Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Over de auteur

'Buitenstaanders, Vreemde streken, Ontaarde moeders, Verborgen gebreken, Zonder genade, Het duister dat ons scheidt. De titels van de romans van Renate Dorrestein vormen een mooie samenvatting van haar oeuvre, waarin het kwaad welig tiert onder de oppervlakte van doodgewone levens en happy families. Incest, verkrachting, ontrouw, vernedering, haat en nijd beheersen de levens van de personages, die niet zelden naar drastische middelen grijpen om hun trauma's te verwerken. "Het gaat om vergelding en nog eens vergelding," pleegt Dorrestein over haar romans te zeggen.'
Bron: Pieter Steinz, Het web van de wereldliteratuur, 2007

Dat klinkt misschien zwaar, maar het werk van Renate Dorrestein (1954) wordt in gelijke mate gekenmerkt door humor. Haar personages, opvallend vaak vrouwen en kinderen, gaan met verve de strijd aan met wat hen bedrukt. Dat leidt vaak tot absurde verwikkelingen en een gewelddadige (en bevrijdende) climax.
Dorresteins stijl is vaak suggestief. Haar personages raken nogal eens verstrikt in hun familiegeheimen en verdrongen herinneringen. Daardoor lopen waan en werkelijkheid vaak in elkaar over.
Leerlingen (ook jongens!) waarderen Dorresteins werk vanwege de verrassende plots, onvoorspelbare wendingen en de goed uitgewerkte psychologie van de personages.

Inhoud

Het botert niet zo tussen Chris (10 jaar) en haar moeder. Wat ze ook doet, het is nooit goed. Als het gezin op vakantie is in Schotland doet Chris iets waar ze zeker voor op haar donder zal krijgen. Om haar straf te ontlopen, verstopt ze zich samen met haar broertje Tommie (4) tijdens de overtocht naar het eiland Mull in de auto van de zeventigjarige Agnes.
Agnes beseft heel goed dat ze de kinderen meteen naar hun ouders terug zou moeten brengen, maar zij heeft zo haar eigen redenen om zich over hen te ontfermen. Tijdens de paar dagen die Agnes en de kinderen doorbrengen in Port na Bà, het huis dat Agnes' broer Robert ooit voor de familie kocht, ontdekken Chris en Agnes steeds meer over elkaar. Ondertussen raakt Agnes in toenemende mate in de greep van het haar verleden en doet zij ontluisterende ontdekkingen. Chris is vooral boos - boos op haar moeder, haar broer, de wereld en zichzelf. Ondanks Chris' onmogelijke gedrag en scheldpartijen is Agnes vastbesloten Chris niet in de steek te laten. Chris op haar beurt ziet in Agnes een lotgenote, iemand die net als zijzelf slachtoffer is van de omstandigheden en die beschermd moet worden. Uiteindelijk hebben de goede bedoelingen van Chris en Agnes catastrofale gevolgen.

Leesaanwijzingen

Verborgen gebreken is geen moeilijk boek, maar er gebeuren wel nogal wat ongeloofwaardige dingen. Het verhaal is echter zo geschreven dat je gemakkelijk mee kunt gaan in de gebeurtenissen. Als het je niet zo interessant lijkt om te lezen over 10-jarige en 70-jarige (vrouwelijke) personages: stel je oordeel nog even uit! Chris is een agressief grietje dat scheldt op alles en iedereen en vaak doet ze dat op een grappige manier.
Als dit nog niet zoveel leeservaring hebt, vind je het misschien raar dat er in deel 2 opeens een ander verhaal lijkt te beginnen. Als je gewoon doorleest, merk je dat de twee verhaallijnen snel bij elkaar komen. Let er ook op dat de gedachten die de personages over elkaar hebben, niet altijd kloppen.

Om over na te denken

Hoe hanteer je een geheim dat te groot en te erg is voor woorden?
Hoe ga je om met grote teleurstellingen in het leven, met niet-ingeloste verwachtingen?
Tot wie kun je je wenden als de mensen waarop je zou moeten kunnen vertrouwen het af laten weten?

Waardering

'Ik wilde steeds weer verder lezen om te weten te komen hoe het zou aflopen met de verschillende personen. De sfeer in het boek was een beetje vreemd, met name door de vreemde gebeurtenissen. Je merkte goed dat er onderhuidse spanningen waren omdat iedereen wel iets te verbergen had. Dat sprak mij erg aan. Al met al vond ik het boek makkelijk leesbaar en toch niet kinderachtig maar juist erg spannend en meeslepend.'
Nienke, op: scholieren.com

'Ik vind Verborgen gebreken een erg goed boek, omdat het verhaal heel mooi verteld wordt. Je krijgt precies de gevoelens van de hoofdpersonen te weten en deze worden op een mooie manier beschreven. Ook vind ik het mooi dat eenzaamheid en kindermisbruik een centrale rol in het boek hebben, omdat dat problemen uit de werkelijkheid zijn. Het wisselende perspectief zorgt ervoor dat je net iets meer weet dan de hoofdpersonen en dat maakt het leuk om het boek te lezen. Het verrassende einde is ook een pluspunt van het boek. Doordat ik dit boek van Renate Dorrestein heb gelezen, zal ik zeker nog meer boeken van haar gaan lezen.'
Mathijs, 4 vwo, op: scholieren.com

'Verborgen gebreken is een saai, maar toch erg geloofwaardig boek. Ik vind het persoonlijk iets te vaag geschreven. Je moet de hele tijd heel goed opletten wat er nou allemaal precies gebeurt, want er zitten vaak van die kleine stukjes tussen die een hele hoop duidelijk maken. Ook wordt de dood van twee mensen niet concreet gezegd, wat voor mij een beetje verwarrend is, omdat mijn fantasie dan nog altijd op de loop gaat en waardoor ze bij mij nog altijd een kans hebben dat ze leven. Door zulke dingen kan ik mezelf niet helemaal inleven en zit ik dus niet echt in het verhaal zelf.'
Anneniempje, 4 vwo, op: scholieren.com

Meer weten?

bol.com | inkijkexemplaar
renatedorrestein.nl | website van de schrijfster
renatedorrestein.nl | interview met Renate Dorrestein over Verborgen gebreken

Geschreven door:

Marlies Schouwstra

Suggesties


Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Opdrachten

BoekDorrestein, Renate, Verborgen gebreken
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focusstijl
Je leert

je mening te verwoorden over de manier waarop het verhaal is geschreven.

Opdracht

A

Verborgen gebreken wordt heel veel door leerlingen gelezen. Op scholieren.com staan maar liefst 55 boekverslagen! De meeste leerlingen vonden het een leuk boek: redelijk spannend, geloofwaardige soms ook grappig of amusant.
Wat is jouw mening? Kies ten minste drie beoordelingswoorden en licht je keuze toe aan de hand van een of meer voorbeelden uit het boek.
Kies uit: indrukwekkend - verdrietig - grappig - saai - verrassend - realistisch - (on)geloofwaardig - feministisch - herkenbaar - spannend - ontroerend - schokkend - gewoon - origineel - leerzaam - goed/slecht geschreven - anders, namelijk …

B

Op scholieren.com heeft Anneniempje geschreven:
'Verborgen gebreken is een saai, maar toch erg geloofwaardig boek. Ik vind het persoonlijk iets te vaag geschreven. Je moet de hele tijd heel goed opletten wat er nou allemaal precies gebeurt, want er zitten vaak van die kleine stukjes tussen die een hele hoop duidelijk maken. Ook wordt de dood van twee mensen niet concreet gezegd, wat voor mij een beetje verwarrend is, omdat mijn fantasie dan nog altijd op de loop gaat en waardoor ze bij mij nog altijd een kans hebben dat ze leven. Door zulke dingen kan ik mezelf niet helemaal inleven en zit ik dus niet echt in het verhaal zelf.'

Anneniempje vond het dus lastig dat sommige dingen niet duidelijk worden uitgelegd. Ze noemt als voorbeeld de dood van twee mensen.

  1. Welke twee mensen bedoelt ze?
  2. Wat weet je over de dood van deze twee mensen en wat niet? Noteer bij elk personage ten minste twee dingen die je wel, en twee dingen die je niet zeker weet. Gebruik daarvoor onderstaande tabel.
  3. Noteer nog drie andere voorbeelden van dingen die niet zo duidelijk worden uitgelegd.
  Je weet wel zeker dat ... Je weet niet zeker dat/of ...
[naam personage 1]    
[naam personage 2]    

 

C

  1. Anneniempje vindt Verborgen gebreken dus 'iets te vaag geschreven'. Ben je het daarmee eens? Kies de bewering waar je het het meest mee eens bent en licht je antwoord toe.
    A. Ik vond het soms ook vaag en dat vond ik vervelend.
    B. Ik vond het soms ook vaag, maar dat vond ik juist goed.
    C. Ik vond het niet vaag, ik snapte alles heel goed en dat vond ik prettig.
    D. Ik vond het niet vaag, ik snapte alles heel goed; van mij had het juist nog wat vager gemogen.
    E. Anders, namelijk …
  2. Welk antwoord denk je dat je docent op deze vraag zou geven?
  3. Controleer je antwoord op vraag 2 door de vraag aan je docent voor te leggen. Vraag ook om een toelichting.
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekDorrestein, Renate, Verborgen gebreken
NummerN2/2
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormtweetal
Focuspersonages
Je leert

de psychologie van personages in kaart brengen en begrijpen.

Opdracht

In Verborgen gebreken gebeuren soms dingen die je misschien niet meteen begrijpt. Waarom doet Chris bijvoorbeeld zo agressief tegen iedereen, ook tegen mensen die aardig tegen haar doen? En waarom belt Agnes niet meteen de politie nadat ze de kinderen heeft ontdekt? Ze voert zelf als redenen aan dat de telefoon het niet doet en dat Chris haar zal beschuldigen van kidnapping. Maar als je er wat langer over nadenkt, zie je dat dat smoesjes zijn en dat Agnes haar eigen redenen heeft om Chris en Tommie bij zich te houden.
Het is kenmerkend voor psychologische romans (het genre waartoe Verborgen gebreken gerekend wordt) dat de psychologie van de personages behoorlijk ingewikkeld kan zijn en dat je als lezer redelijk veel werk moet verzetten om het handelen van de personages te begrijpen. In deze opdracht ga je verdiepen in de psychologie van Agnes en Chris om beter te begrijpen waarom ze doen wat ze doen.

A [samen]

Je kunt iemands karakter beschrijven aan de hand van kernkwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen. Deze vier categorieën zijn eigenlijk allemaal karaktereigenschappen: kernkwaliteiten en uitdagingen zijn meestal positief en valkuilen en allergieën eerder negatief.

  1. Open bron 1 en print de complete lijst van kernkwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen. Knip alle kernkwaliteiten etc. uit.
    Maak twee stapeltjes: een voor Agnes en een voor Chris. Karaktereigenschappen etc. die je bij geen van de twee personages kwijt kunt, leg je apart. Elk woord mag je maar één keer gebruiken. Als je bijvoorbeeld vindt dat een kernkwaliteit bij zowel Agnes als Chris past, moet je dus besluiten bij wie de kwaliteit het meest past.
  2. Bespreek de stapeltjes en kies uit elk stapeltje de vijf eigenschappen die jullie het meest bij elk personage vinden passen.
  3. Vul vervolgens onderstaande tabel in. Ga als volgt te werk:
    a. in kolom 1 noteer je de eigenschappen van de personages;
    b. in kolom 2 geef je een voorbeeld uit het boek waaruit die eigenschap blijkt;
    c. in kolom 3 noteer je een mogelijke verklaring voor de eigenschap. In sommige gevallen wordt die verklaring in het boek gegeven, maar in andere gevallen moet je zelf even goed nadenken.
    We hebben er één voorgedaan.
Karaktereigenschap Voorbeeld (Mogelijke) verklaring

Agnes

 

 

x. beschermend Ze wil voor Chris en Tommie zorgen, onder andere omdat ze denkt dat de kinderen thuis mishandeld worden; ze nam het ook altijd op voor kinderen die ze in de klas had. Agnes is zelf heel beschermd opgegroeid als jongste van vijf kinderen.

1.

 

 

2.

 

 

3.

 

 

4.

 

 

5.

 

 

Chris

 

 

1.

 

 

2.

 

 

etc.

 

 

 

B [samen]

Door opdracht A uit te voeren heb je goed nagedacht over hoe Agnes en Chris zijn en waarom ze zo zijn. Daardoor kun je nu, als het goed is, antwoord geven op vragen die in het boek niet expliciet worden beantwoord of waarop in het boek een antwoord wordt gegeven dat niet helemaal klopt. Geef op elke vraag een redelijk uitgebreid antwoord (ongeveer 50 woorden voor elk antwoord).

  1. Waarom doet Chris zo agressief, ook tegen mensen die aardig voor haar zijn (Agnes) of die haar helemaal geen kwaad hebben gedaan (Tommie)?
  2. Waldo heeft nare dingen gedaan met Chris. Vervolgens duwt Chris Waldo van de kade. Waarom is Chris daar verdrietig over? Ze zou blij moeten zijn dat ze van hem af is!
  3. Waarom roept Chris een paar keer 'Ik ben de engel met een tweesnijdend zwaard, ik ben de Engel van de Gerechtigheid?' en 'Go do it to them before they do it to you!'?
  4. Waarom slaat Chris alles in Port na Bà kort en klein nadat ze de man van Island Rentals heeft neergeschoten?
  5. Waarom heeft Agnes de kinderen niet direct naar de politie gebracht?
  6. Waarom denkt Agnes zoveel aan het verleden?
  7. Waarom wordt Agnes (bijna) nooit boos?
  8. Waarom vindt Agnes Chris ondanks haar gescheld toch een leuk meisje?

C

  1. Hoe verhoudt Agnes' karakter zich tot Chris' karakter? Maak een keuze en licht je antwoord toe.
    A. Ze lijken op elkaar.
    B. Ze vullen elkaar aan.
    C. Ze zijn elkaars tegenpolen.
  2. Denk je dat de schrijfster zelf Agnes het leukste personage vindt of Chris? Licht je antwoord toe.
  3. Vind je dat er een levensles in Verborgen gebreken zit? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. patrickschriel.nl | 'Kernkwaliteiten en kernkwadranten voorbeelden lijst' (naar onder scrollen)
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Opdrachten

BoekDorrestein, Renate, Verborgen gebreken
NummerN3/1
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusbetekenis
Je leert

personages met elkaar vergelijken om erachter te komen waar het boek over gaat.

Opdracht

A

  1. Wie zijn volgens jou de twee belangrijkste personages in Verborgen gebreken?
  2. Vind jij dat deze personages allebei hoofdpersoon zijn in het verhaal of is één van beide de hoofdpersoon? Wie dan? Leg je antwoord uit.

B

Tussen de twee belangrijkste personages bestaan zowel overeenkomsten als verschillen.

  1. Noteer vijf verschillen.
  2. Noteer vijf overeenkomsten.
  3. Wat is volgens jou belangrijker voor het verhaal, de overeenkomsten of de verschillen? Of zijn ze even belangrijk? Leg je antwoord uit.

C

  1. Kijk nog eens naar je antwoorden op de A-vragen. Zou je nu een ander antwoord geven? Leg je antwoord uit.
  2. Kijk nog eens naar je antwoorden op de B-vragen.
    a. Wie vind jij het twee na belangrijkste personage in Verborgen gebreken? Leg je antwoord uit.
    b. En wie vind je het drie na belangrijkste personage? Leg je antwoord uit.

D

Nu je deze opdracht hebt gemaakt, heb je, als het goed is, wat meer zicht gekregen op waar Verborgen gebreken over gaat. Noteer drie onderwerpen (thema's) en geef bij elk onderwerp een korte toelichting of voorbeeld uit het verhaal.

Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekDorrestein, Renate, Verborgen gebreken
NummerN3/2
Niveau3
Studielast3 slu (incl. film kijken)
Werkvormindividueel of tweetal
Focusverfilming
Je leert

een beargumenteerd oordeel geven over de verfilming van het boek.

Opdracht

Verborgen gebreken is in 2004 verfilmd. In bron 1 wordt de film door een filmkenner besproken. Hij heeft een paar punten van kritiek. In deze opdracht vergelijk je het boek en de film met elkaar en ga je in op de bezwaren van de filmkenner.

A

  1. Noteer de titel van een boek waarvan je ook de film hebt gezien.
  2. Wat vond je beter, het boek of de film? Waardoor kwam dat?
  3. Denk je dat het uitmaakt wat je het eerst hebt gedaan, het boek lezen of de film kijken? Leg je antwoord uit.

B

Bekijk bron 1, waarin de filmkenner zijn mening geeft en twee fragmenten worden getoond. De filmkenner zegt dat er iets was wat hem stoorde aan de film. Hij noemt drie dingen:
a. De opeenhoping van problemen en trauma's passen beter bij een boek dan bij de verfilming ervan.
b. Het boek bevat een ongrijpbaar element dat onmogelijk in beelden te vertalen valt, een element dat de kijker node mist, zelfs als hij niet eens zeker weet wat dat is.
c. De filmer had beter moeten weten en het boek het boek moeten laten.

Jij hebt, in tegenstelling tot de filmkenner, het boek wel gelezen en je kunt dus beoordelen of de filmkenner een punt heeft. Bekijk de film en beantwoord daarna de volgende vragen.

  1. Welke problemen en trauma's komen in de film aan bod? Noteer er vier.
  2. Ben je het eens met de filmkenner dat de problemen en trauma's beter bij een boek dan bij de verfilming passen? Waarom?
  3. Is er sprake van een 'ongrijpbaar element dat onmogelijk in beelden te vertalen valt'? Zo ja, omschrijf dit element en/of geef daarvan enkele voorbeelden.
  4. Had de regisseur (Paula van der Oest) het boek het boek moeten laten en deze film niet moeten of hoeven maken? Licht je antwoord toe.

C

  1. Wat vind jij van de film als film? Kies ten minste drie beoordelingswoorden en licht je keuze toe aan de hand van een of meer voorbeelden uit de film.
    Kies uit: indrukwekkend - verdrietig - grappig - saai - verrassend - realistisch - (on)geloofwaardig - feministisch - herkenbaar - spannend - ontroerend - schokkend - gewoon - origineel - leerzaam - anders, namelijk …
  2. Wat vind jij van de film als verfilming? Vind je het goed dat de regisseur dicht bij het boek is gebleven? Heeft ze dingen weggelaten die volgens jou wel in de film hadden moeten voorkomen? Heeft ze bepaalde dingen te veel of juist te weinig nadruk gegeven?
    Gebruik ongeveer 100 woorden (in totaal) om je antwoord op deze vragen te formuleren.
  3. Wat vond je beter, het boek of de film? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. film1.nl | filmkenner over Verborgen gebreken
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Opdrachten

BoekDorrestein, Renate, Verborgen gebreken
NummerN4/1
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormdrietal of individueel
Focusmotieven
Je leert

motieven opmerken, analyseren en betrekken in je interpretatie.

Opdracht

Let op: lees deze opdracht goed door voordat je het boek gaat lezen.
Deze opdracht maak je bij voorkeur met z'n drieën. Je kunt de opdracht ook alleen maken; in dat geval sla je vraag A4 en C2 over. Vraag B2 kun je alleen beantwoorden.

Verborgen gebreken stikt van de motieven. Sommige laten zich redelijk makkelijk duiden, andere wat minder. Al die motieven zetten de lezer op het spoor van een interpretatie - een antwoord op de vraag waar het boek in diepste wezen over gaat.
In deze opdracht verdelen jullie enkele motieven om vervolgens in een groepsgesprek te komen tot een samenhangende interpretatie.

A [deze opdracht maak je tijdens het lezen]

  1. Nummer 1 noteert alles wat betrekking heeft op het spel 'Mevrouw Jansen gaat naar de markt' én over Tommies knuffels.
    Over het spel moet je de volgende vragen kunnen beantwoorden:
    a. Wat is het doel van het spel?
    b. Wat zijn de regels van het spel?
    c. Door wie wordt het gespeeld?
    d. Welk verband bestaat er tussen het spel en (elementen van) het verhaal?
    Over Tommies knuffels noteer je:
    e. welke dieren hij koestert;
    f. welke functie deze dieren voor Tommie hebben.
  2. Nummer 2 maakt tijdens het lezen aantekeningen over alles wat met zien/kijken heeft te maken. Noteer in tabel 1:
    a. het paginanummer;
    b. datgene wat met zien/kijken heeft te maken;
    c. de context (kort);
    d. welk verband er volgens jou bestaat tussen het motief en het verhaal.
    We hebben in tabel 1 een voorbeeld gegeven.
  3. Nummer 3 noteert alles wat te maken heeft met de 'Engel van de Gerechtigheid'. Noteer in tabel 2:
    a. het paginanummer;
    b. wie een opmerking maakt over de 'Engel van de Gerechtigheid';
    c. de context (kort);
    d. welk verband er volgens jou bestaat tussen de verwijzing naar de Engel van de Gerechtigheid en het verhaal.
    Zoek, als dat nodig is, naar meer informatie over de Engel van de Gerechtigheid of Engel der Wrake op internet.
  4. Bespreek jullie bevindingen: jullie leggen aan elkaar uit wat je ontdekt hebt. Zoek naar samenhang: probeer datgene wat je groepsgenoten je vertellen in verband te brengen met je eigen bevindingen.
    Maak aantekeningen.

Tabel 1

Pagina Motief Context Verband

 

 

 

 

 

 

p. 81-82 Agnes' krijgt glazen oog twee ongelukken gehad: vishengel en vallen op stuur Agnes' heeft letterlijk minder zicht, doordat ze maar één oog heeft, maar ook in figuurlijke zin is haar zicht beperkt: ze is in de war en ziet de zaken niet helder.

 

 

 

 

 

 

  

Tabel 2

Pagina Wie? Context Verband

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

B [samen; deze opdracht maak je na het lezen]

  1. Misschien heb je er nooit eerder op gelet, maar soms zijn de namen van romanpersonages betekenisdragend.
    Bestudeer de Literaire theorie en noteer vervolgens, met behulp van bron 1 de betekenis van de namen van de volgende personages:
    a. Agnes
    b. Robert
    c. Chris/Christine
    d. Tommie
    e. Waldo
    f. Sonja
    g. Jaap
  2. Bespreek vervolgens samen de volgende vragen:
    a. Welke namen zijn volgens jullie betekenisdragend?
    b. Wat is het verband tussen de betekenis van deze namen en het verhaal?

C

De uitkomsten van de A- en B-opdrachten zijn vermoedelijk nogal divers van aard. De uitdaging is nu om een antwoord te geven op de vraag waar Verborgen gebreken in diepste wezen over gaat en daarin alle uitkomsten van de A- en B-vragen te betrekken.

  1. Schrijf (individueel) een tekst van minimaal 200 woorden, waarin je jouw interpretatie van Verborgen gebreken beknopt en helder formuleert.
  2. Wissel jullie interpretaties uit. Kies samen de interpretatie die jullie het beste vinden en vul deze interpretatie aan en/of verbeter deze interpretatie op grond van de bevindingen van de andere twee groepsleden.

Tip: bespreek je werk met iemand die opdracht N4/2 heeft gemaakt. Zijn jullie tot dezelfde interpretatie gekomen? Zo nee, kun je dan zeggen dat een van beide interpretaties niet klopt? Vullen beide interpretaties elkaar misschien aan? Of kunnen beide interpretaties gewoon naast elkaar bestaan?

(Literaire)theorie

'Speaking names', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 108.

Bronnen
  1. betekenis-voornaam.nl | voornamen betekenis database
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekDorrestein, Renate, Verborgen gebreken
NummerN4/2
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusmotieven
Je leert

christelijke motieven te herkennen en duiden.

Opdracht

Het is je vast opgevallen dat in Verborgen gebreken nogal wat verwijzingen naar de Bijbel voorkomen. In deze opdracht ga je onderzoeken in hoeverre deze verwijzingen van invloed zijn op de betekenis die jij aan de roman toekent.
De meest opvallende verwijzingen naar de Bijbel zijn de motto's die aan elk van de zeven delen van de roman voorafgaan en Chris' frequente uitroep dat zij de 'engel met het tweesnijdend zwaard [is], […] de Engel van de Gerechtigheid'.

Bestudeer de bronnen en schrijf een korte (ca. 400 woorden) uiteenzetting over het voorkomen en de betekenis van de verwijzingen naar de Bijbel in Verborgen gebreken.
Besteed in ieder geval aandacht aan:
a. de motto's uit Genesis (zie bron 1)
b. de Engel van de Gerechtigheid (zie bron 2)
c. de volgende abstracte, christelijke motieven: lam, paradijs, schuld en boete, verlossersmotief, vis (zie bron 3 en de Literaire theorie)
d. ironie in Verborgen gebreken

Hint: de naam Agnes betekent 'puur, lam'. Waaraan doet de naam Chris/Christine je denken

Tip: bespreek je werk met iemand die opdracht N4/1 heeft gemaakt. Zijn jullie tot dezelfde interpretatie gekomen? Zo nee, kun je dan zeggen dat een van beide interpretaties niet klopt? Vullen beide interpretaties elkaar misschien aan? Of kunnen beide interpretaties gewoon naast elkaar bestaan?

(Literaire)theorie

'Abstracte motieven', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113.
'Christelijke motieven en symbolen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 115-118.

Bronnen
  1. bijbelencultuur.nl | 'Genesis 1'
  2. bijbelencultuur.nl | 'Renate Dorrestein - Verborgen gebreken'
  3. boekentaal.info | 'Renate Dorresteins thematiek'
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Verborgen gebreken - Dorrestein, RenateNiveau 3

Verborgen gebreken

Auteur:Dorrestein, Renate
Jaar uitgave:1996
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:243
Genre:psychologische roman
Tags:geheim, geweld, gezin, incest, ouderdom
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 1996 genomineerd voor de Trouw Publieksprijs.
In 1997 bekroond met de Jonge Gouden Uil.
In 1993 ontving Dorrestein de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre.
In 2004 verfilmd door Paula van der Oest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 december 2017.

 

Introdutie

'BuitenstaandersVreemde strekenOntaarde moedersVerborgen gebrekenZonder genadeHet duister dat ons scheidt. De titels van de romans van Renate Dorrestein vormen een mooie samenvatting van haar oeuvre, waarin het kwaad welig tiert onder de oppervlakte van doodgewone levens en happy families. Incest, verkrachting, ontrouw, vernedering, haat en nijd beheersen de levens van de personages, die niet zelden naar drastische middelen grijpen om hun trauma's te verwerken. "Het gaat om vergelding en nog eens vergelding," pleegt Dorrestein over haar romans te zeggen.'
Bron: Pieter Steinz, Het web van de wereldliteratuur, 2007

Dat klinkt misschien zwaar, maar het werk van Renate Dorrestein (1954) wordt in gelijke mate gekenmerkt door humor. Haar personages, opvallend vaak vrouwen en kinderen, gaan met verve de strijd aan met wat hen bedrukt. Dat leidt vaak tot absurde verwikkelingen en een gewelddadige (en bevrijdende) climax.
Dorresteins stijl is vaak suggestief. Haar personages raken nogal eens verstrikt in hun familiegeheimen en verdrongen herinneringen. Daardoor lopen waan en werkelijkheid vaak in elkaar over.
Leerlingen (ook jongens!) waarderen Dorresteins werk vanwege de verrassende plots, onvoorspelbare wendingen en de goed uitgewerkte psychologie van de personages. 

Inhoud

Het botert niet zo tussen Chris (10 jaar) en haar moeder. Wat ze ook doet, het is nooit goed. Als het gezin op vakantie is in Schotland doet Chris iets waar ze zeker voor op haar donder zal krijgen. Om haar straf te ontlopen, verstopt ze zich samen met haar broertje Tommie (4) tijdens de overtocht naar het eiland Mull in de auto van de zeventigjarige Agnes.
Agnes beseft heel goed dat ze de kinderen meteen naar hun ouders terug zou moeten brengen, maar zij heeft zo haar eigen redenen om zich over hen te ontfermen. Tijdens de paar dagen die Agnes en de kinderen doorbrengen in Port na Bà, het huis dat Agnes' broer Robert ooit voor de familie kocht, ontdekken Chris en Agnes steeds meer over elkaar. Ondertussen raakt Agnes in toenemende mate in de greep van het haar verleden en doet zij ontluisterende ontdekkingen. Chris is vooral boos - boos op haar moeder, haar broer, de wereld en zichzelf. Ondanks Chris' onmogelijke gedrag en scheldpartijen is Agnes vastbesloten Chris niet in de steek te laten. Chris op haar beurt ziet in Agnes een lotgenote, iemand die net als zijzelf slachtoffer is van de omstandigheden en die beschermd moet worden. Uiteindelijk hebben de goede bedoelingen van Chris en Agnes catastrofale gevolgen.

Moeilijkheid

Verborgen gebreken is een toegankelijk N3-boek, dat ook heel geschikt is voor gevorderde N2-lezers. De gevoelens en gedachten van de personages worden duidelijk beschreven, zodat ook ongeloofwaardige gebeurtenissen goed te volgen zijn. Dorrestein vertelt echter niet alles, zodat er ook voor wat meer gevorderde lezers nog wat te puzzelen blijft. Veel N2-lezers zullen over Dorresteins ironie heen lezen, terwijl N4-lezers daar juist plezier aan zullen beleven.
De roman leent zich voor betekenistoekenning op meerdere niveaus. N4-lezers kunnen hun hart ophalen aan de rijkdom aan motieven. N2- en N3-lezers zullen een en ander over het hoofd zien, maar op hun eigen niveau prima in staat zijn uit te leggen waar het boek over gaat.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Het boek is niet extreem dik (237 p.), spannend, vlot geschreven en er valt ook nog wat te lachen. De meeste leerlingen, ook gevorderde N2-lezers, zullen Verborgen gebreken zonder al te veel moeite uitlezen. 
  Interesses Leerlingen die houden van bijzondere personages die psychologisch goed zijn uitgewerkt, zullen Verborgen gebreken met veel plezier lezen.
  Algemene kennis Niet vereist.
  Specifieke literaire en culturele kennis Niet vereist.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabubaire Geen probleem.
  Zinsconstructies Geen probleem.
  Stijl Sommige leerlingen geven aan dat ze het lastig vinden dat Dorrestein niet alles letterlijk benoemt. Zo wordt gesuggereerd dat Chris seksueel wordt misbruikt door Waldo, maar dit misbruik wordt nergens expliciet beschreven. Dit is vooral lastig voor N2-lezers. Wat meer ervaren lezers vinden juist dat gebeurtenissen, gedachten en gevoelens heel duidelijk worden beschreven. 
De dialogen zijn levendig en vaak grappig. De meer subtiele ironie zal de meeste leerlingen ontgaan, maar dat staat een adequate betekenistoekenning op N2 en N3 niet in de weg.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters De hoofdpersonen zijn Chris (10) en Agnes (70). Beide zijn round characters. Ook Sonja kan in zekere mate aanspraak maken op dit predikaat, maar zij speelt alleen een rol in het begin en aan het einde van het verhaal. 
  Aantal karakters De personages kunnen gemakkelijk gegroepeerd worden, waardoor hun aantal geen probleem is.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters De relatie tussen Agnes en Chris speelt een centrale rol in Verborgen gebreken. Agnes heeft wel door dat Chris problemen heeft die haar agressieve en balsturige gedrag veroorzaken, al trekt ze de verkeerde conclusies over de aard van Chris' problemen. Ze neemt Chris in bescherming en voorziet daarmee tegelijk in haar eigen behoefte om voor kinderen te zorgen. Chris voelt op haar beurt de behoefte om Agnes te helpen.
Agnes is het personage dat de grootste ontwikkeling doormaakt. Ze leeft met deels verdrongen of vertekende herinneringen, die gaandeweg plaats moeten maken voor ontluisterende inzichten.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning De spanning in Verborgen gebreken is in de eerste plaats psychologisch. De lezer vraagt zich voortdurend af wat er precies aan de hand is en hoe het verder zal gaan. Naarmate het verhaal vordert, sluit het net om met name Agnes zich en daar gaat een toenemende dreiging van uit.
  Chronologie Het verhaal wordt in grote lijnen chronologisch verteld, maar is doorsneden met veel flashbacks. Deze flashbacks zijn voldoende duidelijk gemarkeerd.
   Verhaallijn(en) Er is sprake van twee verhaallijnen (van Agnes en van Chris), die met elkaar verweven zijn in het vertelheden. Dat levert geen problemen op, maar minder ervaren lezers zullen gestimuleerd moeten worden om op een dieper niveau verbanden te zien tussen beide lijnen. 
   Perspectief Wisselend personaal perspectief vanuit Chris, Agnes en Sonja. De lezer moet zich er wel van bewust zijn dat de gedachten van Agnes, Chris en Sonja niet altijd even logisch of helder zijn. Bovendien koesteren de personages gedachten over elkaar die niet altijd kloppen. Dat kan verwarrend zijn voor N2-lezers.
   Betekenis N2-lezers zullen opmerken dat zowel Agnes als Chris te maken hebben met incest (weliswaar op een geheel andere manier) en moeten leven met een geheim. Meer gevorderde lezers (N3, N4) zullen ook zien dat het verhaal gaat over twee mensen die intens eenzaam zijn en strijd leveren met het besef niet gezien en niet bemind te worden. Agnes koestert een ontoelaatbare liefde voor haar broer Robert en is ongetrouwd gebleven; Chris gaat gebukt onder het misbruik door haar broer Waldo, maar voelt zich tenminste door hem gezien - en dat is meer dan ze kan zeggen van haar moeder.
Behalve leeservaring is er vermoedelijk ook wel wat levenservaring - misschien meer dan waarover scholieren beschikken - nodig om de tragiek van Agnes' ontluistering ten volle te ervaren.

Relevante bronnen voor docenten

 

bijbelencultuur.nl | 'Renate Dorrestein - Verborgen gebreken' (over het engelmotief)

 

Geschreven door:

Marlies Schouwstra