien hoe Steinz zo'n schema vormgaf.
(Je kunt deze opdracht zowel samen als in je eentje uitvoeren.) 

  1. [een van beiden]
    In kolom 1, ‘Invloed op Du Perron’, noteert een van jullie welke boeken van invloed zijn geweest op Het land van herkomst.
  2. [een van beiden]
    In kolom 2, ‘proza van Du Perron’ noteert de ander vier titels van ander bekend proza van Du Perron.
  3. [samen]
    Kolom 3, ‘Wat te lezen na Het land van herkomst?’, heeft drie kopjes. Kopjes die Pieter Steinz in andere schema’s heeft gebruikt, zijn bijvoorbeeld:
    a. wonderreizen
    b. plattelandstragedies
    c. literatuur als spel
    d. bezetenheid en zelfvernietiging
    e. de zieke mens in de romanliteratuur
    Jullie bedenken samen drie tussenkopjes (thema’s die voorkomen in Het land van herkomst waarvan jullie vermoeden dat ze ook in veel andere literaire werken voorkomen). Onder elk kopje komen minimaal drie titels.

Net als Pieter Steinz vatten jullie elk boek dat in het schema voorkomt samen in één zin. Iemand die Het land van herkomst heeft gelezen, moet uit deze zin kunnen afleiden wat het verband tussen Het land van herkomst en de genoemde titel is.
Onder Bronnen vind je een aantal bronnen die je kunt raadplegen. Daarnaast zul je ook zelf wat moeten googelen.

B

[individueel]
Vind je dat jouw/jullie schema van Het land van herkomst een plaats verdient in het boek van Pieter en Jet Steinz? Beargumenteer je antwoord.

Bronnen

nrc.nl | Ronald Havenaar, 'Het geordende labyrint van Du Perron'
F. Bulhof, 'E. du Perron, Het land van herkomst', in: Lexicon van literaire werken, 1989

Gemaakt doorMonique Metzemaekers
Downloads



BoekPerron, E. du, Het land van herkomst
NummerN6/2
Niveau6
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre
Je leert

reflecteren op het genre van een literair werk.

Opdracht

[In deze opdracht werken we met de editie van dbnl.org.]
Toen Het land van herkomst in 1935 verscheen, ontstond er een discussie over het genre. De autobiografie beschouwde men destijds als een minderwaardig genre, omdat daarin, vond men, de verbeeldingskracht ontbrak. Is Het land van herkomst een autobiografie of een roman? Dat is de kwestie waarin je je gaat verdiepen.

A

Lees bron 1.

  1. Wat zijn de kenmerken van een ‘echte roman’ volgens het artikel?
  2. In hoeverre is Het land van herkomst een ‘echte roman’?
  3. Hoe oordeelt Nieuwenhuys over de jeugdherinneringen versus de Parijse hoofdstukken?
  4. Ben jij het met Nieuwenhuys eens? Leg je antwoord uit. Ondersteun je antwoord met citaten uit het boek.

B

Lees bron 2.

  1. Leg precies uit wat volgens Ter Braak het verschil is tussen ‘liegen’ en ‘fantaseren’.
  2. Ben je het met Ter Braak eens dat Het land van herkomst een ‘roman voor Jane’ is? Leg je antwoord uit. Ondersteun je antwoord met citaten uit het boek.

C

Het land van herkomst heeft het volgende motto van André Malraux: ‘Il faut chercher en soi-même autre chose que soi-même pour pouvoir se regarder longtemps’.

  1. Wat betekent dit motto?
  2. Past het motto beter bij een autobiografie of bij een roman? Of maakt het niet? Leg je antwoord uit.
  3. Vind je het een geschikt motto bij Het land van herkomst? Leg je antwoord uit.

D

Ducroo schrijft Wijdenes (p. 535): ‘En men kan immers ook zichzelf niet weergeven; men legt zich neer bij de theorie dat men op zijn best een dubbelganger van zichzelf maakt’.

  1. Wat bedoelt Ducroo met deze uitspraak?
  2. Ben je het met Ducroo eens? Leg je antwoord uit.

E

‘Du Perron maakt van zichzelf een personage om met zichzelf samen te kunnen vallen.’ (criticus Arnold Heumakers)

  1. Wat bedoelt Heumakers met deze uitspraak?
  2. Ben je het met hem eens? Leg je antwoord uit.

F

Schrijf een beschouwing (500 woorden) waarin je ingaat op de vraag in hoeverre Het land van herkomst een roman is of een autobiografie, en wat dat naar jouw idee betekent voor de kwaliteit van het werk. Betrek daarin je antwoorden bij A-E.

Bronnen
  1. dbnl.org | Rob Nieuwenhuys, ’XVI Tussen dertig en veertig. 1. Het land van herkomst
  2. dbnl.org | Menno ter Braak, ‘Roman voor Jane’, in: In gesprek met de onzen
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekPerron, E. du, Het land van herkomst
NummerN6/3
Niveau6
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focuskwesties
Je leert

reflecteren op kwesties die in een roman aan de orde komen.

Opdracht

[In deze opdracht werken we met de editie van dbnl.org.]

A

Herlees hoofdstuk 11 ‘Gesprek met Héverlé’.

  1. Noteer in steekwoorden waarover het gesprek tussen Ducroo en Héverlé gaat.
  2. ‘Ik gooi de dupe op.’ Leg zo precies mogelijk uit wat Ducroo met ‘dupe’ bedoelt.
  3. Waarvan kun je volgens dit gesprek dupe zijn?
  4. Eén gespreksthema is ‘vrijheid’, speciaal in een liefdesrelatie. Wat is het standpunt van Ducroo? En van Héverlé? En wat vind jij?
  5. Wat bedoelt Ducroo met ‘de jaloezie op het verleden’? Hoe past dit in het gesprek over de liefde? Wat is jouw mening over ‘jaloezie op het verleden’?
  6. Aan het slot van het hoofdstuk staat ‘Ik schrijf dit nu in Meudon op; de aanwezigheid van Jane – in de andere kamer – vult het huis en het is alsof zij ook bij het gesprek met Héverlé aanwezig was’. Hoe belangrijk is Jane in het gesprek naar jouw idee, als je het hele boek hierbij betrekt? 

B

Herlees hoofdstuk 29 ‘Terug in Parijs’, vanaf p. 445. Ducroo en Jane zijn op bezoek bij Luc en Bella Héverlé.

  1. Héverlé heeft gekozen voor het communisme. Wat zijn zijn argumenten?
  2. Wat vindt Ducroo van deze keuze?
  3. Herlees p. 531-533 vanaf 14 Febr. Hier gaat het gesprek tussen Ducroo en Héverlé over partij kiezen verder. Welke argumenten heeft Héverlé voor zijn standpunt? Welke Ducroo?
  4. ‘Als alles op oorlog neerkomt, dan kan ik alleen met volle overtuiging oorlog voeren naast mijn vrienden,’ stelt Ducroo. Leg uit dat deze uitspraak past bij Ducroos levensovertuiging. Ben jij het met Ducroo eens of voel je meer voor het standpunt van Héverlé?
  5. Het gesprek in hoofdstuk 29 gaat verder over de liefde. Is de liefde inderdaad Ducroos ‘waarheid’, zoals Héverlé suggereert? Leg uit. Betrek niet alleen dit hoofdstuk in je antwoord.
  6. Beschrijf de standpunten over trouw/ontrouw/jaloezie in de liefde van Ducroo en Héverlé. Wat voegen Jane en Bella toe aan de discussie?
  7. Wat vind jij van deze kwestie?
  8. Het hoofdstuk eindigt met ‘Of is het, als men goed kijkt, altijd weer de Indischman in mij die protesteert – tegen Europa, tegen Parijs?’ Wat bedoelt Ducroo met deze vraag? Heeft hij gelijk? Leg je antwoord uit.

C

Stel dat je kunt aanschuiven bij één van de andere gesprekken die Ducroo met zijn vrienden in Parijs heeft. Bij welk gesprek zou je dan het liefste aanschuiven? Noem het hoofdstuk en geef kort aan waar het gesprek over gaat. Waarom wil je juist aan dit gesprek deelnemen? Wat wil jij vanuit jouw positie in de huidige tijd aan het gesprek toevoegen? Geef je inbreng weer in een monoloog waarin je ook reageert op wat de gesprekspartners te berde brengen.

Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Het land van herkomst - Perron, E. duNiveau 6

Het land van herkomst

Auteur:Perron, E. du
Jaar uitgave:1935
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:541
Genre:autobiografisch proza, sleutelroman
Tags:Frankrijk, identiteit, jaren '20 en '30, jeugdervaringen, kolonialisme, Nederlands-Indië, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org.
De E. du Perronprijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een boek dat een actieve bijdrage levert aan wederzijds begrip tussen diverse in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 april 2018.

 

Introductie

Charles Edgar (‘Eddy’) du Perron (1899-1940) is een van de kopstukken in de Nederlandse literatuurgeschiedenis van de twintigste eeuw. Hij was criticus, dichter, prozaschrijver, intellectueel geweten en oprichter van het literaire tijdschrift Forum (1932-1935). Zijn verlangen naar oprechtheid in de literatuur, naar boeken die de uitdrukking zijn van de persoonlijkheid van de schrijver (en niet in de eerste plaats van zijn literaire talent) is nog steeds actueel.
In Het land van herkomst (1935) werkte Du Perron zijn voorliefde voor ‘de vent’ boven ‘de vorm’ het geslaagdst uit. Het boek is een licht versluierde autobiografie met essayistische uitweidingen over zijn jeugd als planterszoon in Nederlands-Indië en zijn vorming in het Parijs van de jaren 20. Hierin is het conflict tussen het individu (‘de smalle mens’) en de socio-politieke omstandigheden het belangrijkste thema. Hij droeg het op aan Elisabeth de Roos, zijn vrouw, die in het boek als ‘Jane’ voorkomt.
Du Perron was ook een gretig briefschrijver. Meer dan 4000 brieven van zijn hand zijn bewaard gebleven.
Op 14 mei 1940 overleed Du Perron aan een hartaanval die mede het gevolg was van het nieuws van de capitulatie van Nederland. Diezelfde dag pleegde Menno ter Braak, zijn vriend en medeoprichter van Forum, zelfmoord.

Inhoud

Arthur Ducroo, alter ego van de schrijver, heeft in Jane ‘de Ene’ ontmoet, de ideale vrouw naar wie hij steeds gezocht heeft. Haar wil hij duidelijk maken wie hij is en hoe hij zo geworden is. Hij beantwoordt deze vragen door te schrijven, over zijn jeugd in Nederlands-Indië en zijn ontwikkeling in de jaren 20 en 30 in Parijs. Zijn jeugdherinneringen leiden hem af van het heden waarin de politieke situatie én zijn benarde financiële situatie hem benauwen. Ducroo wil het liefst afzijdig blijven van de politiek, maar is dat wel een houdbaar standpunt? In dagboekaantekeningen doet hij verslag van de discussies hierover met zijn vrienden in Parijs. In die gesprekken gaat het ook over de liefde. Ducroo is jaloers op het verleden van Jane. Hij zou alles willen weten van haar eerdere liefdesrelaties. Voor Jane telt alleen het heden waarin zij gelukkig is met Ducroo.

Moeilijkheid

Het land van herkomst is een echt N6-boek. Het doet een beroep op een grote intrinsieke belangstelling voor literatuur én voor politieke en maatschappelijke kwesties. Du Perron legt niet uit. Hij gaat ervan uit dat de lezer op de hoogte is van bijvoorbeeld de Stavisky-affaire en weet wie Nietzsche en Stendhal zijn. Dat is met name het geval in de beschouwende en essayistische dagboekaantekeningen over het ‘heden’. Ook de formulering van Du Perron in die gedeeltes vereist aandachtig en zorgvuldig lezen. In de gedeeltes met jeugdherinneringen kan de lezer dan weer op adem komen, hoewel ook die deels beschouwend van aard zijn.  

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid De lezer moet bereid zijn om zich te verdiepen in een complex literair werk met een grotendeels beschouwend karakter.
  Interesses Interesse in politieke, maatschappelijke en psychologische kwesties is een voorwaarde.
  Algemene kennis Kennis van de politieke en maatschappelijke situatie in de jaren 20 en 30 is noodzakelijk. Dat is geen probleem wat de dreiging van het fascisme betreft, maar ook bijvoorbeeld het Stavisky-schandaal wordt als bekend verondersteld, net als Freud, Nietzsche en Deterding. Ook de N6-lezer zal hier en daar iets moeten opzoeken.
  Specifieke literaire en culturele kennis Het land van herkomst is een sleutelroman. Malraux, Pascal Pia, Ter Braak, Greshoff en Adriaan Roland Holst komen er bijvoorbeeld in vermomming in voor. Kennis van (het werk van) deze schrijvers en van Stendhals Vie de Henry Brulard is een pre maar niet noodzakelijk.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire De woordkeus is niet makkelijk maar voor N5/N6 ook niet echt moeilijk. Du Perron geeft wel vaak een specifieke, eigen betekenis aan gewone woorden als ‘dupe’, ‘notaris’ en ‘intellectueel’. Dat vereist aandachtig lezen.
  Zinsconstructies De zinnen zijn vaak omslachtig en net anders geformuleerd dan de moderne lezer gewend is. Ook de N6-lezer zal een passage geregeld twee keer moeten lezen.
  Stijl De hoofdstukken die zich in Parijs afspelen, zijn geschreven in een beschouwende, essayistische stijl. De hoofdstukken over de jeugd in Nederlands-Indië roepen vooral een sfeer op, in gedetailleerde beschrijvingen.

Vertrouwdheid met literaire personages 

Karakters Arthur Ducroo is de hoofdpersoon. Het gaat om zijn ontwikkeling, zijn zoeken en zijn twijfels. In gesprekken met Héverlé, Goeraëff, Viala en Wijdenes zoekt hij naar antwoorden en houdbare standpunten. In het verleden waar zijn ouders, jeugdvrienden en geliefden een belangrijke rol spelen in een koloniale setting, zoekt hij naar hoe hij geworden is wie hij is. En altijd is daar op de achtergrond Jane, ‘de Ene’, voor wie hij dit allemaal doet.
  Aantal karakters Het aantal karakters is voor de N5/N6- lezer geen probleem.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters Van psychologische ontwikkeling is vooral sprake in het gedeelte over de jeugd van Ducroo. In het Parijse deel is meer sprake van ‘Bildung’, vorming. Arthur Ducroo beseft steeds meer hoezeer het koloniale bestaan als planterszoon zijn ontwikkeling heeft bepaald. Hij is wezenlijk anders dan zijn Europese vrienden. Dat uit zich in een bepaald soort sentimentaliteit, die hij deelt met Goeraëff, een ridderlijkheid, die hij ontleent aan de romans van Alexandre Dumas, en een open houding ten opzichte van seksualiteit. De vriendschappen uit zijn jeugd zijn van totaal andere aard dan de vriendschappen in Parijs. Uiteindelijk is ‘leven volgens de eigen aard’ de opdracht. Maar wat is dan die eigen aard?

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Spanning in de traditionele betekenis is niet aan de orde; er is ook geen sprake van een traditioneel plot. Je bent als lezer wel benieuwd naar antwoord op vragen als ‘waarom pleegde Ducroos vader zelfmoord?’ en ‘hoe heeft Ducroo Jane ontmoet?’, maar dat zijn niet de essentiële vragen in Het land van herkomst en op deze vragen krijgt de lezer ook nauwelijks antwoord.
  Chronologie Vanuit het heden in 1933/1934 blikt Ducroo terug op zijn verleden. Dat begint met zijn jeugd in Nederlands-Indië en komt steeds dichter bij het heden.
  Verhaallijn(en) Er zijn twee verhaallijnen die in afzonderlijke hoofdstukken worden uitgewerkt en evenveel pagina’s tellen. De verhaallijn van het heden gaat in dagboekaantekeningen over het leven van Ducroo met Jane in 1933 in Meudon, bij Parijs. In deze verhaallijn zijn de gesprekken met vrienden in Parijs de kern. De gesprekken gaan over de politieke en maatschappelijke situatie in de jaren 30 en over de implicaties daarvan voor het persoonlijk leven. Zo kiest Héverlé voor het communisme. Daarnaast is de liefde een belangrijk thema. De verhaallijn van het verleden speelt zich af in Nederlands-Indië en gaat over Ducroos jeugd. Hij groeit in grote vrijheid en welvaart op. Zijn schoolopleiding houdt op na de eerste klas van de HBS. Op 21-jarige leeftijd verhuist hij met zijn ouders naar Europa. Uiteindelijk raken de verhaallijnen elkaar net niet. Over de ontmoeting met Jane wordt niets vermeld.
  Perspectief Er is sprake van ik-perspectief, vanuit Arthur Ducroo.
  Betekenis Het land van herkomst heeft de N5/N6-lezer veel te bieden. De kwestie van politieke betrokkenheid / afzijdigheid is nog steeds actueel. Dat geldt ook voor de universele vragen ‘wie ben ik’ en ‘hoe te leven’. Ook de vragen over trouw/vrijheid in de liefde zijn universele vragen. Daarnaast is Het land van herkomst een belangrijke modernistische roman in de Nederlandse literatuurgeschiedenis. De receptiegeschiedenis is interessant, net zoals de plaats van het boek in het schrijverschap van Du Perron.

Relevante bronnen voor docenten

    eduperron.nl | website over Du Perron
dbnl.org | A.F. van Oudvorst, 'De thematiek van het land van herkomst'
literatuurgeschiedenis.nl | over Het land van herkomst
nrc.nl | Ellen Deckwitz over Het land van herkomst
nrc.nl | Ronald Havenaar, 'Het geordende labyrint van Du Perron'
F. Bulhof, 'E. du Perron, Het land van herkomst', in: Lexicon van literaire werken, 1989

  

Geschreven door:

Monique Metzemaekers