Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Over de auteur

Hanna Bervoets (1984) schrijft romans, columns en scenario's. Ze heeft de bachelor Media en Cultuur gedaan met als specialisatie Televisie en Populaire Cultuur. Daarna deed ze een master Journalistiek en Research. Deze onderwerpen spelen ook een belangrijke rol in Alles wat er was en Efter. Beide romans spelen zich in de nabije toekomst af. Opvallend is dat Alles wat er was genomineerd is voor zowel de Opzij Literatuurprijs als de Zwarte Bladzij, de prijs voor het meest overschatte boek, die wordt uitgereikt door het satirische studentenblad Propria Cures. In 2017 heeft Bervoets met haar oeuvre de Frans Kellendonk-prijs gewonnen. Deze prijs wordt eens in de drie jaar toegekend aan een literair werk of geheel oeuvre dat getuigt van een onafhankelijke en originele kijk op de in dat werk of oeuvre behandelde maatschappelijke en existentiële problematiek.

Inhoud

Acht mensen komen op een zondag in een schoolgebouw samen voor de opnamen van een wetenschapsprogramma. Maar die worden nooit gemaakt. Want plotseling klinkt er een knal. Op bevel van de autoriteiten gaan ramen, deuren en gordijnen dicht. En ze blijven dicht. Eerst dagen, dan weken.
Door de ogen van tv-redactrice Merel zien we hoe de groep probeert zich staande te houden in een nieuwe wereld. Een wereld van duisternis en isolement. Van slapen op een gymmat en tien korrels rijst per dag. Naarmate de voedselvoorraden verder slinken, lopen de spanningen tussen de schoolbewoners steeds hoger op. Als alles wat er was er niet meer is, wat is dan nog de waarde van liefde, loyaliteit en vriendschap?
[flaptekst]

Leesaanwijzingen

Alles wat er was is een pittig N4-boek. Het verhaal zit ingewikkeld in elkaar en de vertelster raakt, naarmate het verhaal vordert, steeds verwarder. Daarom moet je goed opletten om te weten wat er gebeurt en wat zich slechts in haar hoofd afspeelt. Opdracht N3|1 helpt je het verhaal te volgen. Er gebeuren ook gruwelijke dingen. Als je daar niet tegen kunt, kun je dit boek beter niet lezen.
Het taalgebruik is over het algemeen niet zo moeilijk en er gebeuren genoeg dingen die je aan het denken zetten.

Om over na te denken

Wat zou jij doen als je door omstandigheden afgesneden raakt van alles en iedereen van wie je houdt? Als je weet dat je dagen geteld zijn? Schik je je in de omstandigheden, kom je ertegen in verzet, maak je ervan wat er van te maken valt? Of geef je op?

Waardering

'Dit boek van Hanna Bervoets heb ik met veel plezier gelezen. Het verhaal is heel realistisch door de menselijke reacties die de personages geven op de toch wel ongewone en gevaarlijke situatie. Het is een situatie die in het echt ondenkbaar is, maar wat bij veel mensen toch angst veroorzaakt als ze erover nadenken. De situatie wordt steeds onduidelijker naarmate het verhaal zich vordert. Hierdoor worden er steeds vragen opgeroepen door de schrijfster die dus ook steeds moeilijker te beantwoorden zijn. De spanning blijft dus het hele verhaal hoog.'
Nina, 5 havo, op: scholieren.com

'Ik vond het een leuk boek om te lezen en wilde ook steeds verder lezen, omdat ik het verhaal heel interessant vond. Het verhaal is echter niet alleen een oppervlakkig verhaal over een apocolyps. Het gaat in op de gedachten van de ik-figuur en laat zien wát de personages drijft tot de dingen die ze doen. Hierdoor krijgt het verhaal meer betekenis.'
Marije, 5 vwo, op: scholieren.com

'Ik vond het boek aan het begin het interessants. Hoe iedereen op elkaar reageerde en hoe ze omgingen met het feit dat ze opgesloten waren. Ik vond het boek een beetje raar worden toen iedereen gek werd. Vooral toen Merel in onlogische volgordes en woorden ging praten. Het was hier dan ook moeilijk om te begrijpen wat er aan de hand was. Je vroeg je ook af of ze wel de waarheid vertelde, of dat het hallucinaties waren.'
Anoniem, 4 vwo, op: scholieren.com

Meer weten?

bol.com | boektrailer en inkijkexemplaar; hier kun je de eerste twee hoofdstukken lezen
hannabervoets.nl | eigen website van de schrijfster

Geschreven door:

Marlies Schouwstra

Suggesties


Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Opdrachten

BoekBervoets, Hanna, Alles wat er was
NummerN3/1
Niveau3
Studielast1 slu (exclusief opdracht A, die je tijdens het lezen maakt)
Werkvormindividueel
Focusverteltechniek: a-chronologie
Je leert

de chronologische volgorde van de gebeurtenissen reconstrueren.

Opdracht

A

  1. Download het werkblad (zie onder Downloads). Noteer tijdens het lezen de hoofdstuktitel, paginanummers en een korte beschrijving van de inhoud van de hoofdstukken in tabel 1.
  2. Zet vervolgens de rijen uit de tabel in de chronologische volgorde.

B

Beschrijf voor elk personage hoe het hem/haar vergaat:
. Wanneer verdwijnt het personage?
. Hoe verdwijnt het personage?
. Waarom is z/hij verdwenen? En/of:  Wat is daaraan vooraf gegaan?
Noteer je antwoorden in tabel 2 op het werkblad.

C

In het boek wordt een verklaring gegeven voor het door elkaar raken van de hoofdstukken.

  1. Noteer deze verklaring.
  2. Vind jij dit een geloofwaardige verklaring? Leg je antwoord uit.
  3. Denk jij dat Alles wat er was een beter of een slechter boek zou zijn geweest als de hoofdstukken gewoon in de goede volgorde waren blijven liggen? Licht je antwoord toe aan de hand van een voorbeeld uit het boek.
Gemaakt doorMarlies Schouwstra
Downloads



BoekBervoets, Hanna, Alles wat er was
NummerN3/2
Niveau3
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusperspectief: onbetrouwbare verteller
Je leert

over onbetrouwbare vertellers.

Opdracht

In Alles wat er was doet Merel, als ik-verteller, verslag van de gebeurtenissen. Je ziet de andere personages door haar ogen. Wat de andere personages denken en voelen weet je niet of slechts gedeeltelijk.
In deze opdracht ga je onderzoeken welke invloed deze vertelwijze heeft op jouw visie op de gebeurtenissen.

A

Reageer snel op de onderstaande uitspraken. Denk niet te lang na.
A Merel legt heel duidelijk en precies uit wat er in de school gebeurt. ja/nee
B Merel vertelt soms nogal warrig, waardoor je niet weet wat er echt gebeurt en wat alleen in haar hoofd gebeurt. ja/nee
C Merel geeft een gekleurd beeld van de gebeurtenissen om zo een beter en mooier beeld van zichzelf te schetsen. ja/nee
D Merel verdraait de feiten om andere personen in een kwaad daglicht te stellen. ja/nee
E Merel doet haar best om objectief te zijn, maar zij zit, net als iedereen, ook een beetje gevangen in haar eigen perspectief. ja/nee

B

Het is je waarschijnlijk wel duidelijk dat je Merel niet altijd helemaal op haar woord kunt geloven.

  1. Op welk moment in het verhaal had jij voor het eerst door dat de dingen in werkelijkheid iets anders lagen dan Merel je had doen geloven?
  2. Noteer nog twee andere voorbeelden van situaties of gebeurtenissen waarvan Merel geen juist (of een heel vaag) beeld schetst.
  3. Hoe kwam je erachter dat de informatie die Merel over deze situaties of gebeurtenissen geeft niet helemaal klopt?

C

Bestudeer bron 1.

  1. Door welke vier oorzaken kan een verteller onbetrouwbaar zijn? Noteer ze allemaal.
  2. Laat zien dat Merel door ten minste twee van deze oorzaken onbetrouwbaar is.
  3. In bron 2 worden twee 'narratieve' (= verteltechnische) functies genoemd die een onbetrouwbare verteller kan hebben. Welke functie heeft Merels onbetrouwbaarheid in Alles wat er was?

D

Merel is het enige personage dat jou als lezer informatie geeft, maar ze is niet betrouwbaar. Daardoor zit je je voortdurend af te vragen wat er nu precies aan de hand is. De kans is groot, dat je - zelfs als je heel geconcentreerd hebt gelezen - nog steeds met vragen zit. Op dag 124 trekt Leo bijvoorbeeld Merels zwangerschap in twijfel. Daardoor ga je jezelf ook afvragen of Merel die hele zwangerschap misschien verzonnen heeft.

  1. Is Merel echt zwanger of heeft ze dat verzonnen, denk je? Leg je antwoord uit.
  2. Lees bron 2 en noteer het antwoord dat op deze vraag wordt gegeven.

E

Wat vind jij van een onbetrouwbare verteller? Kies een of meer van de volgende woorden en licht je antwoord toe. Kies uit: (heel) leuk - interessant - irritant - leerzaam - moeilijk - teleurstellend - iets anders, namelijk …

Bronnen
  1. wikipedia.org | 'Onbetrouwbare verteller'
  2. hebban.nl | 'Hanna Bervoets: Mijn personages creëren vaak een verhaal dat hen op de been houdt' (interview)
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Opdrachten

BoekBervoets, Hanna, Alles wat er was
NummerN4/1
Niveau4
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focuskwesties: zin van het leven
Je leert

reflecteren op een kwestie die het verhaal aan de orde stelt.

Opdracht

Deze opdracht kun je prima alleen maken, maar als je samenwerkt met iemand anders, kun je overleggen en daar kom je vaak verder mee. Als je samenwerkt, maak je alle vragen en opdrachten samen; je mag de opdrachten niet verdelen.

A

  1. Merel vertelt geregeld over hoe haar oude leven eruitzag.
    a. Noteer drie dingen waar zij veel aandacht aan besteedt.
    b. Welke rol speelden die dingen in haar leven?
    Kies uit:
    A Aan die dingen besteedde Merel de meeste tijd.
    B Die dingen gaven zin aan Merels oude leven.
    C Die dingen hoorden heel erg bij haar oude leven.
    D Die dingen maakten Merel gelukkig.
    E Die dingen waren er nu eenmaal; die hoorden bij Merels oude leven.
  2. Dag 72 (p. 196): Merel schrijft 'Even leek het me de beste ruil ooit.'
    a. Welke ruil?
    b. Waarom lijkt dat Merel een goede ruil?
  3. Hoe kijkt Merel aan tegen haar oude leven?
    A Ze vond het geweldig en vervullend.
    B Ze constateert dat het eigenlijk nogal leeg was.
    C Ze vond haar leven wel okay, maar sommige dingen konden wel beter.
    D Dat kun je niet opmaken uit wat ze schrijft.

B

Noteer voor alle bijfiguren wat hem/haar op de been houdt na de knal. Je mag per personages meerdere antwoorden kiezen. Licht je antwoorden toe. Noteer je antwoorden in onderstaande tabel.
Kies uit:
A de zorg voor een kind
B de zorg voor een andere volwassene
C van iemand houden
D het streven zijn/haar waardigheid te behouden
E iets anders, namelijk …

Personage Blijft op de been door...

Toelichting

Lotteke    
Joeri    
Natalie    
Kaspar    
Barry    
Kaylem    
Leo    

 

C

  1. Wat houdt Merel op de been, denk je? Geef een genuanceerd antwoord in ongeveer 50 woorden.
  2. Lees bron 1. Citeer de zin waarin Hanna Bervoets zelf een antwoord geeft op deze vraag.
  3. Leg uit waarom Merel doet wat ze doet. Betrek in je antwoord je antwoorden bij A. Gebruik ongeveer 100 woorden.
Bronnen
  1. hebban.nl | 'Hanna Bervoets: Mijn personages creëren vaak een verhaal dat hen op de been houdt' (interview)
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekBervoets, Hanna, Alles wat er was
NummerN4/2
Niveau4
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages: handelen
Je leert

reflecteren op het handelen van de personages.

Opdracht

De laatste zin van de flaptekst van Alles wat er was luidt: 'Als alles wat er was er niet meer is, wat is dan nog de waarde van liefde, loyaliteit en vriendschap?'
In deze opdracht zoek je naar een antwoord op deze vraag.

A

  1. Noteer voor alle acht personages wat hem/haar op de been houdt na de knal. Je mag per personages meerdere antwoorden kiezen. Licht je antwoorden toe. Noteer je antwoorden in tabel 1.
    Kies uit:
    A de zorg voor een kind
    B de zorg voor een andere volwassene
    C van iemand houden
    D het streven zijn/haar waardigheid te behouden
    E iets anders, namelijk …
  2. Probeer je voor te stellen dat jij in vergelijkbare omstandigheden in je klaslokaal zou zijn opgesloten, samen met alle andere leerlingen uit je klas en je docent Nederlands. Wat zou jou op de been houden? Je mag een van de antwoorden uit vraag 1 kiezen, maar ook zelf een antwoord bedenken.
    Noteer je antwoord in de onderste rij van tabel 1.

Tabel 1

Personage

Blijft op de been door...

Toelichting

Lotteke

   
Joeri    
Natalie    
Kaspar    
Barry    
Kaylem    
Leo    
Merel    
ik    

 

B

'Als alles wat er was er niet meer is, wat is dan nog de waarde van liefde, loyaliteit en vriendschap?'

  1. Leg in je eigen woorden uit wat de begrippen 'liefde', 'loyaliteit' en 'vriendschap' inhouden. Gebruik indien nodig een woordenboek of -lijst.
  2. Hoe belangrijk zijn deze begrippen voor jou persoonlijk? Geef een cijfer tussen 1 en 10.
    1 = totaal onbelangrijk
    10 = heel erg belangrijk
  3. Leg voor elk personage genuanceerd uit in hoeverre liefde, loyaliteit en/of vriendschap voor hem/haar belangrijk zijn.
    a. Noteer in tabel 2, kolom 2 een cijfer tussen 1 en 10.
    b. Licht je antwoorden in kolom 3 toe aan de hand van een voorbeeld uit de roman.
  4. Welk antwoord geeft de roman als geheel op de vraag wat de waarde van liefde, loyaliteit en vriendschap is? Licht je antwoord toe in ongeveer 100 woorden.
    Kies uit:
    A In extreme omstandigheden verliezen liefde, loyaliteit en vriendschap hun waarde.
    B In extreme omstandigheden krijgen liefde, vriendschap en loyaliteit een andere waarde.
    C In extreme omstandigheden krijgen liefde, vriendschap en loyaliteit een grotere waarde.
    D De roman geeft geen eenduidig antwoord op deze vraag.

Tabel 2

Personage

Waarde van liefde, loyaliteit en vriendschap

Uitleg

Lotteke

 10

Lotteke verlaat de school om bij haar kind te zijn, hoewel ze bijna zeker weet dat het haar dood zal worden. Ze wil zonder haar kind niet verder leven. Voor liefde geef ik haar dus een 10. Over vriendschap en loyaliteit kan ik niets zeggen, omdat ze al op dag 2 weggaat uit de school.
Joeri    
Natalie    
Kaspar    
Barry    
Kaylem    
Leo    
Merel    

  

Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Opdrachten

BoekBervoets, Hanna, Alles wat er was
NummerN5/1
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusoordeel
Je leert

een afgewogen en onafhankelijk oordeel over een roman geven.

Opdracht

Deze opdracht kun je alleen maken als jouw oordeel over Alles wat er was niet onverdeeld positief is.

Alles wat er was is de twijfelachtige eer te beurt gevallen genomineerd te worden voor de Zwarte Bladzij. Dit is een prijs die jaarlijks wordt uitgereikt door Propria Cures, een literair-satirisch studentenblad, aan de schrijver van het meest overschatte boek van het afgelopen jaar. Door de uitreiking van de Zwarte Bladzij hoopt Propria Cures een discussie te ontketenen over de 'oneerlijke verdeling van aandacht binnen de literatuur' (bron 1). 'Meest overschat' wil dus niet per se zeggen: slecht, al spelen kwaliteitsaspecten wel degelijk een rol bij de toekenning van de prijs.

Door Alles wat er was te nomineren zegt de redactie van Propria Cures eigenlijk zoiets als 'Mwah, zo goed was het nou ook weer niet.'

In deze opdracht ga je het standpunt van Propria Cures tegen het licht houden.

  1. Lees bron 2, een staaltje van ouderwets afbranden.
    Noteer in kolom 1 van onderstaande tabel puntsgewijs Vullings' bezwaren tegen Alles wat er was.
  2. Lees bron 3 tot en met 5 en noteer (in kolom 2), weer puntsgewijs, de aspecten van de roman die de recensenten positief waarderen.
  3. Bekijk je tabel en streep alle opmerkingen door waar jij het niet mee eens bent. Je mag de tabel ook aanvullen met eigen opmerkingen.
  4. Schrijf een bespreking van Alles wat er was. De strekking van je bespreking is 'Mwah, zo goed was het nou ook weer niet.'

Je besteedt aandacht aan enkele positieve aspecten, maar je brengt ook een aantal bezwaren tegen de roman voor het voetlicht.
Zet een passende en pakkende titel boven je tekst.
Gebruik 500 tot 800 woorden.

Bezwaren

Positieve aspecten

.

.

. .
. .
. .

 

Bronnen
  1. trouw.nl | Jelena Barisic, 'Grunberg? Middelmatig tussendoortje', in: Trouw, 15 maart 2013
  2. vn.nl | Jeroen Vullings, ‘Wat de fuck echt’ (recensie), in: Vrij Nederland, 26 januari 2013
  3. groene.nl | Marja Pruis, ‘Hallucinatoire trip’ (recensie), in: De Groene Amsterdammer, 13 januari 2013
  4. volkskrant.nl | Daniëlle Serdijn, ‘Hanna Bervoets: Alles wat er was’, in: de Volkskrant, 19 januari 2013
  5. hanta.nl | Liliane Waanders, ‘Recensie: Alles wat er was – Hanna Bervoets’
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekBervoets, Hanna, Alles wat er was
NummerN5/2
Niveau5
Studielast3 à 4 slu
Werkvormtweetal (of individueel)
Focusverwantschap
Je leert

de verwantschap tussen Alles wat er was en andere literaire werken onderzoeken en in kaart brengen.

Opdracht

Deze opdracht is gemaakt als samenwerkingsopdracht. Je kunt hem echter ook alleen maken. Houd er in dat geval rekening mee dat je iets meer tijd nodig hebt.

Als 'chef Boeken' van NRC Handelsblad was Pieter Steinz verantwoordelijk voor beschrijvingen van en schema's over allerlei boeken die tot de wereldliteratuur worden gerekend. De beschrijvingen zijn zo geschreven dat het alleen daarom al een plezier is om te lezen. Steinz is echter verder gegaan door allerlei verbanden te leggen met andere literatuur: hij kijkt naar overeenkomsten in thema en stijl en zelfs naar mogelijke beïnvloeding. Uiteindelijk heeft hij de krantenbijdragen gebundeld tot het prettig leesbare boek Gids voor de wereldliteratuur.

Alles wat er was is (nog) niet het middelpunt van een schema geweest. Jullie gaan in deze lacune voorzien door samen een schema rondom Alles wat er was te maken. Daartoe gebruiken jullie het schema rondom Simon Vestdijks De kellner en de levenden als voorbeeld.

A [deels samen]

Bestudeer om te beginnen bron 1.

  1. [een van beiden]
    In kolom 1, 'Hanna Bervoets' boekenkast', noteert een van jullie je vier titels die mogelijk van invloed zijn geweest op Alles wat er was.
  2. [een van beiden]
    In kolom 2, 'Hanna Bervoets op haar best', noteert de ander de twee titels van de boeken van Hanna Bervoets die na Alles wat er was het meest bekend zijn.
  3. [samen]
    Kolom 3, 'Wat te lezen na Bervoets beste?', heeft drie kopjes. Kopjes die Pieter Steinz in andere schema's heeft gebruikt, zijn bijvoorbeeld:
    - wonderreizen
    - plattelandstragedies
    - literatuur als spel
    - bezetenheid en zelfvernietiging
    - de zieke mens in de romanliteratuur
    Bedenk samen drie tussenkopjes (thema's die voorkomen in Alles wat er was waarvan jullie vermoeden dat ze ook in veel andere literaire werken voorkomen). Onder elk kopje komen minimaal drie titels.
  4. [samen]
    Net als Pieter Steinz heeft gedaan, vatten jullie elk boek dat in het schema voorkomt samen in één zin. Iemand die Alles wat er was heeft gelezen, moet uit deze zin kunnen afleiden wat het verband tussen Alles wat er was en de genoemde titel is.
    Hieronder vind je een aantal bronnen die je kunt raadplegen. Daarnaast zul je ook zelf een beetje moeten googelen.

B [individueel]

Steinz' bespreekt in zijn Gids voor de wereldliteratuur werken die, althans wat hem betreft, tot de wereldliteratuur behoren - de beste literatuur ter wereld. Vind je dat Alles wat er was thuishoort in deze Gids?
Beargumenteer je antwoord in ongeveer 100 woorden.

Bronnen
  1. 'De kellner en de levenden', in: Pieter Steinz, Lezen & cetera, Amsterdam/Rotterdam, Prometheus/NRC Handelsblad, 2006, p. 472 (ook te raadplegen via books.google.nl)
  2. thepostonline.nl | Ingelise de Vries, 'Facebookvariant van een eeuwenoud verhaal'
  3. maartendessing.nl | Maarten Dessing, 'Hanna Bervoets: Alles wat er was'
  4. hannabervoets.nl | eigen website van de schrijfster
  5. hebban.nl | 'Hanna Bervoets: Mijn personages creëren vaak een verhaal dat hen op de been houdt' (interview)
Gemaakt doorMarlies Schouwstra, naar een idee van Hans Das




Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Alles wat er was - Bervoets, HannaNiveau 4

Alles wat er was

Auteur:Bervoets, Hanna
Jaar uitgave:2013
Uitgeverij:Atlas Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:283
Genre:psychologische roman
Tags:apocalyps, overleven, rampen, relaties
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
Alles wat er was is zowel genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs 2014 als de Zwarte Bladzij 2013.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 september 2017.

 

Introductie

Hanna Bervoets (1984) schrijft romans, columns en scenario's. Ze heeft de bachelor Media en Cultuur gedaan met als specialisatie Televisie en Populaire Cultuur. Daarna deed ze een master Journalistiek en Research. Deze onderwerpen spelen ook een belangrijke rol in Alles wat er was en Efter. Beide romans spelen zich in de nabije toekomst af. Opvallend is dat Alles wat er was genomineerd is voor zowel de Opzij Literatuurprijs als de Zwarte Bladzij, de prijs voor het meest overschatte boek, die wordt uitgereikt door het satirische studentenblad Propria Cures. In 2017 heeft Bervoets met haar oeuvre de Frans Kellendonk-prijs gewonnen. Deze prijs wordt eens in de drie jaar toegekend aan een literair werk of geheel oeuvre dat getuigt van een onafhankelijke en originele kijk op de in dat werk of oeuvre behandelde maatschappelijke en existentiële problematiek.
Meer informatie over Hanna Bervoets vind je op literatuurplein.nl.

Inhoud

Let op: onderstaande tekst bevat belangrijke details over de afloop van het verhaal.
Acht mensen komen op een zondag bijeen om opnames voor een televisieprogramma te maken. Dan klinkt er een luide knal en wordt buiten alles wit. Via de televisie wordt de boodschap verspreid ramen en deuren te sluiten en nadere instructies af te wachten. Die komen er niet, want de verbinding valt uit. Gaandeweg dringt het besef door dat ze zichzelf langere tijd zullen moeten zien te redden met het weinige voedsel dat in de school aanwezig is. Cameravrouw Lotteke verlaat als eerste de school om bij haar kind te zijn. Van haar wordt niets meer vernomen. De achtjarige Joeri krijgt een ernstig ongeluk en overlijdt, waarna ook zijn moeder Natalie en meester Kaspar de school verlaten. Ondertussen heeft Merel een pillenkokertje gevonden en houdt ze zich bezig met de vraag wie van de aanwezigen mogelijk psychotisch aan het worden is. Barry, die evenals Merel verliefd is op presentator Leo, ziet onder ogen dat zijn liefde niet beantwoord wordt en besluit op te houden met eten. Schoonmaker Kaylem en Leo eten Barry op. Merel denkt zwanger te zijn van Leo. Ze raakt steeds verwarder en gaat Kaylem zien als de aanstichter van alle kwaad. Ze doodt hem, waarna zij en Leo ook hem opeten. Als er op dag 137 geen water meer uit de kraan komt, verlaat ook Leo de school. Merel blijft alleen achter en slikt alle pillen die Leo heeft achtergelaten.

Moeilijkheid

Veel N3-lezers zullen struikelen over de ingewikkelde structuur. Daarnaast worden er veel vragen opgeroepen die niet allemaal, of slechts impliciet, beantwoord worden. N3-lezers zullen daardoor afhaken (hun kan echter ook aangeraden worden opdracht N3|1 tijdens het lezen te maken). Daar staat tegenover dat het taalgebruik niet moeilijk is en het verhaal genoeg elementen bevat om over door te denken.
De meeste lezers lezen eroverheen dat Merel zich haar zwangerschap inbeeldt. Voor een adequate interpretatie op een hoger niveau is dit een cruciaal gegeven. Opdracht N3|2 en beide N4-opdrachten gaan op deze kwestie in.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Alles wat er was is een pittig boek en vraagt, zeker in het begin, doorzettingsvermogen van de lezer. Door de ingewikkelde structuur zullen minder ervaren lezers meteen al afhaken.
  Interesses Interessant voor leerlingen die graag aan het denken worden gezet door wat ze lezen en geïnteresseerd zijn in de psychologie van personages.
  Algemene kennis Niet vereist.
  Specifieke literaire en culturele kennis Ervaring met a-chronologische vertelwijze is vereist.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Geen probleem.
  Zinsconstructies Geen probleem.
  Stijl Beschrijvingen van de gebeurtenissen worden afgewisseld met gedachten (die naar het einde toe verwarder worden) en beschouwingen. Interessant voor N4- en N5-lezers, maar N3-lezers zouden dat als ‘oponthoud’ kunnen ervaren.

Vertrouwheid met literaire personages

Karakters De vertelster, Merel, is de hoofdpersoon. De lezer leert de andere personages via haar kennen.
  Aantal karakters Acht personages. Geen probleem.
  Ontwikkeling van en verhoudingen tussen de karakters Door de extreme omstandigheden staan de personages en hun verhoudingen onder druk. De personages en de wijze waarop zij zich tot anderen verhouden ontwikkelen zich snel. Door de a-chronologische vertelwijze moet de lezer, ook die met N4 of N5, moeite doen om deze ontwikkeling goed te kunnen volgen.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Er is weinig actie, maar doordat het verhaal erg veel open plekken heeft, zit de lezer voortdurend met vragen waar hij een antwoord op wil krijgen. In die zin is het verhaal dus zeker spannend.
  Structuur Ingewikkeld. N3-lezers zullen hierdoor mogelijk afhaken. De hoofdstukken hebben titels als ‘Dag 91’. Binnen de hoofdstukken wisselen belevend en beschouwend ik elkaar af. In veel hoofdstukken komen bovendien flashbacks en vooruitwijzingen voor. Lezers op alle niveaus moeten zich inspannen om de fabel te reconstrueren.
  Perspectief Ik-perspectief vanuit Merel. Het perspectief is onbetrouwbaar doordat Merel soms vooronderstellingen koestert die niet blijken te kloppen. Bovendien raakt zij, naarmate het verhaal vordert, steeds verwarder. Pittig, ook voor gevorderde lezers.
   Betekenis De meeste N3-lezers zullen Alles wat er was lezen als een Wat als...- scenario: wat zou er gebeuren als het einde der tijden aanbreekt? Zij zullen zich afvragen wat zij zelf zouden doen in een dergelijke situatie.
N4-lezers zullen wellicht meer oog hebben voor de meer beschouwende passages, waarin Merel aan haar (ingebeelde) ongeboren kind uitlegt hoe de wereld eruitzag vóór de knal. Dat die wereld wordt afgeschilderd als tamelijk leeg krijgt pas werkelijk betekenis als de lezer zich realiseert dat Merel zich haar zwangerschap inbeeldt: in het aanzicht van de dood wordt zij zich bewust van deze leegte en haar gemis; haar ingebeelde zwangerschap is een laatste poging om zich daar tegen teweer te stellen. Pittige materie, ook voor N4.
Voor N5-lezers is de vraag interessant hoe Alles wat er was zich verhoudt tot andere post-apocalyptische verhalen.

Relevante bronnen voor docenten 

 

groene.nl | Marja Pruis, ‘Hallucinatoire trip’ (recensie), in: De Groene Amsterdammer, 13 januari 2013
volkskrant.nl | Daniëlle Serdijn, ‘Hanna Bervoets: Alles wat er was’, in: de Volkskrant, 19 januari 2013
vn.nl | Jeroen Vullings, ‘Wat de fuck echt’ (recensie), in: Vrij Nederland, 26 januari 2013
hebban.nl | ‘Hanna Bervoets: Mijn personages creëren vaak een verhaal dat hen op de been houdt’ (interview)
hanta.nl | Liliane Waanders, ‘Recensie: Alles wat er was – Hanna Bervoets’

  

Geschreven door:

Marlies Schouwstra