Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Over de auteur

Frank Martinus Arion (1936) is geboren op Curaçao. Hij schrijft en dicht in het Nederlands en het Papiamentu. Als taalwetenschapper was hij op Curaçao directeur van het linguïstisch instituut van de Antillen. 'We moeten heel hard werken aan culturele onafhankelijkheid […] door invoering van eigen taal en het stimuleren van de eigen cultuur,' aldus Arion. Zijn oog voor de sociale, economische en politieke problemen van de Antillen blijkt uit zijn literaire werken en is al duidelijk aanwezig in zijn succesvolle debuut Dubbelspel (1973). Dubbelspel werd in 2006 speerpunt van de campagne Nederland Leest van de Stichting CPNB. Maar liefst 725.000 exemplaren van het boek werden verspreid op scholen en bij bibliotheken. In 2017 is het boek dan toch eindelijk verfilmd. Jarenlang streed Arion voor zijn moedertaal, maar wilde zijn film internationaal succes hebben, dan zou daarin Engels gesproken moeten worden. De personanges spreken nu Engels met Curaçaose trekjes.
Meer informatie over Frank Martinus Arion kun je vinden op: leesplein.nl.

Inhoud

In een dorpje op Curaçao spelen vier mannen elke zondag domino, een geliefd spel op het eiland. Op een zondag lopen de spelrondes anders dan anders en al snel ontstaat er een broeierige sfeer die uitmondt in ruzie en moord. Het verhaal zoomt in op de levens van vier mannen en twee vrouwen, vertegenwoordigers van de Curaçaose maatschappij, die met elkaar verbonden zijn door huwelijk, vriendschap, overspel of economische noodzaak. Het boek geeft een schilderachtig, maar ook kritisch beeld van de Curaçaose neokoloniale maatschappij.

Leesaanwijzingen

De roman komt traag op gang. Lees gewoon door, het verhaal wordt spannender wanneer je meer achtergronden en geheimen van de personages leert kennen.

Om over na te denken

Kun je echte vrienden zijn als je geheimen voor elkaar hebt? Hoe ver moet je als vrouw willen gaan om bij je man te blijven? Is het in tijden van armoede geoorloofd het bed met een andere man te delen voor inkomsten? Is het mogelijk om ooit helemaal los te komen van het milieu waarin je bent opgegroeid?

Waardering

'Ik vind de manier van vertellen heel bijzonder. Ik vind het heel mooi dat je door verschillende ogen kijkt. Als lezer krijg je met alle personen een soort band. Deze band is bij elk persoon weer anders. Bij de ene persoon voel je medeleven en begrijp je de handelingen van die persoon. Bij de andere persoon voel je afgunst en onbegrip.'
Anoniem, 5 vwo, op: scholieren.com

'Ik vind het een heel leuk boek. Het is een beetje in 'soap' stijl geschreven, met verschillende verhalen door een hoofdverhaal heen. Soms is het een beetje ingewikkeld, vooral de laatste scènes. Ik ben door dit boek wel meer te weten gekomen over Curaçao en over het leven daar, en over het spel domino.'
Floor, bovenbouw havo/vwo, op: scholieren.com 

'Ik vind het boek nogal langdradig, vooral de passage die het dominospel beschrijft is erg saai. Het eerste gedeelte van het boek zit goed in elkaar. Je leert de karakters van verschillende kanten kennen en je begrijpt waarom ze doen zoals ze doen.'
Martina, 4 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

literatuurgeschiedenis.nl | informatie over Arion en Dubbelspel
youtube.com | trailer van de film Double Play

Geschreven door:

Janneke Blok

Suggesties


Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Opdrachten

BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerOpdracht N3/1
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages: rollen
Je leert

reflecteren op de handelingsrollen van personages.

Opdracht
  1. In Dubbelspel staan zes personages centraal. Geef de relaties die tussen hen bestaan weer in een sociogram (zie onder Downloads).
  2. Lees de Literaire theorie en bekijk de tabel. Elk personage in Dubbelspel heeft een bepaald doel voor ogen. Noteer in de tabel van elk personage wat zijn of haar doel is.
  3. Noteer vervolgens van elk personage welke rol de andere personages spelen ten opzichte van zijn of haar doel: zijn zij helper, tegenstander of houden zij zich afzijdig?
  4. Welke personages bereiken hun doel?
  5. De rollen van en relaties tussen personages kunnen je een dieper inzicht geven in waar een roman over gaat.
    a. Hoe komt het dat de anderen hun doel niet bereiken?
    b. Welke boodschap zou Arion hiermee aan zijn lezerspubliek hebben willen overdragen?
Hoofdpersoon Wat is zijn/haar doel? Wie zijn zijn/haar helpers? Wie zijn zijn/haar tegenstanders? Wie houden zich afzijdig?
Boeboe Fiel        
Manchi Sanantonio        
Chamon Nicolas        
Janchi Pau        
Solema        
Nora        

 

(Literaire)theorie

Het analyseren van de rollen die de verschillende personages in een verhaal spelen, kan soms een dieper inzicht in het verhaal opleveren. De volgende rollen worden onderscheiden:

  • Hoofdpersoon
  • Helper
  • Tegenstander
  • Afzijdige
  • (Begunstigde)
  • (Slachtoffer)

Welke rol een personage speelt, is altijd gerelateerd aan het doel van de hoofdpersoon. Iemand die de hoofdpersoon helpt zijn doel te bereiken, is een helper; iemand die het bereiken van dat doel probeert te verhinderen, is een tegenstander. Dan zijn er vaak ook personages die niets met het doel van de hoofdpersoon te maken hebben; dat zijn de afzijdigen. Een begunstigde is iemand die de hoofdpersoon niet helpt, maar er wel van profiteert als het doel van de hoofdpersoon bereikt wordt. Omgekeerd is een slachtoffer iemand er last van heeft als de hoofdpersoon zijn doel bereikt.

Gemaakt doorJanneke Blok
Downloads



BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerN3/2
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages: ontwikkeling
Je leert

de ontwikkeling van de personages in kaart te brengen.

Opdracht

Men gaat er vanuit dat het onderwerp van de literaire roman de karakterontwikkeling van (een van) de hoofdpersonages(s) is. In deze opdracht ga je onderzoeken of dat ook voor Dubbelspel geldt.

A

In het begin van het boek worden zes hoofdpersonen kort geïntroduceerd door de schrijver.
a. Typeer alle zes de hoofdpersonen in een aantal woorden. Gebruik daarvoor onderstaande tabel.
b. Omschrijf vervolgens hoe het met de zes hoofdpersonen afloopt aan het einde van het boek. Vraag je bijvoorbeeld af: Wat is er met hen gebeurd? Hebben ze nog steeds dezelfde dromen en idealen?

Hoofdpersoon Begin van het verhaal Einde van het verhaal
Boeboe Fiel - Man van Nora
- Uitgeroepen tot aanvoerder van de Bond van Taxichauffeurs
- … 
Vermoord door Chamon Nicolas
Manchi Sanantonio    
Chamon Nicolas    
Janchi Pau    
Solema    
Nora    

 

B

  1. Welke twee hoofdpersonen hebben volgens jou de meest positieve ontwikkeling doorgemaakt? Leg uit.
  2. Arion heeft Dubbelspel geschreven met een missie. In interviews naar aanleiding van de verschijning van Dubbelspel heeft hij er regelmatig op gewezen dat hij de Nederlandse lezer opzettelijk via een spannend en boeiend verhaal met zijn politieke ideeën wilde confronteren. Leg uit of jij vindt dat hij daarin is geslaagd. Raadpleeg eventueel bron 1.
Bronnen
  1. literatuurgeschiedenis.nl | 'Dubbelspel, Frank Martinus Arion, 1973'
Gemaakt doorJanneke Blok



BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerN3/3
Niveau3
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusbetekenis: titel, motto en opdracht
Je leert

neventeksten analyseren en interpreteren.

Opdracht

Let op: deze opdracht kun je alleen maken, maar het is leerzamer om de opdracht samen met iemand anders te maken. Als je de opdracht samen maakt, is het wel de bedoeling dat jullie alle vragen samen beantwoorden.

A

De volledige titel van het boek luidt: Dubbelspel: Het verhaal van een verbazingwekkend wereldrecord.

  1. Je kunt de titel Dubbelspel op drie verschillende manieren opvatten. Geef de drie interpretaties.
  2. Leg uit wat jij denkt dat de ondertitel betekent.
  3. De schrijver Arion wilde het boek eerst De dominospelers: een onopvallend wereldrecord noemen. Vind je dit een betere of slechtere titel? Licht je antwoord toe.

B

Houd bij het maken van de volgende opdrachten in je achterhoofd dat Curaçao een kolonie van Nederlands is geweest!

Het Nederlandse motto luidt: 'Domino is een gevaarlijk spel: Het is aan een dominotoernooi te wijten dat de Hollanders in 1625 het onneembaar geachte fort "El Moro" op Puerto Rico op de Spanjaarden wisten te veroveren.
Een reporter van de "Antilliaanse Radio Omroep V"'

  1. Leg het motto uit.
  2. Breng het motto in verband met de titel en de ondertitel van het boek.
  3. Zou het een minder 'verbazingwekkend wereldrecord' zijn geweest als één van de andere dominospelers het spel had gewonnen? Waarom (niet)?

C

Arion heeft het boek opgedragen 'Aan vrouwen met moed'.
Wat voor soort vrouw denk je dat Arion daarbij voor ogen heeft? Een type als Solema of Nora? Leg je antwoord uit.

D

Welke nieuwe inzichten heeft het maken van deze opdracht je opgeleverd? Leg uit.

Gemaakt doorJanneke Blok




Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Opdrachten

BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerN4/1
Niveau4
Studielast1 slu
Werkvormtweetal
Focusbetekenis
Je leert

motieven herkennen en begrijpen.

Opdracht
  1. [samen]
    Maak samen een korte samenvatting op verhaalniveau. Je mag hierbij gebruikmaken van internetbronnen; vergeet in dat geval niet je bronnen duidelijk te vermelden.
  2. [individueel]
    Bestudeer de Literaire theorie.
    a. Een van jullie noteert zo veel mogelijk motieven die hem/haar zijn opgevallen.
    b. De ander zoekt op internet naar motieven die andere lezers hebben gevonden. Daarvoor kun je bron 1 raadplegen.
    Let op: jullie maken allebei een eigen lijstje.

    Voorbeeld
    Een voorbeeld van een motief in Dubbelspel is (het gebrek aan) schoenen. Enerzijds gebruiken de dominospelers schoenen om hun score bij te houden en anderzijds kan het zoontje van Boeboe Fiel en Nora niet naar school omdat hij geen schoenen heeft. Het gebrek aan schoenen verwijst naar de slaventijd. Voor slaven was het namelijk verboden om schoenen te dragen, alleen vrije burgers mochten dat.
     
  3. [samen]
    Leg nu jullie lijstjes naast elkaar en schrap de motieven die volgens jullie niet duidelijk herkenbaar in de roman voorkomen.
  4. [samen]
    Noteer achter alle motieven die op jullie lijstje staan of er sprake is van een verhaalmotief of een leidmotief.
  5. [samen]
    Probeer nu een aantal abstracte motieven en een grondmotief te verwoorden.
(Literaire)theorie

Een motief is een element dat meerdere keren herhaald wordt. Daardoor valt het op en word je als lezer op het spoor gezet van waar het in het boek om gaat. In de literatuurwetenschap wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten motieven.
Verhaalmotieven worden ook wel aangeduid als concrete motieven. Ze bevinden zich in de verhaallaag, ze zijn zichtbaar in het verhaal.
Abstracte motieven komen niet expliciet in het verhaal  voor, maar die moet je zelf afleiden en  proberen te verwoorden. Vaak gaat het om vrij algemene begrippen, zoals eenzaamheid, eeuwigheid, liefde, verlies, verslaving, etc.
Een grondmotief is de visie die uit een roman spreekt en die je vaak wel in één zin kunt formuleren. Vaak zijn er meerdere mogelijkheden. Daarom is het belangrijk dat je argumenten kunt aandragen voor het grondmotief dat jij hebt geformuleerd.
Een leidmotief, ten slotte, is een steeds terugkerend element. Dat kan een kleur, een bepaalde zin of zinsdeel, een voorwerp, een symbool of handeling zijn. Een leidmotief kan een eigenschap van een bepaald personage benadrukken, maar ook verwijzen naar het grondmotief.
Zie ook: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113-114.

Bronnen
  1. scholieren.com | boekverslagen van leerlingen
Gemaakt doorJanneke Blok



BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerN4/2
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuswereldbeeld
Je leert

reflecteren op het wereldbeeld van de personages en de auteur.

Opdracht

Net zoals verschillende personages in Dubbelspel er verschillende wereldbeelden op na houden, spreekt uit de roman in zijn geheel het wereldbeeld van Frank Martinus Arion.

A

Omschrijf zo nauwkeurig mogelijk het wereldbeeld van de personages die hieronder genoemd worden in ca. 100 woorden per persoon. Denk bijvoorbeeld aan vragen als: Waar geloven zij in? Waar streven zij naar? Hoe denken zij over belangrijke kwesties zoals liefde, geld, politiek en eigen verantwoordelijkheid?
a. Boeboe Fiel
b. Manchi Sanantonio
c. Chamon Nicolas
d. Janchi Pau
e. Solema
f. Nora 

B

  1. Welk van de personages vertegenwoordigt volgens jou het wereldbeeld van F.M. Arion het meest? Geef drie citaten uit het boek om je antwoord mee te onderbouwen.
  2. Lees bron 1. Welk antwoord geeft bron 1 op de zojuist gestelde vraag?
(Literaire)theorie

Wereldbeeld - Voorstelling die iemand of een bepaalde groep van mensen zich gevormd heeft omtrent de werkelijkheid van de wereld […] (Van Dale)
Wereldbeschouwing - Geheel van voorstellingen en denkbeelden over de wereld en het mensdom […] (Van Dale)

Bronnen
  1. literatuurgeschiedenis.nl | 'Dubbelspel, Frank Martinus Arion, 1973'
Gemaakt doorJanneke Blok




Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Opdrachten

BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerN5/1
Niveau5
Studielast2 à 3 slu
Werkvormindividueel
Focuspoëtica
Je leert

reflecteren op de poëtica van de schrijver.

Opdracht

In interviews naar aanleiding van het verschijnen van Dubbelspel heeft Arion er regelmatig op gewezen dat hij de Nederlandse lezer nadrukkelijk via een spannend en boeiend verhaal met zijn politieke ideeën wilde confronteren. In deze opdracht ga je onderzoeken of de schrijver dat gelukt is.

A

Om tegemoet te komen aan het Nederlandse lezerspubliek heeft Arion volgens eigen zeggen gekozen voor een traditionele romanopbouw- en stijl. Dat houdt in: opbouw naar een plot, herkenbare personages, normale tijd-ruimteverhoudingen en betoog en dialoog wisselen elkaar af.

  1. Ga voor elk van bovengenoemde aspecten na in hoeverre je dat voor Dubbelspel vindt gelden.
    a. Hoe is de plot opgebouwd?
    b. Zijn de personages herkenbaar voor de Nederlandse lezer? Waarom (niet)?
    c. Wat voor bijzonderheden zijn er in het gebruik van tijd en ruimte?
    d. Wisselen betoog en dialoog elkaar af? Leg uit.
  2. Opvallend is dat het juryrapport van de Van der Hoogt-prijs juist beweert dat 'de ingenieuze opzet van Dubbelspel en de verteltrant waarschijnlijk meer geïnspireerd zijn door de Latijns-Amerikaanse dan door de Nederlandse literatuur.' Ben je het hiermee eens? Maak gebruik van je antwoorden op de vragen bij 1.
  3. Anderzijds heeft Arion wel gebruik gemaakt van door Papiamentu gekleurd taalgebruik (bijvoorbeeld 'buitenkinderen' voor 'buitenechtelijke kinderen' en 'met me liggen' betekent 'seks hebben').
    a. Geef drie andere voorbeelden van woorden en/of uitdrukkingen uit het Papiamentu. Heb je enig idee wat ze betekenen? Zoek het zo nodig op.
    b. Heb je je gestoord aan dergelijke woorden en/of uitdrukkingen of vond je ze juist mooi? Licht je antwoord toe.
  4. Naast het door het Papiamentu gekleurde taalgebruik heeft Arion verscheidene namen van Curaçaose locaties veranderd. Naar Churchill en Roosevelt genoemde wegen heten in Dubbelspel bijvoorbeeld naar twee lokale helden die een belangrijke rol hebben gespeeld in de slavenopstand op Curaçao in 1795. Broek noemt dit 'voorbeelden van milde wraakoefeningen van Arion voor de kniebuigingen die hij moet maken voor het Nederlandse lezerspubliek dat hij hoe dan ook erg veel moet uitleggen.' Geef nog drie andere voorbeelden van 'verstopte' kritiek op het Westen in Dubbelspel.

B

Critici bewonderen Dubbelspel over het algemeen om 'de ongelofelijk stijl', 'de rijkdom aan aspecten', 'de collagetechniek' en 'het vakmanschap en de fantasie' die er uit het werk spreken. De constructie vinden ze echter 'te nadrukkelijk opgezet' en de 'romanstructuur verouderd'. Bijna geen enkele criticus rept over de politieke boodschap die er uit Dubbelspel spreekt, namelijk dat vrouwenemancipatie een absolute voorwaarde is voordat maatschappelijke wantoestanden op het eiland kunnen worden opgelost.
Schrijf een betoog van ongeveer 500 woorden waarin je één van de drie onderstaande stellingen verdedigt met behulp van je antwoorden op de vragen bij opdracht A.
A. De gekozen structuur en stijl van Dubbelspel leiden af van de politieke boodschap.
B. De gekozen structuur en stijl van Dubbelspel versterken de politieke boodschap.
C. Dubbelspel is een voorbeeld van hoe een sociaal-politieke roman artistiek kan overtuigen.

Gemaakt doorJanneke Blok



BoekArion, Frank Martinus, Dubbelspel
NummerN5/2
Niveau5
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusliteratuurgeschiedenis
Je leert

reflecteren op plaats van het werk in de Nederlandse literatuurgeschiedenis.

Opdracht

Dubbelspel_opdr52
Frank Martinus Arion leest voor uit zijn boek Dubbelspel.

Het boek Dubbelspel van Frank Martinus Arion was het eerste boek dat in 2006 ter gelegenheid van de landelijke campagne Nederland Leest gratis werd uitgedeeld in bibliotheken en op scholen. Het doel van de campagne Nederland Leest is om de discussie tussen mensen over een maatschappelijk relevant werk te stimuleren en het leesplezier en de gemeenschapszin te bevorderen. De boeken die in aanmerking komen voor de campagne Nederland Leest moeten over het algemeen aan de volgende vier criteria voldoen:

  1. Ze moeten literaire waarde hebben.
  2. Ze mogen niet recent zijn (de tand des tijds doorstaan hebben).
  3. Ze moeten geschikt voor een breed publiek.
  4. Ze moeten aanleiding geven tot discussie.

Schrijf een brief van ca. 500 woorden aan de jury van Nederland Leest waarin je puntsgewijs per criterium beargumenteert in hoeverre je vindt dat Dubbelspel van Frank Martinus Arion daaraan voldoet. Voor meer informatie over de campagne Nederland Leest kun je onderstaande bronnen raadplegen.

Bronnen
  1. nederlandleest.nl | website van Nederland Leest
  2. nl.wikipedia.org | 'Nederland Leest'
Gemaakt doorJanneke Blok




Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Dubbelspel - Arion, Frank MartinusNiveau 4

Dubbelspel

Auteur:Arion, Frank Martinus
Jaar uitgave:1973
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:393
Genre:geëngageerde roman, psychologische roman
Tags:Curaçao, kolonialisme, liefde, maatschappijkritiek, misdaad, relaties, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek en op Daisy-rom.
In 1974 bekroond met de Van der Hoogtprijs.
In 2006 speerpunt van de CPNB-campagne Nederland Leest.
In 2006 bewerkt tot hoorspel door Susan Glimmerveen.
In 2017 verfilmd als Double Play door Ernest Dickerson.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 25 november 2017.

 

Introductie

Frank Martinus Arion (1936) is geboren op Curaçao. Hij schrijft en dicht in het Nederlands en het Papiamentu. Als taalwetenschapper was hij op Curaçao directeur van het linguïstisch instituut van de Antillen. 'We moeten heel hard werken aan culturele onafhankelijkheid […] door invoering van eigen taal en het stimuleren van de eigen cultuur,' aldus Arion. Zijn oog voor de sociale, economische en politieke problemen van de Antillen blijkt uit zijn literaire werken en is al duidelijk aanwezig in zijn succesvolle debuut Dubbelspel (1973). In 1974 won hij met zijn debuut de Van der Hoogtprijs. Dubbelspel werd in 2006 speerpunt van de campagne Nederland Leest van de Stichting CPNB. Maar liefst 725.000 exemplaren van het boek werden verspreid op scholen en bij bibliotheken. In 2017 is het boek dan toch eindelijk verfilmd. Jarenlang streed Arion voor zijn moedertaal, maar wilde zijn film internationaal succes hebben, dan zou daarin Engels gesproken moeten worden. De personanges spreken nu Engels met Curaçaose trekjes.

Inhoud

Let op: onderstaande tekst bevat belangrijke details over de afloop van het verhaal.
In een dorpje op Curaçao spelen vier mannen elke zondag domino, een geliefd spel op het eiland. Op een zondag lopen de spelrondes anders dan anders en al snel ontstaat er een broeierige sfeer die uitmondt in ruzie en moord. Het verhaal zoomt in op de levens van vier mannen en twee vrouwen, vertegenwoordigers van types van de Curaçaose maatschappij, die met elkaar verbonden zijn door huwelijk, vriendschap, overspel of economische noodzaak.
Manchi Sanantonio, een welgestelde deurwaarder die samen met zijn hoogopgeleide vrouw Solema bovenaan de berg woont, lijdt aan grootheidswaanzin. Taxichauffeur Boeboe Fiel woont samen met zijn vrouw Nora en hun tien kinderen in een armoedig huis onderaan de berg. Hij heeft dromen waar weinig van terechtkomt. De Sabaan Chamon Nicolas is een hebberige huizenbezitter die van het eiland probeert te profiteren, maar die uiteindelijk altijd een buitenstaander zal blijven. Janchi Pau, arbeider bij Shell, staat bekend als de vrouwenjager van het eiland, die in het onafgemaakte huis leeft dat oorspronkelijk voor zijn overleden moeder was bedoeld.
Solema, die genoeg heeft van haar egoïstische man Manchi, ziet in Janchi Pau haar ware liefde. Samen denken ze de maatschappelijke wantoestanden, die het gevolg zijn van het koloniale tijdperk, te kunnen veranderen. Nora heeft een geheime verhouding met Chamon Nicolas, die haar financieel ondersteunt. Dat is hard nodig, want Boeboe Fiel verbrast een groot deel van hun maandinkomen bij de hoeren.
De onderhuidse spanningen lopen hoog op, tot de situatie 'ontploft'. Chamon vermoordt Boeboe Fiel wanneer die hem aan wil vliegen als hij Nora niet (meer) aan geld wil helpen. Manchi pleegt zelfmoord als zijn vrouw Solema hem verlaten blijkt te hebben om bij Janchi te gaan wonen.

Moeilijkheid

Dubbelspel is een moeilijk N4-boek. De roman komt traag op gang. Dat zal voor de meeste leerlingen, ongeacht hun niveau, een probleem zijn. De verschillende perspectieven kunnen een struikelblok vormen voor de N3- en de minder ervaren N4-lezer. Geen enkele leerling beschikt over voldoende kennis om de politiekhistorische situatie volledig te begrijpen. Meer ervaren lezers zijn echter beter in staat deze informatie uit het boek te halen. Ondanks deze struikelblokken blijkt uit leerlingreacties op scholieren.com dat leerlingen de gedachten, gevoelens en handelingen van de verschillende personages kunnen waarderen.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting |complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid
Op alle niveaus vraagt het lezen en doorgronden van de roman veel bereidheid van de leerling. De roman komt traag op gang, is vrij dik en uitgesponnen.
  Interesses
Het boek is interessant voor leerlingen die zich willen verdiepen in de geschiedenis en cultuur van een ander land en in de positie van de vrouw.
  Algemene kennis

Leerlingen moeten op de hoogte zijn van de relatie tussen Nederland en Curaçao.

  Specifieke literaire en culturele kennis
Er wordt specifieke voorkennis verwacht. In het boek verwijzen (het gebrek aan) schoenen bijvoorbeeld naar de slaventijd. Tegelijkertijd biedt het boek die kennis ook.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire
Voor alle niveaus even wennen. Woorden uit het Papiamentu komen veelvuldig voor. De context verheldert dikwijls de betekenis.
  Zinsconstructies
Voor alle niveaus even wennen. De zinnen zijn niet lang, maar hebben wel een grammaticale volgorde die typerend is voor het Nederlands op de Antillen. Je ‘hoort’ in de zinnen als het ware de toon en tongval van de spreker.
  Stijl
Afwisseling van lange dialogen en gedachten met flashbacks van de verhaalfiguren. De beschrijvende, gedetailleerde stijl schept weliswaar een helder beeld van het eiland, van komische situaties, personen, omgeving en handeling, maar werkt erg vertragend voor het verhaal. N5-lezers zullen deze stijl wel kunnen waarderen.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters
Het denken, handelen en voelen van de zes personages wordt geloofwaardig beschreven. Voor geen enkel niveau een probleem.
  Aantal karakters
Weinig bijfiguren, geen probleem.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters
Het duurt lang voordat de precieze onderlinge verhoudingen duidelijk zijn. Janchi Pau en Solema zijn de enige twee personages waarbij je kunt spreken van een zichtbare ontwikkeling. Samen ontwikkelen zij zich tot sterke burgers die gaan produceren om iets te doen aan de wantoestanden op het eiland. Om een adequate betekenis aan de roman toe te kennen moeten de leerlingen deze ontwikkeling op waarde kunnen schatten.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning
Voor N3-lezers is het gebrek aan actie een probleem. Moord en zelfmoord lijken op actie te duiden, maar de lezer die dat verwacht, komt bedrogen uit. Toch wil de gevorderde lezer doorlezen door de psychologische spanning.
  Chronologie
N3-lezers kunnen moeite hebben met de enigszins complexe structuur. Het verhaal wordt grotendeels chronologisch verteld, zoals de namen van de drie hoofddelen ook laten zien. Toch maken niet alleen de lange flashback en korte vooruitwijzingen de chronologie minder zichtbaar, ook het na elkaar vertellen van synchrone gebeurtenissen vertekent de tijdlijn.
  Verhaallijn(en) Lastig voor N3-lezers. Er is sprake van zes verhaallijnen van zes hoofdpersonen die bij elkaar komen.
  Perspectief
Er is sprake van een auctoriale vertelsituatie. De verteller beschrijft de gebeurtenissen meestal vanuit het perspectief van de personages en laat het perspectief geregeld verspringen van het ene naar het andere personage. Deze perspectiefwisselingen zijn veel voor N3- en minder ervaren N4-lezers. In de epiloog ‘Naspelen’ verandert de alwetende verteller, die een Antilliaanse verslaggever blijkt te zijn, in een ik-verteller. Dit zal de minder oplettende lezer ontgaan.
  Betekenis
N3-lezers zullen de roman vooral lezen als een verhaal over vier verschillende (macho)vrienden en hun vrouwen. N4-lezers zullen meer oog hebben voor de historische en politieke dimensie van het verhaal, die het handelen van de personages in hoge mate verklaart. N5-lezers begrijpen dat de schrijver met dit boek op een zeer artistieke wijze een politieke boodschap heeft willen overdragen op zijn lezerspubliek.

Relevante bronnen voor docenten

    literatuurgeschiedenis.nl | 'Dubbelspel'
groene.nl | John Jansen van Galen, 'Politiek dubbespel', in: De Groene Amsterdammer, 20 oktober 2006
dbnl.org | Wim Rutgers, Henny Coomans en Maritza Coomans-Eustatia, 'Biografie van Frank Martinus Arion
tijdschriftterras.nl | Matthijs Ponte, 'De roman als wapen. Over politiek in Frank Martinus Arions Dubbelspel'

  

Geschreven door:

Florence Lionarons en Janneke Blok