Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Over de auteur

A.L.G. Bosboom-Toussaint (1812-1886), die 'Truitje' genoemd werd, was een koppig kind, dat zodanig met haar moeder in conflict kwam, dat ze van haar achtste tot haar zestiende jaar door haar oma werd opgevoed.
Bosboom-Toussaint debuteerde in 1837 met een kort verhaal, vervolgens schreef ze het ene boek na het andere. Ze is bijna een halve eeuw als schrijfster actief geweest. Haar boeken werden geprezen door de literaire kritiek en ze raakte bevriend met de belangrijke auteurs van haar tijd. Ze heeft veel historische romans geschreven.
Majoor Frans (1874) speelt zich af in haar eigen tijd en is haar meest beroemde werk. De hoofdpersoon is een eigenzinnige en onafhankelijke vrouw. Daarom werd het boek in verband gebracht met de opkomende vrouwenemancipatie. Daarvan wilde Bosboom-Toussaint niets weten; toch werd het boek door velen beschouwd als een pleidooi voor een betere positie van de vrouw. Majoor Frans werd in het Duits, Frans, Engels en Zweeds vertaald. 

Inhoud

Majoor Frans is de bijnaam van freule Francis Mordaunt, die door haar vader tot haar dertiende als een jongen is opgevoed. Haar moeder is bij haar geboorte overleden. Majoor Frans moet niets van mannen hebben en ze vindt de schijnheiligheid van de vrouwen om haar heen verachtelijk. Maar dan zoekt haar neef Leopold van Zonshoven, die onverwacht een enorme erfenis heeft gekregen, haar op. Om die erfenis te kunnen accepteren moet hij wel aan een bijzondere voorwaarde voldoen. Daarom wil hij Majoor Frans beter leren kennen. Zal hij haar vertrouwen winnen? En weet zij haar onafhankelijkheid te bewaren? 

Leesaanwijzingen

De hertaalde en ingekorte versie uit 2016 van Majoor Frans is goed leesbaar, maar Majoor Frans blijft natuurlijk wel een negentiende-eeuwse roman. De manier van vertellen, de zinsbouw en de woordkeus zijn dus anders dan je in moderne romans gewend bent. Helaas bevat de bewerkte tekst nogal wat slordigheden. Daar kun je maar het beste gewoon overheen lezen.
De oorspronkelijke uitgave van het boek is voor moderne lezers een stuk lastiger; dat is dan ook wel N5. 

Om over na te denken

Wat vind jij een goede man-vrouw verhouding in een relatie?
Horen meisjes 'meisjesachtig' te zijn?
Moet je je houden aan algemene gedragsregels? Of vind je persoonlijke vrijheid belangrijker?
Hoe belangrijk is financiële onafhankelijkheid in een relatie/huwelijk?

Waardering

'Ik vond het een heel mooi boek, omdat ik het leuk vond om te zien hoe de emancipatie in die tijd opkwam. Het is heel duidelijk in die tijdgeest geschreven. Ook vond ik het taalgebruik heel mooi, omdat het heel archaïsch is. (…) Het verhaal is heel simpel en voorspelbaar, maar dit doet geen afbreuk aan het geheel, omdat de personages wel heel erg zijn uitgediept.
Ik zou het anderen, die ook iets moeten lezen uit de 19e eeuw, zeker aanraden, omdat het niet heel moeilijk Nederlands is en het verhaal ook niet erg ingewikkeld is.'
Lizetta, 6 vwo, op: scholieren.com 

'Ik vond het een leuk boek, maar wel apart. Het was een leuk verhaal en op een leuke manier geschreven in de vorm van brieven. (…) Verder was het boek af en toe wat langdradig, maar toch las het lekker weg, als je aan de stijl gewend was. Het was geen moeilijk boek. Het einde was wel vooraf al te voorspellen, maar dat maakte het boek er niet echt minder op. (…)
Echt heel erg inleven lukte niet zo, ik heb het meer als een soort toeschouwer gelezen, die de brieven volgde. Ik kon me de situatie en omstandigheden niet goed inbeelden.'
Pauline, 5 vwo, op: scholieren.com

'Ik weet niet goed of ik dit boek zou kunnen aanraden. Ik vind het verhaal heel mooi en ik denk dat velen die dit boek lezen dat ook vinden. Maar je moet wel goed beseffen als je het boek leest dat het verhaal zich een hele tijd geleden afspeelt. Omdat het een hele tijd geleden is geschreven zijn er ook veel moeilijke woorden. (…) De zinnen zijn ook heel anders dan je gewend bent.'
Anoniem, 4 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

literatuurgeschiedenis.nl | over de schrijfster
YouTube | fragment van de verfilming uit 1916

Geschreven door:

Monique Metzemaekers

Suggesties


Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Opdrachten

BoekBosboom-Toussaint, A.L.G., Majoor Frans
NummerN3/1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

reflecteren op de ontwikkeling van een personage.

Opdracht

A

Je gaat je verdiepen in het karakter van Francis Mordaunt.

  1. Lijkt Francis je een leuke vriendin? Leg uit.
  2. Leopold maakt onderscheid tussen 'majoor Frans' en 'freule Francis'. Wat bedoelt hij daarmee?
  3. Wie ziet Leopold bij de eerste ontmoeting: majoor Frans, freule Francis of beiden?

B

Je maakt een uitvoerige beschrijving van majoor Frans en van freule Francis. Vul daarvoor het schema in.

Categorie  Majoor Frans         Freule Francis     
uiterlijk     
gedrag     
gevoelens    
opvattingen         

 

C

  1. Francis Mordaunt verandert in de loop van het verhaal. Hoe komt dat?
  2. Vind je het een positieve verandering? Leg uit.
  3. Wie heeft Leopold liever, majoor Frans of freule Francis? Waarom?
  4. Ben jij het met hem eens? Leg uit. 
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekBosboom-Toussaint, A.L.G., Majoor Frans
NummerN3/2
Niveau3
Studielast3 à 4 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre
Je leert

reflecteren op het genre van een literair werk.

Opdracht

A

Majoor Frans is een onafhankelijke vrouw. Ze trouwt uiteindelijk met Leopold van Zonshoven. Dat is

  • een nederlaag
  • een overwinning
  • een verstandig besluit
  • iets anders, namelijk …

Kies en leg je antwoord uit.

B

  1. Zijn Leopold en Francis het eens over wat een goed huwelijk inhoudt? Leg uit.
  2. Wat vind je van hun opvatting?
  3. Francis verbreekt de verloving. Waarom doet ze dat?
  4. Vind jij het een goed besluit? Leg uit.
  5. Het komt toch goed tussen Francis en Leopold. Waardoor?
  6. Denk je dat Francis en Leopold een goed huwelijk zullen hebben? Leg uit.

C

Aan het eind van de 19e eeuw is er sprake van de eerste feministische golf. Critici vonden dat Majoor Frans een emancipatieroman was. Een emancipatieroman is een roman waarin de ondergeschikte positie van vrouw een belangrijk thema is. Maar volgens 'Truitje' Bosboom-Toussaint ging Majoor Frans over 'de strijd eener vrouw tegen zich zelve en de wereld' en was het boek geen emancipatieroman. Ook schrijft ze een jaar voor het verschijnen van het boek dat ze werkt aan een novelle, 'die grappig genoeg eene soort van dame geeft, waarin sommigen eene personificatie van de geëmancipeerde vrouw zullen zien terwijl ik er dit volstrekt niet mee bedoel.'
Lees bron 1, vanaf het kopje 'frame'. Is Majoor Frans een emancipatieroman, vind je? Leg uit.

D

Schrijf een betoog (500 woorden). Kies één van de volgende stellingen:

  • Majoor Frans is een echte emancipatieroman.
  • Majoor Frans is een anti-emancipatieroman.

en onderbouw je mening met goede argumenten. Betrek je antwoorden bij A, B en C in je betoog.

Bronnen
  1. tzum.info | Coen Peppelenbos recenseert Thomas Vaessens, Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur 
Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Opdrachten

BoekBosboom-Toussaint, A.L.G., Majoor Frans
NummerN4/1
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre
Je leert

reflecteren op het genre van een literair werk.

Opdracht

A

Leopold beschrijft zijn wederwaardigheden in uitvoerige brieven aan zijn vriend Willem.

  1. In hoeverre vind je dit een goede vorm om een verhaal te vertellen? (100 woorden)
  2. Wil je vaker een roman in brieven lezen? Waarom wel/niet?

B

Lees de literaire theorie. In zijn brieven geeft Lodewijk ook een beeld van zichzelf als persoon.

  1. Karakteriseer Leopold. Beschrijf zijn gedrag, gevoelens, opvattingen. (150 woorden)
  2. Wat vind je van hem? Kies en licht toe; je kunt meerdere mogelijkheden kiezen: integer/saai/aardig/interessant/keurig/iets anders, namelijk …
  3. Sommige critici vonden dat Leopold wel een erg mooi beeld van zichzelf geeft. Ben je het hiermee eens? Leg uit.
  4. Leopold schrijft aan zijn vriend Willem. Vind je Willem een belangrijk personage in Majoor Frans? Leg uit.
  5. In de literaire theorie wordt ook iets over spanning in de briefroman gezegd. Is dat van toepassing op Majoor Frans? Leg uit.

C

In de inleiding bij de door haar bewerkte versie van Majoor Frans schrijft mevrouw G.J. de Bruijn: 'Het boek is een zogenaamde brievenroman. Het verhaal wordt verteld in brieven die de mannelijke hoofdpersoon schrijft aan zijn vriend. Dat leidt ertoe dat de brieven soms erg lang zijn en onwaarschijnlijk gedetailleerd, vooral in de weergave van de gesprekken. Je vergeet vaak dat het om een brief gaat. Dat moeten we maar accepteren als een negentiende-eeuwse eigenaardigheid. Het hoeft het plezier bij het lezen niet in de weg te staan.'
Schrijf een brief (500 woorden) aan mevrouw De Bruijn waarin je hierop reageert. Betrek in je brief je antwoorden bij A en B. 

(Literaire)theorie

Briefroman: populaire manier van vertellen in de achttiende eeuw. Verschillende personages schrijven brieven aan elkaar en daardoor krijg je vanuit diverse invalshoeken zicht op het verhaalverloop. De vorm geeft de schrijver de mogelijkheid om personages te karakteriseren door de stijl en tevens kan spanning opgebouwd worden door selectief om te gaan met informatie. Een briefschrijver kan bijvoorbeeld aan de een iets vertellen, voor de ander iets verzwijgen en tegen een derde liegen. De lezer construeert dan het 'ware' verhaal.

uit: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, p. 33

Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekBosboom-Toussaint, A.L.G., Majoor Frans
NummerN4/2
Niveau4
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusbewerking
Je leert

de bewerking van een literaire tekst beoordelen.

Opdracht

Je hebt de door mevrouw G.J. de Bruijn hertaalde en bewerkte versie van Majoor Frans gelezen. In bron 1 vind je de oorspronkelijke tekst van Majoor Frans. Je gaat deze twee teksten vergelijken.

A

Je vergelijkt hoofdstuk 13 (p. 109-116) in de bewerkte versie met hoofdstuk 5 (p. 186-199) van de oorspronkelijke versie van Majoor Frans (bron 1).

  1. Lees beide versies. Welke spreekt je het meeste aan? Waarom?
  2. Markeer en noteer de veranderingen die de bewerkster heeft aangebracht. 
  3. Categoriseer de wijzigingen. Denk aan inkorten, hertalen enz.
  4. Bespreek per categorie wat je van de ingreep in het origineel vindt. Is het een verbetering? Gaat er iets verloren? Maakt het niet uit?

B

  1. Kies nu zelf een ander fragment van vergelijkbare omvang. Maak vraag 1 t/m 4 van A opnieuw, nu met betrekking tot dit fragment.
  2. Blijft je mening over de bewerking hetzelfde? Leg uit.

C

Lees het voorwoord van mevrouw G.J. de Bruijn in de bewerkte versie.
Schrijf mevrouw De Bruijn een brief (500 woorden) waarin je reageert op haar voorwoord. Leg duidelijk uit wat je van de bewerking vindt. Betrek daarin je antwoorden bij A en B.  

Bronnen
  1. dbnl.org | A.L.G. Bosboom-Toussaint, Majoor Frans, hoofdstuk 5
Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Opdrachten

BoekBosboom-Toussaint, A.L.G., Majoor Frans
NummerN5/1
Niveau5
Studielast3 à 4 slu
Werkvormindividueel
Focusoeuvre
Je leert

reflecteren op de plaats van een literair werk binnen het oeuvre van een auteur.

Opdracht

Je gaat je verdiepen in leven en werk van 'Truitje' Bosboom-Toussaint. Je geeft daarna een power point-presentatie voor je klasgenoten, waarin je focust op de plaats die Majoor Frans binnen het oeuvre van de schrijfster inneemt.
Overleg eerst met je docent, o.a. over de duur van je presentatie.

A

Lees bron 1 en 2. Noteer de belangrijkste biografische gegevens van de schrijfster. Leg een verband met de roman Majoor Frans.

B

Lees bron 3. Dit boek is verkrijgbaar bij de bibliotheek. Hierin vind je voldoende informatie om de volgende vragen te beantwoorden.

  1. Bespreek kort de inhoud van Majoor Frans. Uitgangspunt is Leopold als ideale opvoeder voor 'eene vrouw in strijd met zichzelve en met de wereld', zoals Bosboom-Toussaint de roman samenvatte.
  2. Waarom stapte Bosboom-Toussaint af van het genre van de historische roman?
  3. Hoe plaats jij Majoor Frans in de eerste feministische golf?
  4. Tot welk genre reken je de roman?
  5. Francis Mordaunt is 'een heldin met pit'. Welke andere voorbeelden van dit type heldin ken je uit de literatuur?

C

Tot slot bespreek je in hoeverre Majoor Frans voor de lezers van nu, meisjes én jongens, interessant is.

Bronnen
  1. literatuurgeschiedenis.nl | over A.L.G. Bosboom-Toussaint
  2. dbnl.org | over A.L.G. Bosboom-Toussaint
  3. J.R. van der Wiel, '4 augustus 1874: A.L.G. Bosboom-Toussaint voltooit voor het tijdschrift Nederland de laatste maandelijkse aflevering van haar roman Majoor Frans - Een pittige heldin', in: Nederlandse literatuur, een geschiedenis, p. 500-506
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekBosboom-Toussaint, A.L.G., Majoor Frans
NummerN5/2
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusreceptie
Je leert

reflecteren op de receptie van een literair werk.

Opdracht

Majoor Frans verscheen in 1874. Het boek werd positief ontvangen door de critici. Je gaat je verdiepen in de waardering van Majoor Frans.

A

Je hebt Majoor Frans gelezen.
Wat is je eerste reactie? Vond je het interessant/saai/bijzonder/iets anders, namelijk … Licht je keuze toe. (100 woorden)

B

  1. Lees de bronnen. Noteer per bron de mening van de auteur over Majoor Frans.
  2. In hoeverre verschillen de critici van mening?
  3. Hoe kun je die verschillen verklaren?

C

Schrijf een beschouwing (700 woorden) over de waardering voor Majoor Frans. Ook bespreek je in hoeverre Majoor Frans voor de lezers van nu interessant is. Betrek daarin je antwoorden bij A en B.

Bronnen
  1. dbnl.org | Cd Busken Huet over Majoor Frans
  2. dbnl.org | H.J.A.M. Schaepman over Majoor Frans
  3. dbnl.org | Annie Romein-Verschoor over Bosboom-Toussaint (vanaf p. 16)
  4. tzum.info | recensie van Thomas Vaessens, Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur (vanaf het kopje 'frame') 
  5. nrc.nl | Elsbeth Etty: 'Wat literaire non-fictie zo literair kan maken' (gedeelte over Majoor Frans)
Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Majoor Frans - Bosboom-Toussaint, A.L.G.Niveau 4

Majoor Frans

Auteur:Bosboom-Toussaint, A.L.G.
Jaar uitgave:1874
Uitgeverij:Boekscout
Plaats:Soest
Aantal pagina's:226
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:19e eeuw, huwelijk, vrouwenleven
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Aanbevolen editie: die van 2016, hertaald en bewerkt door G.J. de Bruijn.
De volledige, oorspronkelijke tekst is gratis beschikbaar (e-book en pdf) via dbnl.org; ook verkrijgbaar op Daisy-rom.
Ook als (gratis) luisterboek op gutenberg.org.
In 1916 verfilmd als stomme film door Maurits Binger; in 1893 door L.H. Chrispijn bewerkt voor toneel.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 20 november 2017. 

 

Introductie

A.L.G. Bosboom-Toussaint (1812-1886), die 'Truitje' genoemd werd, was een koppig kind, dat zodanig in conflict met haar moeder kwam, dat ze van haar achtste tot haar zestiende jaar door haar oma werd opgevoed. Als kind verslond ze de boeken van Sir Walter Scott en Jacob van Lennep. Later vertaalde ze Nederlandse romans in het Frans. Daardoor kwam ze in contact met de uitgever Mr. Robidé van der Aa, die haar aanraadde zelf te gaan schrijven. Ze debuteerde in 1837 met het korte verhaal Almagro, vervolgens schreef ze het ene boek na het andere. Ze is bijna een halve eeuw als schrijfster actief geweest. Haar boeken werden geprezen door de literaire kritiek en ze raakte bevriend met de belangrijke auteurs van haar tijd, zoals Potgieter, Van Lennep, Busken Huet en Bakhuizen van den Brink. In 1840 publiceerde ze het veelgeprezen Het huis Lauernesse, over de opkomst en invloed van de hervorming in Nederland in de 16e eeuw. Ze heeft veel historische romans geschreven.
Majoor Frans (1874) speelt zich af in haar eigen tijd en is haar meest beroemde werk. De hoofdpersoon is een eigenzinnige en onafhankelijke vrouw. Daarom werd het boek in verband gebracht met de opkomende vrouwenemancipatie. Daarvan wilde Bosboom-Toussaint niets weten; toch werd het boek door velen beschouwd als een pleidooi voor een betere positie van de vrouw. Majoor Frans werd onder andere in het Duits, Frans, Engels en Zweeds vertaald. 

Inhoud

Waarschuwing: deze tekst bevat informatie over de afloop van het verhaal.
Leopold van Zonshoven is van verarmde adel. Hij heeft weinig geld, maar te veel principes om een beroep te doen op zijn oom, die minister is maar met wie hij een conflict heeft. Dan krijgt hij onverwacht een grote erfenis van een onbekende oudtante. Voorwaarde is wel dat hij trouwt met zijn nicht Francis Mordaunt. En Francis heeft een reputatie. Ze veracht mannen, heeft niets op met vrouwen en lak aan elke sociale conventie. Ze houdt meer van paarden en honden. Francis woont met haar grootvader, een generaal die zijn geld vergokt heeft, en diens vriend kapitein Rolf op De Werve, een verwaarloosd buiten. In deze 'militaire' omgeving heeft Francis de bijnaam majoor Frans. Ze doet haar best een behoorlijk huishouden te voeren, maar de twee mannen maken haar dat onmogelijk. Het weinige geld gaat voornamelijk op aan drank en eten. Uit geldgebrek vermijdt Francis sociale verplichtingen.
Leopold maakt een onderscheid tussen freule Francis en majoor Frans. Op de freule met het goede hart, de mooie ogen en blonde haren wordt hij verliefd. Zij is bereid voor hem, de enige man die ze kan respecteren, haar onafhankelijkheid op te geven. Dan dreigt het toch nog fout te gaan doordat de generaal Francis over de erfenis en de voorwaarde vertelt. Francis verbreekt in grote woede de verloving. Mede dankzij het feit dat ook Francis een erfenis krijgt, komt het toch nog goed.   

Moeilijkheid

De hertaalde en ingekorte versie is goed te lezen voor N4 en de gevorderde N3-lezer. Het is uitdagend voor de N5-lezer om de oorspronkelijke versie te lezen. Het verhaal is eenvoudig. Dat Leopold zijn verhaal in brieven aan een goede vriend vertelt, is voor alle niveaus even wennen, maar verder geen probleem. Dat geldt ook voor de woordkeus en zinsbouw. De bewerkte versie van Majoor Frans is een toegankelijk boek waardoor lezers van minimaal N3 kennis kunnen nemen van de Nederlandse literatuur in de 19e eeuw.    

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies 

Indicatoren 

Toelichting | complicerende factoren 

Algemene vereisten 

Bereidheid  De leerling moet bereid zijn zich te verdiepen in een literair werk uit de 19e eeuw. Als leerlingen iets moeten lezen uit de 19e eeuw, is Majoor Frans een aanrader. Het is geen dik boek en Francis Mordaunt is een heldin met pit met wie ook jonge mensen van nu kunnen meeleven. 
  Interesses  Het is een pre als leerlingen geïnteresseerd zijn in de positie van de vrouw en in de man-vrouwverhouding.
  Algemene kennis  Niet noodzakelijk. De bewerkster geeft in voetnoten voldoende uitleg.
  Specifieke literaire en culturele kennis  Extra kennis over de roman in de 19e eeuw geeft verdieping aan de leeservaring, maar is niet noodzakelijk.

Vertrouwdheid met literaire stijl 

Vocabulaire  Het vocabulaire is gedateerd. Daar moet de N3-/N4-lezer aan wennen.
  Zinsconstructies  De zinsconstructies zijn gedateerd. Daar moet de N3-/N4-lezer aan wennen.
  Stijl  Ook in de bewerkte versie zijn de beschrijvingen van de gebeurtenissen en de weergave van de gesprekken zeer gedetailleerd. De Engelse woorden en uitspraken worden in voetnoten vertaald.

Vertrouwdheid met literaire personages 

Karakters  Er zijn twee hoofdpersonen: Leopold van Zonshoven en Francis Mordaunt, die 'Majoor Frans' wordt genoemd. Leopold is een rechtschapen man met een open geest. Francis is trots en ze heeft een goed hart. Ze heeft weinig op met 'hoe het hoort'. Ze zegt wat ze vindt en laat zich niet de wet voorschrijven. Ze neemt verantwoordelijkheid, in tegenstelling tot haar gokverslaafde grootvader, de generaal. Verder zijn er een aantal nevenpersonages, van wie kapitein Rolf, vriend van de generaal, en Rudolf, zoon van de generaal de belangrijkste zijn. Zij zijn beiden niet onsympathiek, maar horen wel tot de categorie van de nietsnutten. 
  Aantal karakters  Geen probleem.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters  Leopold krijgt naarmate hij Francis beter leert kennen, steeds warmere gevoelens voor haar. En die zijn wederzijds. Francis laat steeds meer haar vrouwelijke kant zien. Als Leopold over het huwelijk zegt: 'We moeten ieder van ons zichzelf [sic] blijven en elkaar in liefde respecteren', heeft hij het pleit gewonnen, want daar is Francis het helemaal mee eens. Als ze vervolgens vermoedt dat Leopold haar wil trouwen vanwege de erfenis, verbreekt ze de verloving. Alles komt  toch nog goed, ook doordat Francis zelf een erfenis krijgt.

Vertrouwdheid met literaire procedés 

Spanning  Het verhaal is niet spannend. Dat Leopold en Francis 'elkaar krijgen' komt niet als een verrassing. De N3-lezer kan de uitvoerige beschrijvingen als saai ervaren. 
  Chronologie  In het verhaalheden schrijft Leopold aan zijn vriend Willem over zijn wederwaardigheden terwijl hij op De Werve logeert. In het verslag van zijn gesprekken met Francis komt haar verleden uitvoerig aan de orde.
  Verhaallijn(en)  Er is één verhaallijn. Geen probleem.
  Perspectief  Leopold vertelt in de ik-persoon. De lezer krijgt een duidelijk beeld van zijn gevoelens en opvattingen. Via zijn brieven leert de lezer Francis kennen en waarderen.
  Betekenis  Voor de N3-/N4-/N5-lezers zijn de opvattingen over het huwelijk, de positie van de vrouw en de man-vrouwverhouding interessant. Daarnaast is de briefvorm voor lezers vanaf N4 interessant. De N5-lezer kan zich verdiepen in de vergelijking van de oorspronkelijke en de bewerkte versie. Ook is het schrijverschap van Bosboom-Toussaint voor N5 interessant.

Relevante bronnen voor docenten

  literatuurgeschiedenis.nl | over A.L.G. Bosboom-Toussaint
dbnl.org | idem
dbnl.org | Cd Busken Huet over Majoor Frans
dbnl.org | H.J.A.M. Schaepman over Majoor Frans
dbnl.org | Annie Romein-Verschoor over Bosboom-Toussaint (vanaf p. 16)
J.R. van der Wiel, '4 augustus 1874: A.L.G. Bosboom-Toussaint voltooit voor het tijdschrift Nederland de laatste maandelijkse aflevering van haar roman Majoor Frans - Een pittige heldin', in: Nederlandse literatuur, een geschiedenis, p. 500-506
nrc.nl | Elsbeth Etty: 'Wat literaire non-fictie zo literair kan maken' (gedeelte over Majoor Frans)

 

Geschreven door:

Monique Metzemaekers