Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Over de auteur

Joris Moens (1963, Amsterdam) is arts en journalist. Bor was zijn eerste roman. In 1994 richtte Moens met Rob van Erkelens en Ronald Giphart het literaire tijdschrift Zoetermeer op. Moens publiceerde nog twee boeken: Zondagskind (1995) en Een beest met twee lichamen (1997). De laatste jaren houdt Moens zich bezig met andere zaken dan literatuur. Wel levert hij regelmatig bijdragen aan het voetbaltijdschrift Hard gras en de Literaire Scheurkalender.

Inhoud

Bor van Rossum is zestien jaar en een bekende van de politie. Rechercheur De Bree heeft ervoor gezorgd dat hij nu op de havo zit. Bor voetbalt, sleutelt aan zijn brommer en gaat in het weekend vanuit Nieuw-West met de tram naar het centrum van Amsterdam om in de Kalverstraat vrienden te ontmoeten en in modezaken bij de damespaskamers rond te hangen. De jongens spreken medepassagiers en voorbijgangers bijzonder grof aan of geven hardop commentaar op de mensen om hen heen.
Vanaf het moment dat Bor, samen met drie vrienden, een paar mormonen (leden van een christelijke groepering) in elkaar slaat, verliest Bor zijn greep op de gebeurtenissen. Dan krijgt Bor bericht dat hij zich bij de politie moet melden. Hij gaat die avond naar een feestje van Ruth. Bor is zo opgefokt, dat de avond nogal uit de hand loopt...
Bron: debezigebij.nl

Leesaanwijzingen

Bor is gemakkelijk te lezen, onder andere door het gebruik van spreektaal. Verder is het boek chronologisch opgebouwd, waardoor het verhaal eenvoudig te volgen is. De hoofdpersoon is nogal grof en agressief, waardoor het soms misschien lastig is om je in hem in te leven. Toch is het vanaf het begin van het boek spannend om te weten te komen hoe het met Bor verder gaat.
Jongens zullen dit boek wellicht leuker vinden dan meisjes.

Om over na te denken

Hoe denk je dat het komt dat sommige jongeren zich grof gedragen tegenover andere mensen? Wat vind je ervan als zij zich zo gedragen?
Hoe ga jij met je ouders om?

Waardering

'In Bor gebeurde er wel telkens wat, maar ik vond het niet zo spannend. Er gebeuren wel veel grappige dingen en ook Bor zijn omschrijvingen over zijn ouders en andere mensen zijn heel grappig. Dat zorgt ervoor dat het niet meer zo erg is dat het niet spannend is, want het is zo gewoon leuk om te lezen.'
Anoniem, 4 vwo, op: scholieren.com

'Mijn eerste reactie na het lezen van het boek was dat ik het jammer vond dat het verhaal al afgelopen was. Ik vond het verhaal echt fantastisch. Nog nooit heb ik zo van een boek genoten.'
Flix, 5 vwo, op: scholieren.com

'Het verhaal was verschrikkelijk grappig af en toe. Het was ook wel leuk omdat het zo'n grof boek is, want dat zie je niet vaak. Ik heb ook nog nooit zo'n boek gelezen als dit, want hier gebeurt erg veel en onverwacht. Het is af en toe wel moeilijk te volgen, want hoe de schrijver het schrijft is vind ik zelf een beetje moeilijk.'
Rene H., 3 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

dbnl.org | informatie over de schrijver

Geschreven door:

Metteke de Vries-Kolman

Suggesties


Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Opdrachten

BoekMoens, Joris, Bor
NummerN1/1
Niveau1
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis
Je leert

beargumenteren waarom een omslag wel of niet bij een verhaal past.

Opdracht

Let op: opdracht A maak je voordat je het boek leest!

A

Stel je voor: je moet een boek uitzoeken voor school en je ziet deze twee boeken liggen. Van het verhaal weet je niks, je gaat uitsluitend op de voorkant af. Welke zou je eerder kiezen: A of B? Licht je keuze toe.

A

Bor1

B

Bor2 

 
B

Een omslag maken voor een boek is geen eenvoudige opgave. Hoe zorg je ervoor dat een plaatje en een titel een idee geven van een verhaal van zoveel bladzijden? Voor deze opdracht bekijken we drie manieren waarop je dat zou kunnen doen:

  • Je zou een voorkant kunnen kiezen die de sfeer van het boek/het gevoel dat het boek oproept, goed weergeeft. Denk aan: somber, vrolijk, eng, droevig, gelukkig.
  • Je zou een voorkant kunnen kiezen waarmee het belangrijkste personage van het boek al duidelijk wordt: man/vrouw, leeftijd, uitstraling.
  • Je zou een voorkant kunnen kiezen die een belangrijke scene/gebeurtenis uit het boek weergeeft: het moment waarop het mis gaat, of juist goed komt, bijvoorbeeld.

Kijk nog eens naar de twee voorkanten van Bor, bij opdracht A. Vul in onderstaand schema in of de voorkant voldoet aan wat hierboven staat. Vergeet niet uitleg te geven.

 Voorkant

Geeft sfeer goed weer (ja/nee + uitleg)

Geeft personage goed weer (ja/nee + uitleg)

Geeft belangrijke gebeurtenis weer (ja/nee + uitleg)

 

A: binnenstad Amsterdam

 

 

 

 

 

B: schreeuwend hoofd

 

 

 

 

 

C

  1. Bij opdracht A heb je een keuze gemaakt. Kijk nog eens naar de tabel bij opdracht B. Is de keuze die je bij A hebt gemaakt ook de kaft die het beste bij het boek past? Waarom (niet)?
  2. Er zijn natuurlijk nog duizenden andere voorkanten mogelijk bij Bor. Stel je voor: jij krijgt van de uitgever de opdracht een voorkant te maken die aan alle drie de eisen hierboven moet voldoen. Beschrijf hoe jouw voorkant eruit zou zien. Je mag de voorkant natuurlijk ook tekenen, of op de computer maken (met een foto).
  3. Vergelijk jouw kaft met de twee kaften bij opdracht A. Welke vind je beter? Leg uit waarom en baseer je antwoord op de antwoorden die je gaf bij alle voorgaande opdrachten.
Gemaakt doorMetteke de Vries-Kolman



BoekMoens, Joris, Bor
NummerN1/2
Niveau1
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focusoordeel
Je leert

nadenken over meningen over een boek.

Opdracht

A

  1. Antwoord snel, met ja of nee: Vind je Bor een goed boek?
  2. Hieronder staan een aantal beweringen over Bor. De meeste zijn afkomstig van leerlingen. Welke van deze uitspraken vind jij belangrijk als je nadenkt over de vraag of je een boek/verhaal goed vindt? Zet de uitspraken in de volgorde van meest naar minst belangrijk.
    A. Het Parool zette boven een recensie van dit boek de kop 'Geknipt voor middelbare scholieren'.
    B. Het taalgebruik in het boek is modern, het is jeugdtaal en er wordt soms een aardig potje gescholden in het boek, dit maakt het boek nog leuker en interessanter om te lezen.
    C. De situaties die de hoofdpersoon meemaakt, zijn voor mij goed te volgen en ik kan me er ook heel goed in verplaatsen.
    D. Bor wordt niet geaccepteerd in zijn omgeving.
    E. Ik vind het boek spannend, omdat er altijd wel iets gebeurt. Je weet ook nooit wat er komt.
    F. Als ik naar dit boek kijk, zie ik dat dit een hele andere wereld is dan mijn eigen wereld.

B

Reageer nu op de zes opmerkingen door aan te geven of je het ermee eens bent of niet, of dat je het gedeeltelijk eens/oneens bent. Licht je antwoord steeds toe met minimaal één voorbeeld uit het boek.

Bewering

Mening

Want:

Citaat/citaten:

A

Eens/oneens/twijfel

 

 

B

Eens/oneens/twijfel

 

 

C

Eens/oneens/twijfel

 

 

D

Eens/oneens/twijfel

 

 

E

Eens/oneens/twijfel

 

 

F

Eens/oneens/twijfel

 

 


C

Beantwoord nog een keer vraag A1. Vind je Bor een goed boek? Leg je antwoord uit en gebruik daarbij drie argumenten, waarbij je je baseert op de antwoorden die je gaf bij vraag A2 en opdracht B.

Gemaakt doorMetteke de Vries-Kolman




Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Opdrachten

BoekMoens, Joris, Bor
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormtweetal
Focuspersonages
Je leert

de relatie van de hoofdpersoon met de bijfiguren in kaart te brengen.

Opdracht

A

In het boek komen, behalve Bor, nogal wat personages voor: Bor levert (vooral in gedachten) commentaar op iedereen in zijn omgeving. Hij vindt zichzelf de slimste en de flinkste. Hieronder staat in een tabel een aantal van die personages. Vul in de tabel in of jullie positief, negatief of neutraal tegenover dat personage staan. Leg jullie keuze daarna uit.

Personage Staan wij positief/negatief/neutraal tegenover    Korte uitleg   
Moeder van Bor    
Vader van Bor    
Broer Peter    
Vriendin Daphne    
Toon     
Moeder van Toon    
Claudia    
Ruth    
De mormonen    
De politie    
De buurvrouw    

 

B

Bor maakt de lezer nogal duidelijk wat hij van iedereen in zijn omgeving vindt. Vul nu samen de tabel nog een keer in, maar dan vanuit de gedachte hoe Bor naar de personages kijkt.

Personage Staat Bor positief/negatief/neutraal tegenover    Korte uitleg   
Moeder van Bor    
Vader van Bor    
Broer Peter    
Vriendin Daphne    
Toon     
Moeder van Toon    
Claudia    
Ruth    
De mormonen    
De politie    
De buurvrouw    

 

C

Vergelijk jullie tabellen bij A en B, discussieer over de verschillen en vul daarna de volgende tabel in: 

Personage Denken wij hetzelfde/positiever/negatiever over als/dan Bor    Mogelijke verklaring   
Moeder van Bor    
Vader van Bor    
Broer Peter    
Vriendin Daphne    
Toon     
Moeder van Toon    
Claudia    
Ruth    
De mormonen    
De politie    
De buurvrouw    

 

D

Stel je voor dat Joris Moens had besloten veel minder personages in zijn boek op te nemen. Alleen vriend Toon, Bors moeder, broer en Ruth komen er in voor. Wat zou er dan gebeuren? Licht jullie antwoorden toe.
A. Dan zou je Bor beter/slechter/even goed leren kennen.
B. Dan zou je Bor sympathieker/minder sympathiek/even sympathiek vinden.
C. Dan zou Bor een beter/slechter/even goed boek zijn.

Gemaakt doorMetteke de Vries-Kolman



BoekMoens, Joris, Bor
NummerN2/2
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focuskwesties
Je leert

reflecteren op kwesties uit het boek.

Opdracht

A

Hieronder volgen enkele citaten uit het boek. Reageer op elk citaat door aan te geven aan welke kant je staat bij de onderstaande tegenstellingen door een cijfer te omcirkelen in de onderstaande tabel:

Typisch voor Bor 1 2 3 4 Helemaal niet typisch voor Bor
Typisch voor pubers 1 2 3 4 Helemaal niet typisch voor pubers
Moet kunnen 1 2 3 4 Verdient straf

  

A. 'Vandaag hebben we een paar Mormonen in elkaar geslagen.' (p. 5)
B. 'Onvoorstelbaar dichtbij smoezelt ze in mijn oor of ik mee ga naar haar auto. Mijn hart slaat driemaal over. [...]  "Kijk, mijn pa wil er vandoor. Het spijt me," roep ik paniekerig en ruk me los uit Claudia's verworging. Ze grijpt me krachtig vast en zoent me onstuimig. Met geweld maak ik me opnieuw los en spurt naar mijn vader.' (p. 38-39)
C. 'Gas! De vrijheid brult. Van Rossum ontdoet zich van de boeien! Hij laat het benauwende kleine leven achter zich. Laat iedereen dood vallen. Jabbadabbadoe, wat een kracht! De macht! Brommers vallen lek op te voeren, maar het is toch altijd alsof je op de rug van een hysterische windhond zit. Nu brult er een heel wat machtiger geweld onder mijn kont.' (p. 54)
D. 'Ik volg de overbuurvrouw nu een jaar of twee met die binoculair, ofwel mijn gluurkijker. Ze is te vroeg moeder geworden. Te vroeg weer gescheiden ook. Door de verrekijker kan ik de peper- en zoutkleurige kruin van haar vijfjarige dochtertje boven de vensterbank heen en weer zien schuiven, als een egeltje in een poppenkastspel. De buurvrouw zelf zie ik vaak in volle glorie, dat wil zeggen: naakt.' (p. 103)
E. '"Toon moest zich vanavond melden op het politiebureau. En net toen je weg was, belde de politie over jou op. Jij moet morgenochtend komen. Je zult begrijpen dat vader en ik..." Ik hoor al niks meer. Ik knijp zo hard in mijn haar dat ik de halve dos ontwortel. Ik snel naar mijn kamer en sluit zorgvuldig de deur achter me.' (p. 134)

B

Kijk naar je ingevulde schema en beantwoord op grond daarvan de volgende vragen:

  1. Zijn pubers mensen die veel straf verdienen?
  2. Is Bor een typische puber?
  3. Is het boek Bor een boek over misdaden?

C

Er is een opvatting dat jeugdigen vooral boeken moeten lezen over personages die een voorbeeld zouden kunnen zijn voor hen. Op die manier zouden zij in de moeilijke periode van opgroeien leren hoe je dat het beste kunt doen, en worden ze niet verleid het slechte pad op te gaan. Probeer te bedenken wat Joris Moens tegen die opvatting zou kunnen inbrengen. Kijk voor je antwoord naar je antwoorden bij opdracht A en B.

Gemaakt doorMetteke de Vries-Kolman




Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Opdrachten

BoekMoens, Joris, Bor
NummerN3/1
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusverhaaltraditie
Je leert

verhalen vergelijken en nadenken over auteurskeuzes.

Opdracht

A

In het artikel 'Joris Moens' op Wikipedia is het volgende geschreven over Bor
'Joris Moens debuteert in 1993 met de roman Bor over een zestienjarig ettertje uit Amsterdam-West dat maling heeft aan de wereld - aan zijn ouders, zijn leraren en medeleerlingen. Naarmate het boek vordert blijkt de grofgebekte puber ook filosofische gedachten te hebben en tegelijkertijd kwetsbaar te zijn.'

Moens is uiteraard niet de eerste schrijver die een verhaal bedenkt over een moeilijke puber met opgroeiproblemen. Het beroemdste boek met een dergelijke hoofdpersoon is de Amerikaanse roman The catcher in the rye (De vanger in het koren) van J.D. Salinger. De naam van de jongen is Holden Caulfield. Hieronder kun je de beroemde eerste zin van het boek lezen, waarmee Holden zich introduceert.

  • In het Engels: 'If you really want to hear about it, the first thing you'll probably want to know is where I was born, and what my lousy childhood was like, and how my parents were occupied and all before they had me, and all that David Copperfield kind of crap, but I don't feel like going into it.'
  • In het Nederlands: 'Als je het echt allemaal wilt horen, dan wil je waarschijnlijk eerst weten waar ik geboren ben en wat een waardeloze jeugd ik heb gehad en wat mijn ouders allemaal gedaan hebben voordat ze mij kregen en meer van dat soort sentimentele gelul, maar eerlijk gezegd heb ik geen zin om het daarover te hebben.'
    Vertaling: Johan Hos

Lees bron 1 en vul daarna onderstaand schema in. 

Onderdeel uit The catcher in the rye

Heel anders in Bor, want ...

Lijkt wel op Bor, want ...

Vrijwel hetzelfde in Bor, want ...

Perspectief      
Toon (van spreken)      
Karaktertrekken van hoofdpersoon      
Probleem van hoofdpersonage (voor zover je dat kunt weten/vermoeden)      

 

B

  1. Sommige schrijvers plannen het verhaal van hun boek voordat ze beginnen met schrijven, anderen beginnen gewoon en zien tijdens het schrijven wel hoe het verhaal zich ontwikkelt. Een derde type plant een deel en bedenkt de rest onderweg. Kijk nog eens naar het schema bij opdracht A. Noem twee van de in de linkerkolom genoemde onderdelen waarvan jij denkt dat Moens die zeker van tevoren bepaald moet hebben. Leg bij elk van deze twee uit waarom het volgens jou belangrijk is dat de schrijver deze onderdelen van tevoren al wist.
  2. Schrijvers worden nog wel eens beschuldigd van plagiaat (na-aperij). Hun verweer is dan vaak dat het heel moeilijk is om echt iets te verzinnen dat nog helemaal nooit verteld is. En wat is er verkeerd aan ergens inspiratie opdoen? Wat vind jij? Heeft Moens The catcher in the rye nageaapt of heeft hij zich erdoor laten inspireren? Of is Bor een volkomen origineel boek? Leg je antwoord uit en maak daarbij gebruik van je antwoorden op de voorgaande vragen.
Bronnen
  1. nl.wikipedia.org | 'The catcher in the rye'
Gemaakt doorMetteke de Vries-Kolman



BoekMoens, Joris, Bor
NummerN3/2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

nadenken over de drijfveren van personages.

Opdracht

A

Lees in bron 1 over oorzaken, vormen en oplossingen van/voor jeugdcriminaliteit.
Stel je voor: je werkt bij de politie en hebt als taak gekregen de probleemjongere Bor te analyseren: in hoeverre zijn zijn moeilijkheden tijdelijk?
Bekijk de oorzaken zoals in de bron genoemd. Geef bij elk aan in hoeverre de oorzaak bij de situatie van Bor past.

Oorzaak

Past bij Bor [ja/nee]

Zo ja, hoe? 

Thuissituatie, opvoeding    
Groepsgedrag, vrienden    
Onderwijs    
Psychische factoren    
Invloed godsdienst     

 

B

  1. Lees het deel over de aanpak van jeugdcriminaliteit in Sammie's werkstuk. Is deze aanpak of zijn delen van deze aanpak ook bij Bor toegepast? Zo ja: leg uit welke. Zo nee: waarom niet, denk je?
  2. Aan het einde van het boek zit Bor op het politiebureau, nadat Ruth een klacht heeft ingediend wegens aanranding. Stel je voor dat Ruth deze klacht niet intrekt, wat zal er dan met Bor gebeuren, denk je?
  3. Denk je, op basis van het boek en de informatie uit de bron, dat Bor na vrijlating op het rechte pad zal blijven? Beschrijf waarom je dat denkt. Maak in je beschrijving gebruik van je antwoorden op de voorgaande vragen, de gegevens uit het boek en de bron.
Bronnen
  1. scholieren.com | werkstuk over jeugdcriminaliteit van Sammie
Gemaakt doorMetteke de Vries-Kolman




Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Bor - Moens, JorisNiveau 2

Bor

Auteur:Moens, Joris
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:De Bezige Bij
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:154
Genre:Young Adult
Tags:adolescentie, misdaad, Amsterdam
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2017.

 

Introductie

Joris Moens (1963) was een van de oprichters van het tijdschrift Zoetermeer. Hoewel anderen - zoals Ronald Giphart - meer aandacht trokken, was het duidelijk dat hij een van de meest begaafde schrijvers van zijn generatie was. Zoals criticus Johan Diepstraten schreef: 'Hij is in ieder geval komischer dan Grunberg, Giphart en Brusselmans samen.' Bor is het debuut van Moens.
Wat opvalt in zijn werk is dat het niet alleen moderne zedenromans zijn, maar vooral ook dat de hoofdpersonen zeer sterk op elkaar lijken. Het zijn stuk voor stuk eenlingen die geen blad voor de mond nemen, maar wier wilde scheldpartijen niet voort lijken te komen uit geestelijke armoede, maar uit pijn en angst. Wilfried Takken in NRC Handelsblad: 'Het lijkt of Moens moedwillig de lezers tegen zijn personages wil opzetten. Om ze te testen. Hij speelt met de neiging van de lezer om zich in te leven in romanpersonages. Steeds als dit dreigt te gebeuren, laat hij ze iets schokkends doen of zeggen, zodat de kans op empathie weer verkeken is. Toch weet hij uiteindelijk medeleven op te wekken voor zijn etterbakken.'
Bron: uitgeverijcontact.nl

Inhoud

Bor gaat over een zestienjarige etter die maling heeft aan de wereld - aan zijn ouders, zijn leraren en medeleerlingen, die hij 'puistenkop' noemt en 'de uitstraling van een loempia' toebedeelt. Z'n Turkse klasgenoten zijn 'baklava's' en hoewel hij een grote mond heeft, kijkt hij het liefst naar meisjes via een verrekijker, net als z'n vader. Het boek begint met het aftuigen van mormonen en de nasleep daarvan is in de hele roman - die zich afspeelt gedurende elf dagen - merkbaar. Hoewel Bor een onuitstaanbaar joch is, blijkt hij naarmate het boek vordert steeds filosofischer gedachten te hebben en tegelijkertijd kwetsbaar te zijn.
Bron: uitgeverijcontact.nl

Moeilijkheid

Bor laat lezers kennis maken met een voor hen, waarschijnlijk, vreemde hoofdpersoon. Leerlingen zullen zeker zaken herkennen, iets waar N2-lezers behoefte aan hebben. De hoofdpersoon is namelijk van hun leeftijd. De uitdaging voor N2- en N3-lezers zal liggen op het vlak van reflectie op het gedrag van de hoofdpersoon. De structuur en het perspectief zorgen bij N1-lezers niet voor problemen. Qua taalgebruik is het boek ietwat aan de ingewikkelde kant voor N1-lezers. Qua morele kwesties is er genoeg uitdaging te vinden in Bor voor de N3-leerling. Het boek zal jongens waarschijnlijk meer aanspreken dan meisjes.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

 Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Bor vraagt van de N2-lezer geen heel grote bereidheid. Het boek is geschreven in spreektaal (op hier en daar een ongebruikelijke term na) en de structuur is eenvoudig (chronologisch, elk hoofdstuk heeft als titel een dag van de week). Ten slotte is het boek niet erg dik.
Een N1-lezer kan gepakt worden door de aansluiting met de hoofdpersoon (een jongen van zeventien jaar) en door de spanning die het gedrag van de hoofdpersoon oproept. Het gevaar zit hem voor de N1-lezer in de vele gedachten van de hoofdpersoon. Dit haalt soms het tempo uit het verhaal.
Een N3-lezer zal dit boek qua structuur en taalgebruik wellicht relatief eenvoudig vinden, maar wordt misschien op inhoudelijk vlak geprikkeld door de kennismaking met een ander milieu en door morele vragen die het gedrag van de hoofdpersoon oproept.
   Interesses Bor spreekt jongens wellicht meer aan dan meisjes. Meisjes kunnen afgeschrikt worden door het grove taalgebruik van de hoofdpersoon en doordat hij zich regelmatig agressief gedraagt. Vooral jongens met een zekere 'bravoure' zal dit juist aanspreken in het boek. Ze zullen zich waarschijnlijk wel realiseren dat het gedrag van de hoofdpersoon allerlei grenzen overschrijdt, maar ze zullen er ook om lachen.
Een andere reden waarom het boek jongens mogelijk meer aanspreekt dan meisjes, is dat Bor zich met typische 'jongensdingen' bezighoudt; hij knapt de brommer van zijn broer op, hij houdt zich bezig met meisjes, kijkt met zijn vrienden naar voetbal. Lezeressen op N3 zullen mogelijk meer bereid zijn om Bor te lezen dan lezeressen op N1.
   Algemene kennis Het boek doet weinig tot geen beroep op specifieke achtergrondkennis.
   Specifieke literaire en culturele kennis Lezers hebben geen specifieke literaire of culturele kennis nodig om dit boek te lezen.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Eenvoudig, alledaags taalgebruik. Veel spreektaal, waarbij kennis van uitdrukkingen soms nodig is. ('afgepeigerd', 'muizetronie', 'Nog een avond geen tv kijken zou een te zware wissel op de ouwe trekken.') Een N2-lezer is wellicht in staat uit de context op te maken wat onbekende uitdrukkingen betekenen. N3-lezers zullen geen moeite hebben met de woordkeuze.
   Zinsconstructies Redelijk veel korte, enkelvoudige zinnen. Soms samengestelde zinnen die wat ingewikkelder zijn, maar waar een N2-lezer wel mee uit de voeten kan. Voor de N3-lezer geen probleem, een N1-lezer blijft hier en daar wellicht (even) steken.
   Stijl Door het perspectief en de vele gedachten van de hoofdpersoon is het alsof de hoofdpersoon alles vertelt. Een enkele keer kan de overgang van 'actie' naar fragmenten met gedachten wellicht tot verwarring leiden.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters De hoofdpersoon is voor de N2-lezer goed te volgen, aangezien het perspectief bij hem ligt en er veel fragmenten voorkomen waarin zijn gedachten zijn te lezen. Ook andere personages worden helder geschetst. De N2-lezer zal wellicht moeite hebben met de relatie tussen de hoofdpersoon en zijn ouders (met name de moeder). Deze verhoudingen zullen een N3-lezer wellicht prikkelen.
   Aantal karakters Er is een beperkt aantal karakters. Bovendien wordt over het algemeen van elk karakter duidelijk gemaakt wie hij is en wat zijn relatie is tot de hoofdpersoon. Hierdoor is het boek ook voor een N1-lezer goed te volgen.
   Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters In het verhaal wordt bij de hoofdpersoon de spanning opgebouwd over het wel of niet gepakt worden voor de mishandeling. Ook wordt er een zekere seksuele frustratie opgebouwd. Beiden komen tot een climax aan het eind van het verhaal.

Vertrouwdheid met literaire 
procedés

Spanning De spanning wordt op de eerste pagina stevig opgeroepen. Gebeurtenissen volgen elkaar redelijk snel op. In het midden van het verhaal neemt de spanning wat af, maar vanaf het moment dat de eerste kameraad van de hoofdpersoon wordt opgepakt, neemt de spanning weer snel toe. Dit alles leidt ertoe dat ook N1-lezers door zullen willen lezen.
   Chronologie Elk hoofdstuk is een nieuwe dag in een tijdspanne van elf dagen (maandag tot en met donderdag). Er zijn geen flashbacks, wel af en toe een terugverwijzing. De enige moeilijkheid zit hem voor de N2-lezer wellicht in het bepalen van het moment van de dag waarop een nieuw hoofdstuk begint.
   Verhaallijn(en) Er is één verhaallijn. Voor de N2-leerling is dat eenvoudig. Een N1-leerling zal het prettig vinden, een N3-leerling wellicht wat te simpel.
   Perspectief Er is sprake van een ik-perspectief, dat ligt bij een jongen van ongeveer zeventien jaar. Ook dit is voor de N2-leerling eenvoudig en voor de N1-leerling erg prettig.
   Betekenis De N1-lezer zal wellicht afgestoten worden, doordat het milieu en gedrag van de hoofdpersoon 'ver-van-zijn-bed' is.
De N2-leerling zal vooral betekenis hechten aan het gedrag van de hoofdpersoon en dit gedrag af- of goedkeuren. Een enkeling vindt het wellicht interessant waar dit gedrag vandaan komt.
De N3-lezer zal zeker geprikkeld worden door vragen als 'waar komt dit gedrag vandaan?' of 'wat zijn de verhoudingen binnen het gezin van de hoofdpersoon?'

Relevante bronnen voor docenten

       

 

Geschreven door:

Metteke de Vries-Kolman