Nederlands - 15 t/m 19 jaar

School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Over de auteur

Anthonetta (Top) Naeff werd in 1878 geboren als enige dochter van rijke ouders in Dordrecht. Haar vader was beroepsofficier en haar moeder stamde uit een oud koopmansgeslacht. Toen ze achttien was stierf haar vader en ging ze met haar moeder bij haar grootmoeder wonen. Zij was pas eenentwintig toen ze haar eerste toneelstuk schreef: De genadeslag. Al snel daarna, in 1900, volgde dit boek, School-idyllen, de roman die haar beroemd zou maken. Ze schreef nog veel meer. De eerste jongen die met haar flirtte werd haar man, maar verliefd werd ze pas later, en wel op acteur en regisseur Willem Royaards, die net als zij al getrouwd was. Lange tijd combineerde ze het schrijven van boeken met het schrijven van stukken voor de krant. Ze schreef vaak artikelen over toneelstukken. In 1953 stierf zij. Haar naam werd voor altijd aan het theater verbonden met de introductie van de Top Naeff-prijs voor veelbelovend toneeltalent. De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden maakte haar in 1952 erelid. Een paar weken voor haar dood werd zij als eerste vrouw tot ereburger van de stad Dordrecht benoemd.

Inhoud

Jet van Marle, de zestienjarige hoofdpersoon uit School-idyllen, woont bij haar strenge oom en tante, omdat haar ouders jong zijn overleden. Ze heeft een broer, Huug, die al drie jaar als zeeofficier in West-Indië werkzaam is. Gelukkig heeft ze vier heel goede vriendinnen. Ze zitten bij elkaar in de klas en maken hun huiswerk samen, eten taartjes, worden verliefd en hebben de slappe lach. Ze maken het soms zo bont dat een van hen van school gestuurd wordt. Jet blijft aan het einde van het schooljaar zitten, maar gewend als zij is teleurstellingen te incasseren, laat zij geen traan daarom. In de vakantie ontwikkelt zij haar zangtalent en treedt op. In het najaar verwacht zij haar broer terug en zij hoopt dat hij aanwezig zal kunnen zijn op haar zeventiende verjaardag, waar ze erg naar uitkijkt.

Leesaanwijzingen

School-idyllen is een boek uit 1900. Dat merk je onder andere aan de woorden die de schrijver gebruikt, zoals belet geven, friseerijzer, jelui en altoos. Veel van deze woorden worden - in de editie 2010 van uitgeverij Gottmer - onder aan de pagina uitvoerig toegelicht en uitgelegd. Wanneer je een gevorderd lezer bent, kun je deze voetnoten overslaan. Wees niet bang, in de genoemde editie is de spelling aangepast aan deze tijd, dus je hebt vaak niet eens in de gaten dat de tekst al zo lang geleden geschreven is. Wel merk je dat aan beschrijvingen van het dagelijks leven. De meisjes, die uit rijkere gezinnen komen, hebben inwonend personeel. Ze bezoeken hun eerste bal, gekleed in avondjapon. De omgangsvormen zijn veel formeler dan vandaag de dag en ook op school gaat het er een stuk strenger aan toe. Het is belangrijk om je bewust te zijn van die andere tijd en tegelijk kun je er gerust op zijn dat je veel herkenbaars zult tegenkomen in dit verhaal, zoals het kattenkwaad dat de meisjes uithalen op school wanneer zij zich vervelen.

Om over na te denken

Hoe goed ken je je beste vriendinnen echt? Wat houd je voor jezelf, en welke dingen deel je? En met wie deel je die dingen?

Waardering

'Ik zou dit boek zeer zeker aan een klasgenote aanraden. Niet aan jongens, maar wel aan de meisjes. Het is namelijk een heerlijk, luchtig meidenboek waarin allemaal herkenbare dingen gebeuren die meisjes nu ook doen. Ten tweede is de schrijfstijl en het taalgebruik heel leuk en niet heel verwarrend of raar, gezien het tijdsverschil. Ook kwam ik heel gemakkelijk in het verhaal en bleef erin. Het sfeertje blijft in je hoofd hangen. Een echt leuk ouderwets boek!'
Anoniem, op: scholieren.com

'Honderdtien jaar na verschijning is Schoolidyllen beslist gedateerd. Meisjes die 'krans' houden, 'ulevellen' eten en 'neepjeskapjes' dragen, behoren voor tieners tot een vergeten wereld, en zelfs de volwassen lezer moet even wennen aan het ouderwetse idioom.'
Jouke Akveld, in: het Parool (2010)

'Ik kreeg door het lezen veel sympathie voor Jet. De directrice van de school vind ik een kreng. Zij had in het leger moeten dienen. Ook de oom en tante van Jet vind ik vreselijke mensen. Zij hebben totaal geen gevoel in hun lijf. Maud vind ik daarentegen weer wel leuk. Zij is een flapuit die erg eerlijk is en ook voor Jet opkomt.'
Jo, 5 vwo, op: scholieren.com

Meer weten?

bol.com | inkijkexemplaar

Geschreven door:

Judith de Lang

Suggesties


School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Opdrachten

BoekNaeff, Top, School-idyllen
NummerN1/1
Niveau1
Studielast1 + 1 slu
Werkvormtweetal
Focusthema
Je leert

nadenken over het thema vriendschap door de tijd heen.

Opdracht

A Dit onderdeel doe je voordat je het boek leest!

  1. Maak voor jezelf (dus nog niet overleggen, dat komt straks) een woordweb over dingen die belangrijk voor jou zijn in een vriendschap. Wat betekent een vriendschap? Is een vriendschap goed wanneer je regelmatig gaat shoppen samen? Is dat elkaar steunen als je in een dip zit?
  2. Bespreek vervolgens met elkaar de verschillende webben die jullie hebben gemaakt. Wat zijn de overeenkomsten? Misschien besluit je op grond van wat je hoort om jouw web aan te vullen, of om zaken te schrappen. Je hoeft geen identieke woordwebben te krijgen. Het gaat ook niet om goed of fout.
  3. Welke vijf zaken vinden jullie na overleg het allerbelangrijkste voor een goede vriendschap? Noteer jullie gezamenlijke top-5 in het schema hieronder, in de eerste kolom. De rest laat je voorlopig leeg.
  4. Hoe denk je dat vriendschap er een eeuw geleden uitzag? Waar denk je aan als je hoort over vriendschap rond 1900 in Nederland? Noteer kort je gedachten, in steekwoorden.
  Jullie persoonlijke top-5  De top-5 van Jet  Voorbeeld uit het boek met paginanummer 
     
     
     
     
     


Lees nu het boek voordat je verder gaat en let vooral op de vriend(in)schappen daarin.

B Na het lezen van het boek

  1. School-idyllen gaat over de vriendschap tussen Jet, Jeanne, Lien, Noes en Maud. Als je aan Jet zou vragen om dezelfde opdracht te maken als jullie hierboven hebben gedaan, wat zou daar uit komen? Noteer jullie antwoorden in de tweede kolom van het schema. Noteer niet alleen een woord of begrip, maar probeer ook een plek in het boek aan te wijzen waar dit speelt en vul dit in de derde kolom in.
  2. Vergelijk de eerste twee kolommen met elkaar. Noteer waarin jullie top-5 verschilt en waar deze overeenkomt met die van Jet. Wanneer jullie verschillen opmerken, kun je dan samen een reden daarvoor bedenken? Noteer deze reden bij de verschillen.
  3. Lees jullie antwoord op vraag A4 terug. Zou je nu nog steeds datzelfde antwoord geven, na het lezen van School-idyllen? Licht kort toe waarom wel of waarom niet.
Gemaakt doorJudith de Lang



BoekNaeff, Top, School-idyllen
NummerN1/2
Niveau1
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusonderlinge relaties tussen de personages
Je leert

je inleven in de hoofdpersonen.

Opdracht

In het eerste hoofdstuk leer je vier van de vijf vriendinnen kennen. De vier weten van de komst van Maud en hebben daar hun ideeën over. Op bladzijde 18-19 worden de vijf meisjes geportretteerd door Rie Reinderhoff. In dit hoofdstuk kom je veel over hen te weten, onder meer hoe ze over elkaar denken. Die gedachten ga je vastleggen in een klein stripverhaal van 3 verschillende tekeningen. Je kiest voor je stripverhaal een van de volgende combinaties:

  1. Hoe Noes denkt over Jet
  2. Hoe Jet denkt over Jeanne
  3. Hoe Lien denkt over Jet
  4. Hoe Jeanne denkt over Maud
  5. Hoe Noes denkt over Jeanne
  6. Hoe Jeanne denkt over Jet

In de eerste tekening introduceer je het meisje dat je hebt gekozen. In de tweede tekening laat je haar vertellen wat ze heeft gezien of gehoord van (of over) het andere meisje. In tekening drie laat je haar een conclusie trekken: daar komt te staan wat ze van dat meisje vindt. Je blijft dicht bij het boek. Het is daarom raadzaam het eerste hoofdstuk (bladzijde 13 tot en met 35) nog een keer aandachtig door te nemen. Maak meteen aantekeningen van de informatie die je tegenkomt over bovenstaande koppels.
Voorbeeld (van de combinatie 'Hoe Jet denkt over Maud'):
Op bladzijde 13 vertelt Jet dat ze ervan baalt dat juist in de repetitieweek een nieuw meisje naast haar zal komen, want ze verwacht weinig hulp van de nieuweling. Jet denkt dus over Maud dat ze zich goed zal gedragen tijdens de repetitieweek. Jets houding, liever lui dan moe, verwerk je in tekening 1. Dat Jet vertelt over de komst van het nieuwe meisje verwerk je in tekening 2. In de laatste tekening trekt Jet haar conclusie: 'Dat wordt dus een toetsweek met allemaal enen voor mij, want zo'n nieuwe wil natuurlijk heel braaf overkomen!'
Voor meer ideeën kun je de striptekencursussen van bijv. Jan Vriends bekijken; op YouTube vind je er een aantal bij elkaar - zie bron 1 voor een eerste voorbeeld.

Bronnen
  1. Een korte striptekencurus van Jan Vriends op You Tube.
Gemaakt doorJudith de Lang




School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Opdrachten

BoekNaeff, Top, School-idyllen
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormtweetal (jongen en meisje)
Focusgender
Je leert

nadenken over School-idyllen en het etiket 'meisjesboek'.

Opdracht

School-idyllen wordt wel eens een typisch meisjesboek genoemd. Daarmee wordt bedoeld dat het gaat over meisjes en dat er meisjesdingen in voorkomen. Niks voor jongens, denkt men over het algemeen. Maar is dat wel zo? Dat ga je in deze opdracht samen onderzoeken. Per vraag staat aangegeven voor wie de vraag bedoeld is; zorg ervoor dat de antwoorden op alle vragen bij jullie allebei genoteerd staan.

  1. Noteer ieder apart je individuele top-3 van favoriete boeken. Niet overleggen bij deze opdracht. Er zijn geen eisen of verborgen voorwaarden aan deze vraag verbonden, dus voel je vrij bij het geven van een antwoord.
  2. Het meisje interviewt de jongen. De vijf vragen die ze stelt gaan niet over het boek
    en staan hieronder. Het meisje noteert kort de antwoorden die hij geeft.
    1. Wat is een typisch verschil tussen meisjesgedrag en jongensgedrag, volgens jou?
    2. Vind je meisjes makkelijk te snappen? Leg je antwoord uit aan de hand van een voorbeeld.
    3. Heb je een zus (of zussen)? Wat betekent dat voor jouw beeld van meisjes? Als je een zus hebt: praat je met haar wel eens over typische meisjesdingen? Als je geen zus hebt, hoe kom je aan goede informatie over meisjes? Zijn dat vrienden, sites, televisieprogramma's, tijdschriften, boeken? Licht je antwoord toe.
    4. Eigen vraag van het meisje. (Dus vraag én antwoord noteren.)
    5. Eigen vraag van het meisje, eventueel opgesteld in overleg met de jongen. (Ook hier: vraag én antwoord noteren.)
  3. Deze vraag beantwoorden jullie samen. Welke meisjesdingen komen in School-idyllen aan de orde? Welke dingen uit het boek vind je daarentegen typisch voor pubers, of je nu een meisje bent of een jongen? Vul de tabel (helemaal aan het eind van deze opdracht) in.
  4. Deze vraag is voor de jongen: Welke informatie uit School-idyllen was nieuw voor jou? Noem minimaal twee dingen, indien mogelijk. Denk je dat deze zaken ook voor vandaag de dag nog opgaan, of is onze maatschappij inmiddels veranderd op die punten?
  5. Deze vraag is voor het meisje: Welke informatie uit School-idyllen vond je herkenbaar? Noem minstens twee dingen. Kun je een vergelijkbaar voorbeeld geven uit je eigen leven?
  6. Jullie bespreken de antwoorden op vraag 4 en 5 met elkaar. Aan de hand hiervan stellen jullie een top-3 op van redenen waarom School-idyllen aan te raden zou zijn voor jongens. Ook maken jullie een top-3 waarom jongens dit boek absoluut moeten mijden. Wat zou jullie uiteindelijke advies zijn voor jongens uit jullie klas?
    Waarom?
  7. Wanneer je een boek aanbeveelt voor meisjes of jongens, is het dan noodzakelijk dat de hoofdpersoon hetzelfde geslacht heeft als de doelgroep? Onderbouw samen jullie mening. Je mag ook afwijken van elkaar in opvatting. In dat geval geef je twee meningen plus onderbouwing. Bekijk na het geven van jullie antwoord of dit overeenkomt met jullie individuele lijstjes bij vraag 1. Noteer dit.
Hieronder noteer je kort de gebeurtenis Zulke dingen maken alleen meisjes mee, want ... Zulke dingen maken meisjes én jongens mee, want ...
Gebeurtenis 1:    
Gebeurtenis 2:    
Gebeurtenis 3:     

 

Gemaakt doorJudith de Lang



BoekNaeff, Top, School-idyllen
NummerN2/2
Niveau2
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusontwikkeling van personages
Je leert

je inleven in een lastige situatie en de ontwikkeling van een personage herkennen.

Opdracht

A

Het verschijnsel Zwarte Piet vinden sommige mensen racistisch, andere zeggen dat Zwarte Piet hoort bij de Nederlandse cultuur. Verschillen tussen mensen kunnen tot lastige situaties leiden. Het is niet altijd gemakkelijk om daarmee om te gaan. Ga na wanneer je voor het laatst persoonlijk te maken had met een belangrijk verschil dat tot problemen leidde in jouw vriendengroep. Het kan daarbij gaan om een cultureel verschil of een verschil in huidskleur of (politieke) opvatting. Ook kan het hem zitten in een verschil dat te maken heeft met sekse (man of vrouw) of seksuele gerichtheid (homo of hetero). Wat was volgens jou de oorzaak van het probleem? Zijn jullie of ben jij erin geslaagd om het probleem op te lossen, of leidde dit tot een breuk? Heeft de gebeurtenis je aan het denken gezet? Licht je antwoord toe.

B

In de zomervakantie gaan Jeanne en Lien twee weken naar familie van Jeanne in Rotterdam. Tijdens dat verblijf stuurt Lien drie sms'jes op verschillende momenten aan haar zus Noes, die thuisgebleven is. Die drie berichtjes ga jij schrijven, vanuit het perspectief van Lien. In de berichtjes mag je uiteraard gebruik maken van sms-taal en emoticons.

  1. Lees eerst de bladzijden 178 tot en met 186, over het verblijf van de twee meisjes.
    Het eerste berichtje stelt Lien op na het middageten op de eerste dag (p. 178-184). In dit berichtje vertelt zij hoe ze ontvangen is en wat haar eerste indruk is van de familie van Jeanne. Je schrijft het bericht uit.
  2. Het tweede berichtje stuurt Lien na het gesprek dat tante Miet met de meisjes voert, een week na hun aankomst in Rotterdam (p. 184-186). De ochtend na het gesprek heeft ze na het ontbijt tijd om dit berichtje op te stellen en te versturen naar haar zus. In dit berichtje vertelt ze wat er de avond tevoren is voorgevallen en geeft ze haar eigen visie op het gebeurde.
  3. Het derde en laatste berichtje stelt Lien op aan de vooravond van haar vertrek. Over de laatste week wordt niet veel verteld (zie p. 186) en daarom mag je hier je eigen fantasie gebruiken. Zorg wel dat je aansluit bij belangrijke zaken die in het boek voorkomen. Vertel wat er die week zoal is gebeurd. Ook laat je Lien zeggen hoe ze die laatste week ervaren heeft.
  4. Bekijk de drie berichtjes. Hoe keek Lien in eerste instantie naar de oom en tante van Jeanne? Hoe kwam dit? Welke verandering treedt er gaandeweg op? Waardoor is die verandering op gang gebracht? Wat is jouw oordeel over de familie van Jeanne en de houding van de twee meisjes? Wat vind je van de manier waarop tante Miet de meisjes aanspreekt? Noteer je antwoorden.
  5. Misschien wilde Top Naeff met deze episode een boodschap uitdragen. Noteer hoe die boodschap zou kunnen luiden. Had je deze boodschap tijdens het lezen herkend? Vind je dit een goede manier om zo'n boodschap te verpakken?
  6. In de laatste zin van hoofdstuk VIII staat dat Lien blijft corresponderen met tante Miet, van wie ze heel veel dingen kon leren. Noem twee dingen die Lien geleerd heeft van tante Miet.
Gemaakt doorJudith de Lang




School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Opdrachten

BoekNaeff, Top, School-idyllen
NummerN3/1
Niveau3
Studielast1 à 2 slu
Werkvormtweetal
Focuskenmerken van literatuur
Je leert

beargumenteerd onderscheid maken tussen literatuur en lectuur.

Opdracht

Sommige boeken worden (direct bij publicatie of later) beschouwd als onderdeel van de literaire canon en daarmee verwerven ze een oort eeuwige roem. Denk hierbij aan het werk van Hella Haasse of Harry Mulisch. Andere moeten het doen met tijdelijke roem, hoewel ze misschien wel door een grotere groep mensen gelezen worden. In welke groep hoort School-idyllen thuis? Dat probeer je in deze opdracht te bepalen aan de hand van een aantal criteria.

1. Onder 'Literaire theorie' vind je een aantal criteria die gebruikt worden om het verschil tussen lectuur en literatuur te bepalen. Je probeert, los van elkaar, per onderdeel vast te stellen waar je School-idyllen kunt plaatsen. Daarbij geef je bij ieder criterium een concreet voorbeeld uit het boek. Een criterium is al voorgedaan. Bij het invullen van het schema kun je gebruikmaken van een recensie van Elma Drayer uit Trouw van 15 maart 2003 (zie bron 1). Natuurlijk mag je ook aanvullende recensies of literatuur hierbij raadplegen.
Let op: je hoeft niet eenduidig te zijn in je oordeel; misschien vind je dat het boek bij het ene onderdeel wel tot de literatuur behoort en bij een ander niet. 

  Literatuur of lectuur?  Voorbeeld uit School-idyllen 
1.     
2.     
3.     
4.     
5.     
6.     
7.     
8.  Literatuur  Het overlijden van Jet 


2. Wanneer je allebei alle criteria hebt ingevuld, bestuderen jullie samen de ingevulde schema's. Aan de hand hiervan schrijven jullie een advies aan de docenten Nederlands, verenigd in de vakcommunity Nederlands, bereikbaar via digischool.nl. Zouden docenten Nederlands volgens jullie in de les aandacht moeten schenken aan het boek School-idyllen? Of juist niet? Wat is jullie mening over de waarde van dit boek? Geef minstens drie argumenten bij jullie opvatting.
In overleg met je docent kun je besluiten om het mailtje daadwerkelijk te versturen naar de moderator van de community.

(Literaire)theorie

 

  Kenmerken van literatuur Kenmerken van lectuur
1. Veelduidigheid Eenduidigheid
2. Verhaal met diepgang Eenvoudig te begrijpen verhaal
3. Complex taalgebruik Simpel taalgebruik
4. Ingewikkelde opbouw Doorzichtige opbouw
5. Slot onvoorspelbaar Voorspelbare afloop
6. Doorbreken van verwachtingen Vaste maatschappijbevestigende rolpatronen
7. Er blijven nog vragen open Alle vragen zijn beantwoord
8. Geen goede afloop Happy end


(Naar: Laagland, literatuur en lezer, theorieboek vwo, 2011)

Bronnen
  1. trouw.nl | Elma Drayer, 'Niemand zeggen dat ik er om gehuild heb, hoor!', in: Trouw (15 maart 2003).
Gemaakt doorJudith de Lang



BoekNaeff, Top, School-idyllen
NummerN3/2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusmotieven en motto
Je leert

speuren naar en nadenken over de betekenis van het boek.

Opdracht

A

Houd je van muziek? Zo ja, welke muziek heeft je voorkeur? Neem de tekst van een lievelingsnummer over en vertel kort waarom dit lied je zo aanspreekt. Daarbij mag je natuurlijk ook ingaan op de muzikale kant. Als je niet van muziek houdt, zoek dan een gedicht dat je aanspreekt en neem de tekst over. Het mag ook een kinderversje zijn van vroeger. Net als bij het lied geef je aan waarom je dit stukje tekst zo mooi vindt.

B

School-idyllen is een boek dat vooral om zijn grappige, geestige beschrijvingen van de vijf meisjes bekend staat. Maar daarnaast is het ook een droevig boek. Het overlijden van Jet, bijvoorbeeld, is iets wat veel lezers in tranen heeft gebracht. We gaan de relatie tussen de vrolijkheid en droefheid in deze opdracht onderzoeken.

  1. Wist je vooraf dat Jet zou overlijden? Zo ja, hoe wist je dat (denk hier aan het voorwoord, informatie van vriendinnen, een recensie op internet)?
  2. Waar was je in het boek toen je het idee kreeg dat het inderdaad slecht zou aflopen met Jet? Geef hier een paginanummer en een citaat.
  3. Top Naeff vertelt al vroeg in het boek over de relatie tussen Jets gedrag en de situatie bij haar oom en tante. Lees opnieuw p. 26-30 door en vertel in eigen woorden hoe Jets gedrag, vooral op school, zich verhoudt tot die thuissituatie.
  4. Jet laat weinig zien van haar werkelijke gevoelens aan haar vriendinnen. Naeff vertelt ons er wel het een en ander over, maar Jet probeert zoveel mogelijk de situatie weg te lachen. Waarom zou ze dit doen, denk je? Werkt deze methode voor haar? Hoe zou je haar gevoelens over haar thuissituatie kunnen omschrijven? Gebruik hiervoor ongeveer 50 woorden.
  5. Jet houdt veel van zingen, dat blijkt al meteen in het begin, wanneer ze op p. 16 'Home sweet home' zingt, geschreven door Bishop en op muziek gezet door Payne. Zoek een filmpje op Youtube waar dit lied wordt gezongen, bijvoorbeeld de uitvoering van Norma Procter, een Britse klassiek geschoolde zangeres. Zoek de tekst van dit nummer op en neem deze over. Op pagina 144 zingt Jet 'La Serenata' van de Italiaanse componist Gaetano Braga. Zoek ook hiervan een uitvoering op en probeer een (Engelse) vertaling te vinden, bijvoorbeeld op recmusic.org. Het laatste lied dat we onderzoeken is 'Driven from home' van de Amerikaanse dichter en tekstschrijver William Shakespeare Hays op pagina 208. Je beluistert een uitvoering, zoekt de tekst en eventueel een vertaling.
  6. Wat zijn de overeenkomsten tussen deze drie liedteksten? Probeer dit in maximaal drie zinnen te verwoorden. Wat is het verband met het leven van Jet?
  7. Wanneer je de liedteksten bekijkt, zou je deze als een soort hint of abstract motief kunnen zien. Wat een abstract motief is, kun je vinden onder Literaire theorie. Kun je een of twee zaken (abstracte motieven) noemen in het leven van Jet waarop deze teksten van toepassing zijn? Welke gevoelens van Jet zouden bij deze liederen en bij deze situaties passen?
  8. Nu je Jet en haar gevoelens nader hebt bekeken, zou je een passend motto kunnen zoeken voor het boek. Ook wat een motto is, kun je vinden onder Literaire theorie. Om een motto te kiezen en doorgronden, moet je hebben nagedacht over de mogelijke betekenis van het boek. Dat heb je hierboven gedaan. Kies uit de volgende motto's en beargumenteer je keuze:


Liefde en het besef
van liefde daartussen bouwen
mensen een warmende woonplaats (…)

Ellen Warmond


Je kent mij jaren en je kent mij niet,
al naar je mij vandaag of morgen ziet,
ben ik de ledepop, die je ontbiedt,
de schaduw in je spoor, je satelliet;
tot slot: alleen een naam, die je ontschiet,
dan, in jouw taal, word ik 'dat stuk verdriet'.

Cita Golterman-van Dijk


Liefdesgedicht

Jij hebt de dingen niet nodig
om te kunnen zien

De dingen hebben jou nodig
om gezien te kunnen worden.

K. Schippers


Ik mis je, ik mis je
Ik grijp je, ik gris je
Ik wil je, bespeel je
Ik roer en beveel je
Om bij me te blijven
In donkere nachten
Om niet meer te smachten
Naar jou
Laat me los

Maaike Ouboter


De tijd dat we met bomen spraken
in het gras lagen
en voelden hoe de aarde draait.
De geur van rozen
water op het zand
en natte meisjesharen.
We fantaseerden over later
en konden nog niet weten
dat bomen,

later,

niet meer praten.

Lidy Peters

of een zelfgekozen motto, in de vorm van een fragment uit een gedicht of een stukje tekst. Vermeld de auteur erbij.
9. Je hebt de liederen nader bekeken en een eigen motto bij het boek gekozen. Vind je dat je hiermee iets hebt toegevoegd aan de betekenis van het boek voor jou? Of vind je het juist jammer, dat je een raadsel minder in het boek kunt vinden? Leg je antwoord uit.
10. Zou je jouw favoriete liedtekst uit vraag A kunnen koppelen aan een bepaald abstract motief dat belangrijk is in jouw eigen leven?

(Literaire)theorie
  1. 'Abstracte motieven' in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113
  2. 'Motto', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 100
Gemaakt doorJudith de Lang




School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
School-idyllen - Naeff, TopNiveau 2

School-idyllen

Auteur:Naeff, Top
Jaar uitgave:1900
Uitgeverij:H.W.J. Becht
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:256
Genre:schoolverhaal
Tags:adolescentie, dagelijks leven, dood, familie, humor, opvoeding, school, verliefdheid, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom; als gratis e-book te downloaden van: bibliotheek.nl.
In de heruitgave van Gottmer (2010) is de spelling aangepast en worden moeilijke woorden uitgelegd.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 16 juli 2017.

 

Introductie

Anthonetta (Top) Naeff werd op 1878 geboren als enige dochter van een tamelijk welgesteld gezin in Dordrecht. Haar vader was beroepsofficier en haar moeder stamde uit een oud koopmansgeslacht. Toen ze achttien was verloor zij haar vader en ging met haar moeder bij haar grootmoeder wonen. Zij debuteerde op eenentwintigjarige leeftijd met het toneelstuk De genadeslag. Al snel daarna, in 1900, volgde de roman die haar beroemd zou maken, School-idyllen. Er volgden nog meer romans, enkele toneelstukken en vele novellen. Top Naeff trouwde met de eerste man die haar het hof maakte, maar verliefd werd ze pas later, en wel op acteur en regisseur Willem Royaards. Tot 1930 was zij naast schrijver ook toneelrecensent en literair redacteur voor diverse media. In 1953 stierf zij. Haar naam werd voor altijd aan het theater verbonden met de introductie van de Top Naeff-prijs voor veelbelovend toneeltalent. De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden maakte haar in 1952 erelid. Een paar weken voor haar dood werd zij als eerste vrouw tot ereburger van de stad Dordrecht benoemd.

Inhoud

Jet van Marle, de zestienjarige hoofdpersoon uit School-idyllen, woont bij haar strenge oom en tante, omdat haar ouders jong zijn overleden. Ze heeft een broer, Huug, die al drie jaar als zeeofficier in West-Indië werkzaam is. Gelukkig heeft ze vier heel goede vriendinnen, Lien, Noes, Jeanne en Maud. Ze zitten bij elkaar in de klas en maken hun huiswerk samen, eten taartjes, worden verliefd en hebben de slappe lach. Ze maken het zo bont dat een van hen van school gestuurd wordt. Jet blijft aan het einde van het schooljaar zitten, maar gewend als zij is teleurstellingen te incasseren, laat zij geen traan daarom. In de vakantie ontwikkelt zij haar zangtalent en treedt op. In het najaar verwacht zij haar broer terug en zij hoopt dat hij aanwezig zal kunnen zijn op haar zeventiende verjaardag, waar ze erg naar uitkijkt. Helaas wordt ze zeer ernstig ziek en overlijdt uiteindelijk op haar verjaardag. In het laatste hoofdstuk vindt een tijdsprong van vier jaar plaats. Noes is inmiddels gehuwd met een luitenant en Maud is getrouwd met de broer van Jet. Mauds dochtertje is vernoemd naar haar overleden tante. Een kleine reünie sluiten de vriendinnen af met een rondje langs hun oude school en de bakkerij, waar ze een taartje eten op de vriendschap.

Moeilijkheid

Aanbevolen editie: de uitgave van Gottmer (2010) waarin de spelling is aangepast en moeilijke woorden in voetnoten worden uitgelegd.
Het boek is makkelijk toegankelijk; meisjes kunnen zich goed inleven vanwege de onderwerpen, de ruimte waar alles zich afspeelt en de leeftijd van de hoofdpersonen. Ook jongens zullen door dit boek verrast kunnen worden, omdat het een inkijkje biedt in de meisjeswereld. Voor leerlingen op N1 zullen het verouderde taalgebruik en de ouderwets aandoende omgangsvormen een drempel vormen. Voor leerlingen van N2-niveau is het boek uitdagend en biedt het verhaal daarnaast herkenning. Voor N3 heeft het verhaal ook nog voldoende te bieden waar het gaat om motieven en thema. Ook kunnen leerlingen van dit niveau beginnen met het onderscheid maken tussen literatuur en lectuur, iets waar deze roman zich goed voor leent. N3-lezers kunnen de voetnoten overslaan.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies 

Indicatoren 

Toelichting | complicerende factoren 

Algemene vereisten

Bereidheid  Voor leerlingen van N1 zal zowel de lengte (253 pagina's) als de leeftijd van het boek een obstakel vormen. Daar tegenover staan de herkenbare personages en hun dilemma's.
  Interesses Vooral meisjes zullen zich aangetrokken voelen tot het lezen van dit boek. Maar wellicht vallen ook jongens van N3 ervoor te porren zich te verdiepen in deze hun onbekende wereld, juist vanwege het feit dat de meisjes zich op bepaalde fronten niet stereotiep gedragen.
  Algemene kennis Geen algemene kennis vereist; de lastige woorden worden (vaak zeer uitgebreid) uitgelegd onderaan de bladzijde.
  Specifieke literaire en culturele kennis Hoewel het boek verschillende muziekstukken en gedichten uit de beschreven periode noemt, is specifieke cultuurhistorische kennis van deze tijd geen vereiste om het boek te begrijpen. Mogelijkerwijs is het klasseverschil iets waaraan de leerlingen moeten wennen.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Het vocabulaire is dat van het fin-de-siècle, waarbij de taalfouten van Naeff niet zijn gecorrigeerd in de heruitgave van Gottmer. (Ook in de voetnoten van Blonden zijn kleine fouten blijven staan.)
  Zinsconstructies  Vaak samengestelde zinnen, veel dialogen. 
  Stijl Top Naeff wisselt ernst en spot af in haar boek. Het is de vraag of de N1-lezer de humor herkent, maar zo niet, dan is dat geen probleem. Verder kan dit boek gezien worden als een tijdsdocument zonder diepere betekenis. Voor die tijd echter betekende dit boek een breuk met de clichés in de gangbare jeugdliteratuur, reden waarom sommigen zich keerden tegen dit boek. Stilistisch gaat er een frisse wind waaien vanwege de helderheid, de humor en de tragiek waarmee Naeff de belevenissen schetst. Was de jeugdliteratuur tot die tijd vooral zeer moralistisch te noemen, dat kan van School-idyllen niet echt gezegd worden. De wereld van de schalkse groep meisjes wordt van binnenuit getekend en als er een oordeel geveld wordt dan is dat vooral richting oom en tante Van Marle, die geen enkel empathisch vermogen aan de dag leggen. 

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters In de roman spelen de vijf meisjes de hoofdrol, waarbij Jet als een soort primus inter pares fungeert, vanwege haar eigengereidheid, veroorzaakt door haar eenzame positie en geringe steun van het thuisfront. Zij kan gezien worden als de ware heldin van het verhaal, een typering die versterkt wordt door haar tragische dood.
  Aantal karakters De vijf vriendinnen spelen de hoofdrol, waarbij Jet als spil fungeert. De mensen om hen heen, op school, in het gezin, zijn eenvoudig te plaatsen.
  Ontwikkeling van de karakters Er is geen sprake van karakterontwikkeling; de roman ontleent zijn kracht juist aan de vaste rolverdeling van de meisjes en hun opvoeders, waarbij de meisjes een minder traditionele rol krijgen toebedeeld dan gebruikelijk was en verwacht werd in die tijd. Het enige moment dat er gesproken kan worden van een ontwikkeling is gedurende de logeerpartij in Rotterdam.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Er valt genoeg te beleven in dit boek over vijf opgroeiende ondeugende pubers. Dat maakt dat het boek ook voor N1 aantrekkelijk is. De ongezeglijkheid en spot van de meisjes kunnen het boek misschien ook aantrekkelijk maken voor jongens.
  Chronologie Het verhaal wordt chronologisch verteld, met een tijdsprong in het laatste hoofdstuk, dat meer als een epiloog beschouwd kan worden. 
  Verhaallijn(en) Er zijn meerdere verhaallijnen, wat ingewikkeld kan zijn voor N1-lezers.
  Perspectief Er is sprake van een alwetende verteller die zijn mening etaleert: '(…) en zo was 't kleine meisje in het kille ouderwetse huis gekomen, waar ze geduld werd om 't voordeel, meer niet.' Deze expliciete toelichtingen zijn overbodig voor lezers vanaf N3. 
  Betekenis Voor N1-lezers zal School-idyllen makkelijk te duiden zijn als een romantisch boek. De personages zijn herkenbaar en bovendien zijn ze eenvoudig te bestempelen als goed of slecht.
N2-lezers zullen door hun persoonlijke betrokkenheid bereid zijn om zich te verdiepen in de verschillen tussen hedendaagse pubers en de bakvissen van toen.
Voor een N3-lezer biedt dit boek het een en ander op het gebied van thema en motieven. Ook de vooruitwijzingen naar de tragische dood van Jet kunnen de N3-lezer scherpen. Verder biedt dit verhaal een mooie opstap om het verschil onder woorden te brengen tussen lectuur en literatuur. Voor zeer gevorderde N3-lezers of hoger is het verhaal een geschikt aanknopingspunt om zich te verdiepen in het naturalisme. 

Relevante bronnen voor docenten

 

Gé Vaartjes, Rebel & dame. Biografie van Top Naeff, Amsterdam/Antwerpen, Querido, 2010.
Peter van den Hoven, Jeugdliteratuur bestaat niet of de voortdurende strijd om het kinderboek, Leidschendam, Lannoo/Biblion, 2011.

 

Geschreven door:

Judith de Lang