Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Over de auteur

Özcan Akyol (1984) werd geboren in Deventer, in zijn debuutroman Eus 'Koekstad' geheten. Akyol noemt de roman op zijn eigen website semi-autobiografisch, een verhaal gebaseerd op zijn eigen leven. De rauwe beschrijving van het opgroeien in een Turks gezin en de eerste schreden op het criminele pad leverde de schrijver veel media-aandacht op.
Akyol heeft na de middelbare school journalistiek en ook een tijdje Nederlands gestudeerd. Naast zijn literaire werk schrijft hij columns voor diverse bladen. In 2016 verschijnt zijn tweede roman, Turis, een vervolg op Eus. Akyol is een veel geziene opiniemaker in talkshows; hij schuift geregeld aan als tafelheer bij 'De Wereld Draait Door'. In mei-juni 2017 wordt de vijfdelige documentaireserie 'De neven van Eus' op tv uitgezonden; Akyol gaat daarin op zoek naar zijn familie in Turkije. De serie maakt indruk, ook door de manier waarop Akyol zijn onderzoek presenteert, maar levert hem ook kritiek en zelfs doodsbedreigingen op.   

Inhoud

Eus groeit op in een gezin met een agressieve, drinkende en gierige vader en een liefhebbende, maar machteloze moeder. Ze houden zich als Turks gezin niet aan allerlei islamitische voorschriften en wijken daardoor af van andere Turkse gezinnen. Alhoewel hij goed kan leren raakt Eus na de middelbare school toch op het slechte pad. Voordat hij het weet rijdt hij als chauffeur van een zigeunerfamilie door Europa om winkels leeg te roven.

Leesaanwijzingen

Eus is een stoer boek, geschreven in makkelijk leesbare zinnen met hier en daar grof taalgebruik: meer de taal van de straat. Er worden door de hoofdpersoon soms nogal harde zaken gezegd over bijvoorbeeld meisjes, Turken, zigeuners en homoseksuelen. Sommige lezers kunnen zich hieraan storen. 

Om over na te denken

Moet je trouw blijven aan je familie of moet je soms een eigen weg gaan? Is misdaad een bewuste keuze of het gevolg van de omstandigheden? In hoeverre bepaalt je omgeving je ontwikkeling?

Waardering

'Het onderwerp van het verhaal, criminaliteit, en alles wat daar omheen gebeurt en wat het veroorzaakt, vind ik persoonlijk leuk om te lezen. Het feit dat dit boek een soort kijkje geeft van wat er buiten je eigen omgeving gebeurt is interessant. Wanneer er bijvoorbeeld gestolen wordt in Parijs, is dit een totaal onbekende situatie voor mij.' 
Robin, 5 vwo, op: scholieren.com

'Doordat Eus in verschillende aparte situaties tegelijkertijd verzeild raakt is het lezen nooit saai. Er gebeurt altijd wel wat: de ene keer wordt Eus aangevallen door de gestoorde man van Meltem en de andere keer wordt Eus verleid door de dochter van de baas van het restaurant. Er blijven aparte en spannende situaties plaatsvinden waardoor er constant iets gebeurt wat je niet ziet aankomen.'
Gijs, 5 vwo, op: scholieren.com

'De grappen in het boek waren een beetje te grof voor mij, een beetje heel erg grof. Het was veel gewijf en geseks, meer voor het prototype bierdrinker. Daardoor moest ik nooit lachen of grinniken, ook heb ik niet gehuild. Wel zat ik soms geschrokken te lezen door wat er gebeurde en was ik blij dat het mij niet overkwam.'
Laure, 15 jaar, op: deleesfabriek.nl

Meer weten?

ozcanakyol.nl | homepage van de auteur; daarop o.a. zijn optreden in '24 uur met ...'
libris.nl | inkijkexemplaar Eus

Geschreven door:

Coen Peppelenbos & Sara Janssen

Suggesties


Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekAkyol, Özcan, Eus
NummerN1/1
Niveau1
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonage
Je leert

je een voorstelling te maken van een personage.

Opdracht

In deze opdracht geef je een persoonsbeschrijving van de hoofdpersoon zoals in 'Opsporing verzocht'. Je gebruikt voor die beschrijving de informatie die in de roman te vinden is.
De hoofdpersoon Eus werkt voor een zigeunerbende. Deze zigeunerfamilie werkt door heel Europa en weet veel geld buit te maken in grote winkelketens. Eus werkt als chauffeur en verdient een heleboel geld. Zonder dat de bende het weet, houdt de politie hen in de gaten. Ook Eus is een verdachte.

A Van elk bendelid wordt voor het politieonderzoek een persoonsbeschrijving gemaakt. Jij zorgt voor de beschrijving van Eus.
Voor die beschrijving zijn de volgende punten van belang: geslacht, nationaliteit, taal, leeftijd, huidskleur, haarkleur, postuur, tatoeages, kleding, opvallende sieraden etc. In welke auto rijdt Eus? Waaraan is hij nog meer te herkennen? Is hij vuurgevaarlijk of niet? 

B Aan de persoonsbeschrijving voeg je een compositietekening toe van Eus. Een compositietekening is een tekening van een onbekend persoon op basis van verklaringen van getuigen. Deze tekeningen worden vaak gebruikt door de politie om een zaak onder de aandacht te brengen bij het publiek.
Hoe ziet Eus er uit? Hoe is hij gezien door getuigen? Droeg hij een zonnebril of capuchon? Zat hij achter het stuur van een auto? Liep hij naast zijn broer door Berlijn?

Voor het politieonderzoek is ook een overzichtskaart nodig van de route die de bende door Europa heeft afgelegd.
In welke steden is Eus de afgelopen maanden geweest en misschien gezien?
Kopieer een kaart van Europa en teken daarop als een echte detective de route die de bende heeft gevolgd. 

Gemaakt doorSara Janssen



BoekAkyol, Özcan, Eus
NummerN1/2
Niveau1
Studielast2 à 3 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonage
Je leert

de ontwikkeling van een personage te beschrijven.

Opdracht

Nu je het boek helemaal gelezen hebt, heb je het karakter Eus zien groeien vanaf de dag van zijn geboorte tot de dag waarop hij als crimineel door Europa trekt.

Stel je nu eens voor dat het verhaal verder gaat: een volwassen Eus denkt terug aan zijn jeugd. Wat zou deze Eus tegen zijn jongere ik willen zeggen?
Eus schrijft een brief aan zijn jongere ik, en deze brief wordt door jou geschreven. Als je dat kunt, probeer de brief dan in de stijl van Eus te schrijven.

Een paar vragen om je op weg te helpen:
Wat is voor Eus de aanleiding voor het schrijven van de brief? Waarom een brief?
Hoe spreekt de oudere Eus zijn jongere ik toe?
Hoe ziet de Eus van nu zijn jongere ik?
Welke adviezen (tips? waarschuwingen?) wil hij hem meegeven?
Welke goede raad kan de jonge Eus gebruiken?
Over welke gebeurtenis wil de oudere Eus nog iets zeggen?
Wat wenst de oudere Eus zijn jongere ik toe?
Heeft hij misschien spijt van zijn daden? 

Wat vind jij verder nog goede vragen?

Eisen aan de brief: minimaal 1 A4'tje (lettertype 12).

Gemaakt doorSara Janssen




Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekAkyol, Özcan, Eus
NummerN2/1
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusperspectief
Je leert

te reflecteren op het verschil tussen schrijver en verteller, en tussen vertellende en belevende ik.

Opdracht

Het boek Eus is semi-autobiografisch. De schrijver ervan, Özcan Akyol, was in 2013 te gast in het tv-programma '24 uur met …' van de VPRO (bron 1). Wilfried de Jong was de gastheer en hij interviewde Akyol over zijn leven.

  1. Bekijk van bron 1 eerst het fragment vanaf 28.32 tot 31.35 min. Maak daarna vraag 1 en 2.
    Özcan Akyol vertelt in dit fragment over zijn ouders, over de liefdeloosheid binnen het gezin en hij vertelt een verhaal over een damwedstrijd die hij als kind had gewonnen.
    Zet een aantal punten die Akyol in dit fragment noemt tegenover wat je hebt gelezen in het boek. Gebruik daarvoor schema 1 hieronder, waarin het eerste voorbeeld al is ingevuld. Je mag ook stukjes uit het boek citeren.
  2. Het verhaal over de damwedstrijd komt niet voor in de roman. Welke gebeurtenis uit het boek doet je denken aan dit verhaal?
  3. Bekijk nu het fragment vanaf minuut 40.50 tot 41.50, en maak dan vraag 3 en 4.
    Özcan Akyol zegt in dit fragment: 'Wat ik wilde bewerkstellingen met dit boek is dat mensen begrip krijgen voor zo’n jongen die ontspoort.'
    Heb jij begrip gekregen voor de hoofdpersoon in Eus? Is het Akyol gelukt dit te bewerkstellingen voor jou?
  4. Hoe vond je het om een semi-autobiografisch boek te lezen?
  5. Lees nu het stukje literaire theorie hieronder over de vertelsituatie.
    Is het makkelijk om tijdens het lezen van het boek Eus onderscheid te maken tussen de schrijver en de ik-verteller?
  6. In de theorie wordt onderscheid gemaakt tussen een vertellende ik en een belevende ik.
    Welke van de twee vind jij het meest van toepassing op de vertelsituatie in Eus? Geldt dat voor het hele boek of voor bepaalde delen? Welke?
    Beargumenteer je keuzes.

schema 1

In '24 uur met …' (interview met Akyol)                                                                In de roman Eus 
'Er werd vroeger nooit geknuffeld thuis.'  Er is binnen het gezin geen sprake van prettig fysiek contact onderling. 
   
   
   
(Literaire)theorie

De verteller Het is belangrijk om het onderscheid te maken tussen de schrijver en de verteller. Deze twee zijn niet noodzakelijkerwijs één en dezelfde. Het is een fout die wel vaker gemaakt wordt en die goed te begrijpen is. Als bijvoorbeeld een ik-figuur veel trekken vertoont van de schrijver van het boek, ligt het voor de hand deze ik-figuur (en ik-verteller) te identificeren met de schrijver. Echter, alle personages (inclusief zo’n ik-verteller) zijn door de schrijver verzonnen.

De mogelijkheden In een verhaal waar de lezer meekijkt met een ik-figuur en waar het perspectief dus bij deze ik-figuur ligt, is deze ik-figuur tevens de verteller van het verhaal. In zo’n geval spreken we van een ik-verteller.
Er zijn twee mogelijkheden:

Vertellende ik: een ik-persoon die gebeurtenissen uit het verleden vertelt, dus achteraf vertelt. Vergelijkbaar met de auctoriale verteller; deze ik overziet alles, maar neemt wel deel aan de handeling (in tegenstelling tot de auctoriale verteller).
Belevende ik: alles gebeurt nu, op het moment van vertellen. De lezer raakt hierdoor heel direct bij het gebeuren betrokken, het lijkt reëel.

(Ontleend aan boekentaal.info)

Bronnen
  1. npo.nl | '24 uur met …' (Özcan Akyol)
Gemaakt doorSara Janssen



BoekAkyol, Özcan, Eus
NummerN2/2
Niveau2
Studielast2 à 3 slu
Werkvormindividueel
Focusritme van literatuur
Je leert

een verhaal vertellen op muziek.

Opdracht

Deze opdracht is vooral leuk voor muziekliefhebbers!

De schrijver Özcan Akyol begon met het lezen van boeken toen hij in de gevangenis zijn straf uitzat voor het deelnemen aan een criminele organisatie. Eerst las hij de verhalen over Baantjer, later las hij ook 'de grote literaire werken' en zo maakte hij ook kennis met 'het ritme van literatuur'. Hij roemde de Franse schrijver Louis-Ferdinand Céline (1894-1961), die in een boek elke regel met een paar puntjes eindigde. Akyol voelde door de puntjes een ritme, een cadans, waardoor hij almaar verder wilde lezen en in een 'flow' kwam. Vanaf dat moment las hij literatuur en poëzie anders. Hij ontdekte het ritme van de literatuur.

Liedjes blijven hangen in je hoofd, omdat de melodie, de klanken en het ritme een verhaal vertellen.
Özcan Akyol herkende in het werk van Céline een ritme. Bevat zijn boek Eus ook een ritme? En als het verhaal ritme heeft, van welk muziekgenre is dat dan een ritme? 

Voor deze opdracht ga je een liedtekst schrijven geïnspireerd op de roman Eus. Het verhaal van Eus past bij het soort muziek dat je kiest, het lied dat je schrijft.

A

  • Luister naar het lied 'De leven' van Sef (bron 1)
  • Luister daarna naar het lied 'Alleen' van Fresku (bron 2)
  • Luister ten slotte naar het lied 'Is dit nu later' van Stef Bos (bron 3)

Schrijf een tekstje waarin je de volgende vragen beantwoordt:

  1. Wat zijn de opvallendste verschillen tussen de liederen (zang, melodie, ritme)?
  2. Welk ritme spreekt jou het meest aan? Klinken de liedjes 'lekker', of helemaal niet?
  3. Welke liedtekst spreekt jou het meest aan?
  4. Passen deze liedjes, of misschien een van de drie, bij het verhaal van Eus? Beargumenteer je antwoord.
  5. Ken je zelf nog een lied dat (beter?) past bij Eus? Welk? Waarom? 

B

Begin nu aan jouw liedtekst. Pak het zo aan:

Stap 1: Schrijf het verhaal van Eus op alsof je het aan een vriend vertelt. Je hoeft nog geen rijm te gebruiken of aan ritme te denken (10 min).
Als je klaar bent pak je een gekleurde marker en markeer je de zinnen of de woorden die je vindt passen in jouw lied.

Stap 2: Schrijf op een nieuw vel de woorden en zinnen in groepjes die bij elkaar passen. Dit helpt je bij de indeling van je intro, strofen en refrein. Eventueel teken je grote cirkels en schrijf je in die cirkels de woorden en zinnen.
Doet jouw selectie recht aan het verhaal van Eus, of ben je toch nog iets vergeten? Blader eventueel nog eens door het boek en schrijf een paar zinnen op uit het boek die goed in het lied passen.

Stap 3: Maak nu voor het instrumentale gedeelte een keuze uit bovenstaande liedjes. Melodie en ritme van dat lied passen volgens jou goed bij het verhaal van Eus. (Zie je antwoorden op vraag A4 en 5.)
Schrijf een nieuwe tekst op de bestaande melodie. Zinnen uit het originele lied kunnen inspirerend zijn om op door te werken. 

Bronnen
  1. YouTube | 'De leven'
  2. YouTube | 'Alleen'
  3. YouTube | 'Is dit nu later'
Gemaakt doorSara Janssen




Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekAkyol, Özcan, Eus
NummerN3/1
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focuskwesties: goed of fout?
Je leert

te reflecteren op het handelen van de hoofdpersoon.

Opdracht

A

Je kijkt eerst naar een stukje van het pleidooi dat Jan Hein Kuijpers, de advocaat van Willem Holleeder, in 2013 hield. (Bron 1; duur van dit filmpje: 3.15 minuten.)
De heer Kuijpers stelt in dit pleidooi: 'Het gaat om de feiten, niet om de beeldvorming.'
Wat vind jij een opvallend of sterk punt in dit pleidooi?

B

Nu ga jij als advocaat van Eus het slotpleidooi schrijven waarin jij jouw cliënt verdedigt. Een advocaat probeert in dit laatste betoog voor de rechter de onschuld van zijn cliënt te bewijzen.
Het is noodzakelijk dat de advocaat het dossier van de verdachte heel goed kent. Hiervoor zijn een aantal punten heel erg belangrijk: de feiten, de mensen, de regels van de wet en de achterliggende motieven. In zijn pleidooi probeert een advocaat indruk te maken op de rechter met eenvoud, kennis van zaken, humor en bijvoorbeeld het gebruik van foto’s en de demonstratie van voorwerpen. Enig lef is dus noodzakelijk! De conclusie van de advocaat gaat over welke straf zijn of haar cliënt zou moeten krijgen.
Leg eerst het dossier van Eus aan door onderstaand schema met steekwoorden in te vullen. Schrijf vervolgens aan de hand van dit schema je pleidooi.

Dossier-Eus

De feiten        De mensen     De wet            De motieven   De conclusie  
         
         
         
         
 

Spreek je pleidooi uit tegenover een klasgenoot of je docent.
Welke straf is passend volgens jouw toehoorder? En ben jij het daarmee eens? Motiveer je antwoord aan de hand van het pleidooi.

Bronnen
  1. YouTube | pleidooi Jan Hein Kuijpers
Gemaakt doorSara Janssen



BoekAkyol, Özcan, Eus
NummerN3/2
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel of als tweetal
Focusverfilming
Je leert

de kern van het verhaal om zetten in beelden.

Opdracht

Deze opdracht is vooral leuk voor leerlingen die van tekenen houden en/of geïnteresseerd zijn in film.

De filmrechten van de roman Eus zijn in handen van productiemaatschappij Eyeworks. Slechts een maand na het uitkomen van Eus kocht Eyeworks de rechten al op (december 2012). Vijf jaar later is er nog altijd geen film uitgebracht.

A

Schrijf een zakelijke e-mail aan de productiemaatschappij Eyeworks waarin je haar probeert te overtuigen van het feit dat de verfilming van Eus er nu snel moet komen. Concentreer je eerst op de inhoud van de brief en pas later de vorm aan. Gebruik minstens vier verschillende argumenten om je standpunt te onderbouwen.

B

Je ondersteunt je brief met een voorstel voor de filmtrailer van Eus. Je ontwerpt een scenario voor de trailer en tekent hier een storyboard van. Het storyboard bevat maximaal tien plaatjes. Bedenk goed welke tien fragmenten/beelden in de trailer thuishoren.
Er zijn verschillende programma’s waarmee je een mooi digitaal storyboard kunt maken, zoals: storyboardthat.com.
Je mag het storyboard ook zelf tekenen en een foto of scan toevoegen aan de e-mail.

C

Stuur je docent de overtuigende brief per mail toe, en voeg het storyboard toe als bijlage.

Gemaakt doorSara Janssen




Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Eus - Akyol, ÖzcanNiveau 2

Eus

Auteur:Akyol, Özcan
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Prometheus
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:271
Genre:autobiografisch proza, migrantenliteratuur, ontwikkelingsroman, schelmenroman, sociale roman
Tags:criminaliteit, familie, identiteit, jeugdervaringen, maatschappijkritiek, multiculturele samenleving
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom. De filmrechten van het boek zijn inmiddels in handen van Eyeworks.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2017.

 

Introductie

Özcan Akyol (1984) werd geboren in Deventer, in zijn debuutroman Eus 'Koekstad' geheten. Akyol noemt de roman op zijn eigen website semi-autobiografisch, een verhaal gebaseerd op zijn eigen leven. De rauwe beschrijving van het opgroeien in een Turks gezin en de eerste schreden op het criminele pad leverde de schrijver veel media-aandacht op. 
Akyol heeft na de middelbare school (MAVO) journalistiek en ook een tijdje Nederlands gestudeerd. Naast zijn literaire werk schrijft hij columns voor diverse bladen. In 2016 verschijnt zijn tweede roman, Turis, een vervolg op Eus; het boek beschrijft hoe vader Turis het gezin terroriseert. Akyol heeft ook de introductie geschreven bij de speciale uitgave van Heer van de vliegen (Nederland Leest, november 2016). 
Akyol is een veel geziene opiniemaker in talkshows; hij schuift geregeld aan als tafelheer bij 'De Wereld Draait Door'. In mei-juni 2017 wordt de vijfdelige documentaireserie 'De neven van Eus' op tv uitgezonden; Akyol gaat daarin op zoek naar zijn familie in Turkije. De serie maakt indruk, ook door de manier waarop Akyol zijn onderzoek presenteert, maar levert hem ook kritiek en zelfs doodsbedreigingen op.  

Inhoud

Leeswaarschuwing: onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal. 
Eus groeit op in een Turks gezin dat gedomineerd wordt door vader Turis. Turis, een gastarbeider uit de bergen van Turkije, drinkt, licht alles en iedereen op en is vaak afwezig. Eus kan niet met zijn ouders praten en groeit samen met zijn twee oudere broers Mahir en Kosta deels op straat op. Hij verandert van een gevoelig jongetje in een onverschillige, verscheurde en eenzame crimineel die nergens bij hoort. Zijn CITO-score geeft gymnasium aan, maar door vooroordelen belandt hij op de MAVO. Op de middelbare school wordt veel gerotzooid en gefraudeerd. Eus zoekt aansluiting. In de roman beschrijft Akyol Eus' onhandigheden en seksuele avonturen met meisjes en vertelt hij het harde verhaal van een Turkse jongen die opgroeit in een volkswijk.
Na de MAVO schrijft Eus zich in voor een MBO-opleiding aan een ROC, volgens Eus 'armetierig onderwijs voor minder begaafde mensen'. Veel lessen volgt hij niet en zijn afwezigheid wordt niet opgemerkt. Hij gaat werken in het restaurant waar zijn broer kookt, en ontmoet daar een paar interessante figuren met wie hij veel uitgaat. Eus werkt fulltime als afwasser en drinkt en feest erop los. Hij neemt afstand van zijn ouders en besluit op zichzelf te gaan wonen. Hij worstelt met vriendschappen, relaties en seksualiteit.
Het laatste deel van het verhaal gaat over Eus’ deelname aan een criminele organisatie die door Europa reist en winkels leegrooft. Hij raakt mede door zijn onverschilligheid en afschuw van de maatschappij steeds dieper in de schulden en problemen. Uiteindelijk belandt Eus in de gevangenis.

Moeilijkheid

Voor de N2-lezer is Eus een goed te lezen boek; een N1-lezer zou kunnen worstelen met identificatie. Het boek bevat korte hoofdstukken en Akyol schrijft in duidelijke taal. Het boek is interessant voor leerlingen die van realistische verhalen houden. Het boek is uitermate geschikt om het leesplezier te bevorderen van jongens die niet van lezen houden.
Er wordt wel wat van de lezer gevraagd. Zo moet hij in staat zijn zich met een onsympathiek hoofdpersonage te identificeren. Hij moet kunnen omgaan met het grove taalgebruik van de personages en met de manier waarop er over meisjes en vrouwen geschreven wordt. Verder moet hij de psychologische ontwikkeling van de hoofdpersoon kunnen koppelen aan zijn opvattingen over bijvoorbeeld vrouwen. De hoofdpersoon worstelt met zijn (Turkse) identiteit en het vinden van zijn plek in de maatschappij.
Het verhaal is aangrijpend, omdat het hard en zonder wollig taalgebruik is opgeschreven. Voor de leerlingen die neigen naar niveau 3 is hier en daar meer betekenis te vinden in beelden en symbolen. 

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid De leerling moet bereid zijn een boek van 271 pagina's te lezen. Lezers kennen Özcan Akyol misschien van zijn optredens in de media. Dat kan lezers motiveren om - zoals de achterflap het noemt - 'het originele verhaal over Eus' (Özcan) te lezen.
  Interesses Het boek is zeer geschikt om het leesplezier te bevorderen van jongens die niet van lezen houden. Interesse in straatcultuur en het semi-autobiografische van dit boek kan ook lezers helpen die graag 'waargebeurde' verhalen lezen. 
  Algemene kennis Enige kennis over de komst van gastarbeiders naar Nederland in de jaren 60 van de vorige eeuw is een pre. Als een leerling deze kennis niet heeft, kan het boek toch prima gelezen worden: het is een universeel verhaal over gewone burgers, immigranten en de sociale onderklasse.
  Specifieke literaire en culturele kennis Geen bijzondere voorkennis vereist.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Voor geen enkel niveau een probleem; Akyol schrijft in eenvoudige zinnen. Toch kan de afwisseling in woordgebruik lastig zijn voor N1- en N2-lezers. Zo wisselt Akyol volks taalgebruik af met straattaal en ingewikkelder 'archaïsch' taalgebruik. De platte en expliciete taal kan lezers afschrikken of tegenstaan.
  Zinsconstructies Het verhaal van Eus is grotendeels in korte zinnen opgeschreven. Dialogen zijn ook kort en helder genoteerd, zonder uitgebreide beschrijvingen van de omgeving. Dat is fijn voor minder ervaren lezers. 
  Stijl Akyol heeft mede door zijn scherpe schrijfstijl voor ophef gezorgd. Het taalgebruik is rauw en echt. Het past bij de omgeving, de subcultuur en de beschreven mensen. De N3-lezer kan wat beter relativeren en ziet misschien ook de humor in van bepaalde situaties.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters De belangrijkste karakters, naast Eus zelf, zijn bijna allemaal familieleden van Eus: zijn vader Turis, zijn moeder en de broers Mahir en Kosta. In de verschillende levensfases van Eus zijn een aantal vrienden van belang: Ata, Metin en Kareltje. Sommige vrienden spelen alleen in de vroege jeugd van Eus een rol en komen later in het verhaal niet meer voor. Eus heeft een moeizame relatie met vrouwen, maar heeft één echte liefde: Selma.
  Aantal karakters  Voor elk type lezer een overzichtelijk aantal.
  Ontwikkeling en verhouding tussen de karakters Eus ontwikkelt zich van een gevoelig jongetje tot een roekeloze en onverschillige crimineel. De ouders van Eus blijven flat characters: de vader een schurk en de machteloze moeder op de achtergrond. De rol die Eus uiteindelijk voor zichzelf vindt in de maatschappij, roept veel vragen op. Dat geldt ook voor de verhoudingen die hij tegen die tijd nog heeft. Hij werkt samen met zijn broer maar (her-)kent hem helemaal niet meer. Hij blijft aan een meisje hangen dat hij helemaal niet leuk vindt. Hij denkt trouw te zijn aan zijn vrienden maar verraadt ze uiteindelijk wel.
Het verhaal beschrijft een wereld van armoede, psychologische gezinsterreur en maatschappelijke problemen, zoals integratie. Lezers van alle niveaus kunnen het lastig vinden om hierover te lezen. Het kan identificatie met de hoofdpersoon bemoeilijken.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning De psychologische terreur van vader Turis en de liefdeloze omgeving thuis zorgen voor veel spanning en maken de lezer al snel nieuwsgierig: komt dit nog goed? De eerste schreden op het criminele pad en de snelle afwisseling van gebeurtenissen maken het verhaal ook spannend. 
  Chronologie Het verhaal is helemaal chronologisch.
  Verhaallijn(en) Eén hoofdlijn.
  Perspectief De lezer raakt mede door het ik- perspectief zeer betrokken bij het leven van Eus. Zijn nonchalante en onverschillige houding is zorgelijk, maar ook meelijwekkend. Alles lijkt hem te overkomen. Daarnaast leer je hem ook goed kennen en lees je over de vooroordelen en vastgeroeste religieuze en culturele tradities waarmee hij worstelt. 
  Betekenis Voor de N1-lezer die alleen wil ontspannen, is het boek wellicht té direct. De onomwonden taal van Eus kan hem/haar aangrijpen of afschrikken. De N1-lezer die van spanning en avontuur houdt, zal de 'schelmenroman' waarderen.
Het persoonlijk drama van Eus in een harde wereld zal de N2-lezer raken. Het avontuur en de dwarse en brutale houding van Eus en zijn vrienden zullen deze lezer zeker verbazen en vermaken.
Een N3-lezer zal met meer afstand kunnen lezen en is beter in staat te reflecteren op wat hij of zij gelezen heeft. Deze lezer zal nadenken over de vraag in hoeverre je omgeving en afkomst je lot bepalen. Gedachten over het menselijk lot, ingewikkelde familieverhoudingen of de sociaal-maatschappelijke verhoudingen zullen een N3-lezer bezighouden.
De vraag is wel in hoeverre de lezer zich kan identificeren met de hoofdpersoon.

Relevante bronnen voor docenten

  tzum.info | recensie Tzum
recensieweb.nl | recensie
npo.nl | '24 uur met ... Özcan Akyol'

 

Geschreven door:

Sara Janssen