Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Over de auteur

Vonne van der Meer (1952) stond op de middelbare school al bekend als verhalenvertelster. In haar vervolgopleidingen legde ze zich toe op toneel. Zij schreef theaterstukken en regisseerde veel toneelwerk, maar niet haar eigen stukken. In 1985 bundelde Van der Meer haar eerste verhalen in Het limonadegevoel en andere verhalen. Daarna volgden vele romans, verhalenbundels, novellen en toneel. Eilandgasten, een 'roman-in-verhalen', betekende haar doorbraak naar een groot publiek.
Na Eilandgasten schreef Van der Meer nog twee bundels met verhalen die net als Eilandgasten rond het vakantiehuis Duinroos op Vlieland spelen: De avondboot (2001) en Laatste seizoen (2002).
Van der Meer is betrokken bij Siriz, een stichting die zich bezighoudt met de bescherming van het ongeboren leven.

Inhoud

Eilandgasten bestaat uit zes verhalen van mensen die beurtelings voor een week of wat langer vakantiehuis Duinroos gehuurd hebben op Vlieland. Zij kampen allemaal met 'iets': ontrouw, verdriet, verdrongen verliefdheid, levensvragen, lastige beslissingen. Daartussendoor lees je korte verslagen van de schoonmaakster van het huisje. Zij fantaseert over de gasten, bijvoorbeeld aan de hand van voorwerpen die zijn achtergelaten of de aantekeningen in het gastenboek.
Het verblijf op het eiland zet de tijdelijke bewoners van het huis aan om na te denken over hun dilemma’s. Ieder doet daar op zijn eigen manier verslag van. De verhalen zijn met elkaar verbonden door het verblijf in Duinroos, maar ook doordat de personages tijdens hun verblijf op het eiland een ontwikkeling doormaken, soms in de richting van een oplossing, soms door acceptatie van het onomkeerbare.

Leesaanwijzingen

Eilandgasten is een goed leesbaar boek. De taal is beslist niet moeilijk, de opbouw is duidelijk. Het boek bestaat uit zes min of meer afzonderlijke korte verhalen waar verschillende rode draden doorheen lopen, die goed zichtbaar zijn.
De verhalen zijn hier en daar wat traag doordat de personages veel in zichzelf overdenken. Spanning ontbreekt nagenoeg. Je moet ook letten op de wisseling in perspectief: die verandert soms binnen één verhaal ettelijke keren.
Er gebeurt niet veel aan de oppervlakte, maar daaronder des te meer. Kern is dat alle personages met een kwestie worstelen. Op het eiland wordt die worsteling voelbaar, maar dat moet je als lezer wel willen 'meevoelen'.

Om over na te denken

Is een vakantieperiode (bijvoorbeeld een verblijf op een eiland) of er een jaar tussenuit gaan een goede gelegenheid om 'de balans op te maken' of om een oplossing te zoeken voor kwesties waar je mee worstelt?
Is het 'isolement' op een vakantie-eiland een situatie die ervoor zorgt dat je over je leven gaat nadenken? Of biedt zo’n isolement in de natuur juist meer afleiding en de mogelijkheid om alles even te vergeten?
Hoe ga jij met (morele) dilemma’s om, bijvoorbeeld als je moet kiezen tussen twee kwaden of tussen twee dingen die beide heel graag wilt?
Durf jij, als je verliefd bent op iemand, dat regelrecht te uiten of maak je liever gebruik van een tussenpersoon, een 'go-between'?

Waardering

'Alle verwikkelingen, verhalen en gebeurtenissen in deze roman cirkelen om een geheim. Dat geheim heeft te maken met troost, met zorgzaamheid, met een levenszin, met je-geborgen-weten. Maar dat alles is present op de wijze van een geheim; wie al te snel wil redeneren, glijdt uit. De roman van Vonne van der Meer bevat het leven in al zijn weerbarstigheid, met zijn vreugde en verdriet, met uitzichtloosheid vlak naast ongerept geluk. Maar wie goed luistert, hoort in deze roman een hart kloppen. […] Vonne van der Meer schreef met Eilandgasten een boek over troost, over houvast. En over geborgenheid en warmte, en ook over iemand die voor je zorgt. Daarom houdt een van de verhaalfiguren zich vast aan een hoopvolle gedachte: All shall be well.'
Tjerk de Reus op: chroom.net

'Eilandgasten is op een fijne manier geschreven. Het is goed te begrijpen. Dus geen gezeur met te moeilijke woorden, te simpele woorden of iets dergelijks, maar gewoon goed! Verder loopt het verhaal lekker door. Je hoeft geen moeite te doen om het boek uit te lezen. Wel om het weg te leggen.'
Heleen, 4 havo, op: scholieren.com

'Ondanks dat het boek beslist niet expliciet religieus overkomt, heeft het wel die lading naar mijn gevoel. Aan het eind van het boek maken de hoofdpersonen schoon schip voor ze huiswaarts keren. De werkster stuurt na het seizoen het gastenboek per post naar Mijnheer Duinroos. "Ik heb geen idee of hij het leest, maar het boek hoort bij het huis en het huis is door hem gebouwd, met zijn eigen handen, al ik weet niet hoe lang geleden."'
Anoniem, op: leestafel.info

Meer weten?

eci.nl | inkijkexemplaar
vonnevandermeer.nl | website van de schrijfster

Geschreven door:

Jan Erik Grezel

Suggesties


Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekMeer, Vonne van der, Eilandgasten
NummerN1/1
Niveau1
Studielast1,5 slu (excl. film kijken)
Werkvormindividueel
Focushet boek als film
Je leert

nadenken over de geschiktheid van een roman als basis voor een film.

Opdracht

Eilandgasten is in 2006 verfilmd door Karim Traïdia. De film is te leen bij de bibliotheek, maar op je iPad of laptop kun je de film ook bekijken via npo.nl.
Lees eerst het boek voordat je de film gaat bekijken.

A

Stel dat jij cineast bent en een verfilming van Eilandgasten wilt maken.

  1. Welke onderdelen van de verhalen zijn vooral geschikt om op film vast te leggen? Waarom juist die?
  2. Welke elementen in de verhalen stellen jou voor problemen bij de verfilming?
  3. Ken je acteurs en actrices die je voor de rollen zou willen vragen? Waarom juist deze spelers?
  4. Veel spanning en actie zit er niet in Eilandgasten. Als filmer ben je wel op zoek naar verhaalonderdelen die voor spanning en actie zorgen. Welke nieuwe elementen zou je aan de verhalen willen toevoegen om die erin te brengen?

B [optioneel]

Bekijk de film uit 2006, nadat je het boek gelezen hebt.

  1. De filmer heeft in de verhalen heel duidelijk allerlei zaken veranderd. Welke vind jij het meest ingrijpend?
  2. Waarom zou hij dat gedaan hebben?
  3. Welke zaken zijn juist opvallend ‘hetzelfde’, als je het boek en de film vergelijkt?
  4. Wat voor betekenis hecht je aan de filmmuziek?
  5. Als je een film bekijkt die naar een boek gemaakt is dat je gelezen hebt, zie je opeens mensen van wie je vast al een bepaald beeld had gevormd.
    a) Is jouw voorstelling van de boekpersonages hetzelfde of heel anders dan de spelers in de film?
    b) Kun je dat verklaren?
  6. Stel dat je een recensie van de film moet schrijven.
    a) Welke aspecten benadruk je dan?
    b) Zou je in de recensie iets over (een vergelijking met) het boek zeggen? Zo ja, wat?
Gemaakt doorJan Erik Grezel



BoekMeer, Vonne van der, Eilandgasten
NummerN1/2
Niveau1
Studielast2 à 3 slu
Werkvormindividueel
Focusidentificatie
Je leert

inleven in een van de personages.

Opdracht

Naast de zes verhalen staan in Eilandgasten korte stukjes waarin de schoonmaakster – denkend – aan het woord is.
Kies een van de volgende opdrachten (en gebruik in alle gevallen minimaal 250 woorden):

I Je bent de schoonmaakster. Je bent verschillende keren langs het huis gefietst als dat bewoond werd door de tijdelijke gasten. Over hun wel en wee heb je fantasieën en je houdt een en ander bij in een dagboek.
Kies een van de zes verhalen. Schrijf in jouw dagboek over jouw gedachten en ideeën die je over de tijdelijke bewoners uit dat ene verhaal hebt.

II Je bent een nieuwe gast in Duinroos. Als je (alleen of met anderen) het huisje betrekt, vind je 'iets' wat de vorige gasten hebben laten liggen.
Laat je verbeelding werken en schrijf een stuk, bijvoorbeeld voor een gastenboek of een brief aan de schoonmaakster, waarin je fantaseert over het verblijf van de vorige gasten.

III Je bent als extra gast een paar dagen bij de tijdelijke bewoners in Duinroos geweest.
Kies een van de zes verhalen waarin jij ook in Duinroos aanwezig bent als gast. Schrijf vlak voor je vertrek een stuk in het gastenboek over je verblijf.

Gemaakt doorJan Erik Grezel




Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekMeer, Vonne van der, Eilandgasten
NummerN2/1
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusruimte
Je leert

nadenken over de functie van ruimte in een roman.

Opdracht

A

Stel je voor dat je een week of langer met een paar mensen (familie, vrienden) op een camping of in een huisje zit op een Waddeneiland. Het is geen hoogseizoen, dus het aantal 'eilandgasten' is beperkt. Wel wonen er een paar honderd autochtonen op het eiland.

  1. Bedenk wat voor activiteiten jullie in zo’n week zouden kunnen doen; noem ook dingen die er sowieso gedaan moeten worden.
  2. Mensen die van vakantie op een (Wadden)eiland houden, hebben het vaak over 'de eilandbeleving'. Wat bedoelen ze daarmee, denk je?
  3. Denk jij dat jij tijdens een vakantie op een van de Waddeneilanden ook zo’n beleving zou hebben? Waarom (niet)?
  4. Noteer twee voordelen van een vakantieperiode op zo’n eiland en twee nadelen.

B

Verplaats je nu in de situatie van een autochtone eilandbewoner.

  1. Noem drie verschillen tussen het leven op het eiland als bewoner en het tijdelijk verblijf als eilandgast.
  2. Zou jij permanent op een (Wadden)eiland kunnen en willen wonen? Waarom (niet)?

C

Eilandgasten speelt op Vlieland. De plaats waar een (deel van een) verhaal speelt noem je 'de ruimte'.

  1. Wat weet je over Vlieland? Waarin verschilt Vlieland van bijvoorbeeld Texel of Mallorca of Kreta?
  2. Welke kenmerken van Vlieland komen in het boek aan de orde?
  3. Geef drie voorbeelden van stukjes tekst uit Eilandgasten die de omgeving (de ruimte) op een karakteristieke manier beschrijven.
  4. Vind jij Vlieland een beter 'decor' voor deze verhalen dan bijvoorbeeld Ibiza of Terschelling? Waarom (niet)?
  5. In het boek is binnen de ruimte van het eiland sprake van één bijzondere plek waar een groot deel van de verhalen zich afspeelt. Welke is dat en welke functie heeft die deelruimte?
  6. Door welke personages wordt die specifieke ruimte in de verhalen beschreven? Hoe objectief is die beschrijving of bepaalt de stemming in sterke mate het beeld? Zijn er verschillen in die beschrijving?

D

Een eiland is per definitie omgeven door water.

  1. Welke rol speelt de zee in Eilandgasten?
  2. Bekijk de omslagillustratie (links bovenaan deze pagina). Waarom zou de illustrator voor dit beeld gekozen hebben?

E

Bekijk al je antwoorden nog eens.

  1. Is het eiland in deze verhalenbundeleen bewust door de schrijver gekozen ruimte of een min of meer toevallig decor? Geef argumenten voor je keuze.
  2. Hoe heb jij bij het lezen (het belang van) de ruimte of de plaats van handeling in deze roman ervaren? Zie jij een sterke relatie tussen het verhaal en de ruimte? Maak dat duidelijk.
(Literaire)theorie

'Ruimte', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 109-110.

Gemaakt doorJan Erik Grezel



BoekMeer, Vonne van der, Eilandgasten
NummerN2/2
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre
Je leert

nadenken over een raamvertelling, een 'roman-in-verhalen'.

Opdracht

Eilandgasten bestaat uit zes verhalen van verschillende mensen die elkaar niet kennen. Toch houden de verhalen verband met elkaar. In deze opdracht ga je na wat het verband is en hoe de op zichzelf staande verhalen toch een geheel vormen.

A

Denk aan drie mensen uit jouw omgeving die elkaar niet kennen. Het moeten wel drie mensen zijn die 'iets' hebben meegemaakt en over wie je wat kunt vertellen. Stel dat je drie afzonderlijke verhalen over hen gaat schrijven. De verhalen gaan over hun achtergronden maar ook over de problemen of dilemma’s waar zij mee te maken hebben of de spannende zaken die ze beleefd hebben.

  1. Welke kwesties zouden in jouw verhalen aan de orde komen?
  2. Hoe zorg je ervoor dat de drie verhalen enerzijds los van elkaar staan en toch verband met elkaar houden? Wat zijn de bindende elementen? 

B

In Eilandgasten houden de zes verhalen ook verband met elkaar. Bovendien zijn er een paar tussenstukjes die relaties tussen de verhalen tot stand brengen.

  1. Wat zijn voor jou de belangrijkste bindende elementen in Eilandgasten?
  2. Vind je dat die op een natuurlijke manier in de verhalen verwerkt zijn of niet? Geef argumenten voor je mening.
  3. Wat is de bedoeling van de korte stukjes waar de schoonmaakster aan het woord is? Welk effect hebben die op jou als lezer? Is de manier waarop de schoonmaakster naar 'de dingen' kijkt heel anders dan het perspectief van de andere personages?

C

Eilandgasten wordt door sommigen een raamvertelling genoemd.

  1. Zoek op wat een raamvertelling precies is. Raadpleeg daarvoor de Literaire theorie en bron 1. Noteer drie kenmerken van een raamvertelling zoals die in de bronnen gedefinieerd is.
  2. Ben je het eens met de uitspraak dat Eilandgasten een raamvertelling is of niet? Beargumenteer je antwoord.

D

Schrijf een korte beschouwing van maximaal 250 woorden waarin je duidelijk maakt of jij Eilandgasten een raamvertelling vindt of een 'roman-in-verhalen'. Het kan ook zijn dat je dat onderscheid niet van belang vindt. Hoe dan ook, gebruik goede argumenten voor je keus.

(Literaire)theorie

'Raamvertelling', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 43.

Bronnen
  1. wikipedia.org | 'Raamvertelling'
Gemaakt doorJan Erik Grezel




Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekMeer, Vonne van der, Eilandgasten
NummerN3/1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusmotieven en symboliek
Je leert

nadenken over de betekenis van steeds terugkerende elementen in een verhaal.

Opdracht

Het zal je bij het lezen van Eilandgasten niet ontgaan zijn dat bepaalde elementen (voorwerpen, situaties, handelingen) voortdurend terugkomen in de verhalen. Drie daarvan zijn: het veertje, de tak en de schelpen. In deze opdracht ga je na welke betekenis die terugkerende elementen hebben.

A

  1. Kies voor elk van de drie genoemde elementen twee verhalen waarin dat element voorkomt. Noteer in het kort hoe het element in de verhalen is verweven.
  2. Maak duidelijk welke betekenis of symbolische waarde het element in de gekozen twee verhalen heeft.
  3. Wat zijn de verschillen, wat zijn de overeenkomsten?

B

Door het hele boek heen treedt de schoonmaakster op, net als de genoemde motieven. Ze is enerzijds de verbindende factor tussen de verhalen, maar in de verschillende verhalen komt ze ook voor, zij het door de ogen van de hoofdpersonen in die verhalen.

  1. Kun je de schoonmaakster ook als motief zien? Of speelt zij een andere rol?
  2. Wat voor symbolische waarde zou je de schoonmaakster kunnen geven?

C

Het gastenboek komt eveneens in alle verhalen voor.

  1. Bedenk wat onder A en B is gevraagd over motieven en symbolische waarde. Noteer nu minstens drie vragen die je over het gastenboek kunt stellen aan iemand die het boek gelezen heeft.
  2. Welke antwoorden geef jij zelf op die vragen?

D

Je hebt gekeken naar terugkerende elementen in de verhalen.

  1. Wat heeft deze opdracht je geleerd over motieven of terugkerende elementen in een verhaal?
  2. Welke andere boeken heb je gelezen waarin dit soort elementen voorkomen?
  3. Denk je dat je in de toekomst alerter bent op zulke motieven of symbolen wanneer je een boek leest waarin motieven duidelijk of enigszins verborgen aanwezig zijn? Op welke manier heb je daar dan meer oog voor?
  4. Ben je beter in staat om daar betekenis aan te geven?
(Literaire)theorie

'Motieven en symbolen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113-114.

Gemaakt doorJan Erik Grezel



BoekMeer, Vonne van der, Eilandgasten
NummerN3/2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis
Je leert

nadenken over morele dilemma’s die een schrijver door middel van literatuur aan de orde stelt.

Opdracht

A

In het tweede, vierde en zesde verhaal van Eilandgasten is sprake van morele dilemma’s.

  1. Om welke dilemma’s gaat het?
  2. Geef in een paar zinnen aan welke 'worsteling' de personages doormaken.
  3. Komen ze op het eiland tot een bevredigende oplossing voor hun probleem? Ga dat na voor elk van de drie genoemde verhalen.

B

Lees in de bronnen over de achtergrond van de schrijfster. Richt je daarbij vooral op haar standpunten in een aantal morele kwesties die in onze samenleving spelen.

  1. In hoeverre komen die kwesties overeen met vraagstukken die leiden tot de dilemma’s van de personages die je onder A genoemd hebt?
  2. Hoe draagt de schrijfster haar standpunt uit? Doet ze dat bijvoorbeeld via de personages? Laat ze de lezer vooral nadenken over de dilemma’s waarin personen kunnen verkeren? Of nog op een andere manier? Leg je antwoord uit.
  3. Heb jij zelf een duidelijke mening over deze zaken? In hoeverre zou je beïnvloed kunnen worden door het lezen van Eilandgasten?
  4. Het is een fundamentele kwestie als het om literatuur gaat: mag (of moet?) een schrijver proberen om jouw mening te beïnvloeden? In hoeverre moet literatuur - maatschappelijk? cultureel? - geëngageerd zijn?
Bronnen
  1. vonnevandermeer.nl | website van de schrijfster
  2. Interview met Arjan Visser in Trouw, in: De Tien geboden. Gesprekken over religie en spiritualiteit. Amsterdam: Paradigma, 2010 (ook te vinden via scholieren.com, onderaan dat boekverslag).
Gemaakt doorJan Erik Grezel




Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Eilandgasten - Meer, Vonne van derNiveau 2

Eilandgasten

Auteur:Meer, Vonne van der
Jaar uitgave:1999
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:205
Genre:psychologische roman, raamvertelling, verhalen
Tags:dagelijks leven, identiteit, relaties, rouw, verliefdheid, ziekte, eiland
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2000 bekroond met de Spaanprijs.
In 2006 verfilmd door Karim Traïdia.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 oktober 2017.

 

Introductie

Vonne van der Meer (1952) onderscheidde zich op de middelbare school al als verhalenvertelster. In haar vervolgopleidingen legde zij zich toe op toneel. Ze schreef theaterstukken en regisseerde veel toneelwerk (niet haar eigen stukken overigens). In 1985 bundelde Van der Meer haar eerste verhalen in Het limonadegevoel en andere verhalen. Daarna volgden vele romans, verhalenbundels, novellen en toneel. Eilandgasten, een raamvertelling of 'roman-in-verhalen', betekende haar doorbraak naar een groot publiek.
Na Eilandgasten schreef Van der Meer nog twee verhalenbundels met hetzelfde procedé: De avondboot (2001) en Laatste seizoen (2002), zodat de drie boeken een trilogie vormen.
Vonne van der Meer is getrouwd met de journalist, dichter en schrijver Willem-Jan Otten. Beiden bekeerden zich in de jaren negentig tot het katholieke geloof. Van der Meer is betrokken bij Siriz, een stichting die zich bezighoudt met de bescherming van het ongeboren leven. Haar levensovertuiging vindt men ook terug in haar boeken.

Inhoud

Decor van Eilandgasten is vakantiehuis Duinroos in de duinen op Vlieland. De zes verhalen uit het boek worden verteld door gasten die het huisje beurtelings voor een week of wat langer gehuurd hebben. Zij kampen allemaal met 'iets': ontrouw, verdriet, verdrongen verliefdheid, levensvragen, lastige beslissingen. Daartussendoor lees je korte verslagen van de schoonmaakster van het huisje. Zij fantaseert over de gasten, bijvoorbeeld aan de hand van voorwerpen die zijn achtergelaten of de aantekeningen in het gastenboek.
Het verblijf op het eiland confronteert de tijdelijke bewoners van het huis met hun dilemma’s. Ieder doet daar op zijn eigen manier verslag van. De verhalen zijn met elkaar verbonden, niet alleen door het verblijf in Duinroos, maar ook doordat de personages tijdens hun verblijf op het eiland een ontwikkeling doormaken, soms in de richting van een oplossing, soms door acceptatie van het onomkeerbare. In de verhalen is er een stel dat worstelt met ontrouw, een zwanger jong meisje dat geen abortus wil overwegen, iemand met een midlifecrisis, een oudere man die van plan is een eind aan zijn leven te maken, een hopeloos verliefde jongen die 'zijn' meisje aan iemand anders moet afstaan en een vrouw die door ziekte niet lang meer te leven heeft. Kenmerk is dat in alle verhalen aan het eind een wending ten goede duidelijk wordt.

Moeilijkheid

Eilandgasten is een vrij makkelijk leesbaar boek voor leerlingen op niveau 2. De verhalen moeten het hebben van psychologische spanning en suggestie en niet van actie. De handelingen verlopen traag, veel verhalen bestaan uit overdenkingen van de personages. Inzicht in of herkenning van karaktereigenschappen is eigenlijk noodzakelijk. Voor leerlingen op N1 is dat lastig, N2/N3-leerlingen kunnen de psychologische spanning die wordt opgeroepen, wel waarderen. De morele dilemma’s die in de verhalen aan de orde komen (zoals abortus, zelfmoord, euthanasie) zijn misschien niet allemaal even goed invoelbaar voor N1-lezers, leerlingen met hogere niveaus worden waarschijnlijk wel aan het denken gezet.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid De verhalen in het boek zijn met gemak te lezen, ook voor een N1-lezer. Het taalgebruik is helder en niet moeilijk, het is een vrij dun boek. Door de afwisseling van verhalen kunnen N1-lezers het boek zeker aan. Anderzijds is het misschien lastig om bij elk nieuw verhaal zich weer een andere situatie voor te stellen.
De lezer moet bereid zijn zich te  verplaatsen in de personages die met dilemma’s worstelen, en zich te verdiepen in de vaak morele kwesties.
  Interesses Er moet bij de lezer van Eilandgasten interesse zijn voor de zeer diverse problemen waar de gasten mee kampen. Ook voor de personages, die van zeer verschillende leeftijd zijn, moet de lezer interesse hebben, met name voor de kwesties die op een bepaalde leeftijd spelen: verliefdheid, ontrouw, (on)gewenste zwangerschap, stagnatie in de carrière, ouderdom, terminale ziekte. 
  Algemene kennis Niet specifiek vereist. Enig idee van het leven op een eiland, ook als je daar een week als gast bent, kan helpen om je eerder vertrouwd te voelen in het verhaal.
  Specifieke literaire en culturele kennis Niet van toepassing.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Eenvoudig. Voor een lezer vanaf N1-niveau geen probleem.
  Zinsconstructies Geen probleem.
  Stijl Vrij sober. Er is weinig beeldspraak, de stijl is direct. Wat stijl betreft is het boek geschikt voor lezers vanaf N1.

Vertrouwheid met literaire personages

Karakters Bij elk verhaal horen nieuwe karakters. Zij zijn voor jonge lezers deels herkenbaar, maar voor een deel ook minder goed. Het vijfde verhaal over de verliefde jongeren (Tom, Walter en Willemijn) zal jonge lezers aanspreken. Maar bijvoorbeeld het vierde, over een man in een 'midlife crisis', is minder herkenbaar doordat jonge lezers mogelijk niet goed aanvoelen wat er in zo’n persoon omgaat.
  Aantal karakters In elk verhaal treden nieuwe personages op. Zij zijn ook zeer divers. Dat is voor lezers van N1 misschien lastig. Telkens moet je je opnieuw in een verhaal en in de personen 'inwerken', maar een N2-lezer gaat dat goed af; de vlotte verteltrant helpt daarbij.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters Veel personages maken een ontwikkeling door. Ze proberen voor een kwestie een oplossing te vinden of bijvoorbeeld een trauma te verwerken. Dat is niet altijd eenvoudig te volgen voor N1- en N2-lezers.
De verhouding tussen karakters speelt alleen binnen één verhaal, niet tussen de verschillende verhalen.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Er is alleen sprake van psychologische spanning: hoe zal iemand reageren, welk besluit neemt een persoon? Komt het tot een uitbarsting tussen geliefden of wordt de vrede getekend? De N2-lezer waardeert deze psychologische spanning meer dan de N1-lezer.
  Chronologie De volgorde van de verhalen is chronologisch. Dat is alleen van belang voor de verbindende elementen of motieven: het gastenboek met aantekeningen van de vorige bewoners, het veertje, het takje.
Binnen de verhalen wordt er wel teruggesprongen in de tijd, maar dit is voor lezers van alle niveaus goed te volgen.
  Verhaallijn(en) Elk van de zes verhalen heeft zijn eigen lijn. Die lijn vormt geen probleem. Door het relaas van de schoonmaakster ontstaat een verbindend element waardoor het geheel geen bundel losse verhalen is.
  Perspectief Het perspectief wisselt in sommige verhalen, zoals het eerste, voortdurend. Dat is soms lastig te volgen, ook voor N2-lezers. N3-lezers hebben hier minder moeite mee.
Dat het perspectief in de diverse verhalen steeds ergens anders ligt, is nauwelijks een probleem. Alleen lezers van N1 zouden er moeite mee kunnen hebben dat elk verhaal op zichzelf staat en het perspectief in elk van de verhalen bij iemand anders ligt. 
   Betekenis Eilandgasten is vooral een psychologische raamvertelling. De kern is dat de tijdelijke bewoners van vakantiehuisje Duinroos met een kwestie zitten. Tijdens het verblijf op het eiland, in en rondom het huisje, maar ook bijvoorbeeld fietsend over het eiland of wandelend langs het strand, proberen zij 'schoon schip' te maken of een uitweg uit hun dilemma te vinden. De verhalen zijn daardoor niet echt spannend, zij bestaan vooral uit het relaas van de mentale en gevoelsmatige worsteling van de personages; die worsteling is literair vormgegeven, bijvoorbeeld doordat via een wisseling van perspectief ook de visie en gevoelens van een partner tot uitdrukking komt, zoals in het eerste verhaal.
Dit is voor N1-lezers een hele kluif, en zelfs N2- en N3-lezers zal het niet zo makkelijk afgaan om de psychologische diepgang in de verhalen te duiden. Vooral N3-lezers worden aangezet tot reflectie over de maatschappelijke, morele thema’s die in de verhalen aan de orde zijn.

Relevante bronnen voor docenten 

  vonnevandermeer.nl | website van de schrijfster
boekentaal.info | analyse van het boek
Interview met Arjan Visser in Trouw, in: De Tien geboden. Gesprekken over religie en spiritualiteit. Amsterdam: Paradigma, 2010 (ook te vinden via scholieren.com, onderaan dat boekverslag).

  

Geschreven door:

Jan Erik Grezel