Nederlands - 12 t/m 15 jaar

Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Over de auteur

De Amerikaan Neal Shusterman (1962) heeft diverse romans voor jongeren en volwassenen geschreven, van humoristische romans tot thrillers en science fiction. The Schwa was here is zijn eerste in het Nederlands vertaalde jeugdroman. Net als het vervolg Antsy does time is het een humoristisch verhaal. De jeugdroman Gesplitst is een sciencefictionverhaal. Naast boeken schrijft hij toneelstukken, scripts voor televisie en film en maakte hij een game voor jongeren.

Inhoud

In een Amerika van de toekomst geldt de Wet op het Leven: abortus is verboden, maar ouders mogen hun kinderen tussen hun dertiende en achttiende jaar wel teruggeven aan de staat. Dan worden ze gesplitst ofwel ontleed in lichaamsdelen die vervolgens bij anderen kunnen worden getransplanteerd. Connor, Risa en Lev dreigen gesplitst te worden. Op weg naar hun eindbestemming weten ze te ontsnappen. Maar zal het hen lukken tot hun achttiende uit handen van de overheid te blijven?

Leesaanwijzingen

Op de eerste bladzijde staat de 'Wet op het Leven', die laat zien welke nieuwe regels er gelden in een toekomstig Amerika. Daarna begint het echte verhaal dat uit zeven delen bestaat. Elk deel opent met een of meerdere citaten over mensen en mens-zijn. Als je N3(+) hebt, is het interessant om te onderzoeken wat die citaten te maken hebben met het verhaal.
Lev heeft een heel andere mening over het splitsen dan Connor en Risa. Misschien vind je dit eerst moeilijk te begrijpen, maar als je doorleest, kom je erachter waarom hij op die manier denkt.

Om over na te denken

Wat vind jij van de Wet op het Leven? Lijkt het je een goede manier om problemen in de samenleving op te lossen? Denk je dat de gebeurtenissen in het verhaal in de echte wereld ook mogelijk zouden zijn? In 2016 heeft de Tweede Kamer een nieuwe donorwet aangenomen, waarover veel discussie is ontstaan. Aan wie zou jij Gesplitst het meest aanraden: aan de voor- of tegenstanders van deze nieuwe wet? 

Waardering

Over Gesplitst staan nog geen verslagen op Scholieren.com.

'Het boeit ontzettend, het is spannend, verrassend, meeslepend en je leeft mee met de personages.'
Larissa, op: Collegenet.nl 

'Gesplitst is een boek dat je in een ruk uit wilt lezen. Behalve dat dit verhaal enorm spannend, goed geschreven, en af en toe zelfs heel grappig is, laat het je ook erg nadenken. Als je geen mening had over abortus of over orgaandonatie, dan heb je die na het lezen van dit boek wel.'
Amy, op: Youngadultbooks.nl

'Neal Shusterman laat in zijn Young Adult-roman een toekomstbeeld zien waarin jongeren geen beslissingsrecht hebben over hun eigen leven. Een lugubere en spannende roman die je koude rillingen bezorgt.'
Rozemarijn, op: Cleeft.nl 

Meer weten?

Storyman.com | Engelstalige website van de auteur
Literatuurplein.nl | juryrapport Gouden Lijst 2013

Geschreven door:

Lotte Straatsma

Suggesties


Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekShusterman, Neal, Gesplitst
NummerOpdracht N2
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

reflecteren op het handelen van de personages.

Opdracht

A

Bekijk de lijst met karaktereigenschappen hieronder en vul het schema in. Welke karaktereigenschappen passen bij welk(e) personage(s)? Onderbouw je keuze met een voorbeeld uit het boek. Vul de tabel zo volledig mogelijk in.

Karaktereigenschappen: aardig – agressief – assertief – creatief – dapper – gemeen – gevoelsmens – grappig – groepsmens –  impulsief – laf – leidersfiguur – lief – makkelijk in de omgang – onhandig – onnadenkend – open voor verandering – op zichzelf – paniekerig – rationeel – slim – spontaan – verstandig – zorgzaam – anders, nl ...

Schema

Personage Eigenschappen Voorbeeld
Connor

1 assertief (komt voor zichzelf op)
2 impulsief
3 ... 

1 Hij besluit te vluchten.
2 Hij loopt zonder na te denken naar de geooievaarde baby toe om die te redden.
3 ... 

Risa ... ...
Lev    
CyFi    
De admiraal    

 

B

De drie hoofdpersonen in Gesplitst hebben hetzelfde probleem: ze dreigen gesplitst te worden.

  1. Connor, Risa en Lev gaan alle drie op een andere manier om met dit probleem. Leg per persoon uit hoe zij omgaan met dit probleem. 
  2. Waarom doen de hoofdpersonen wat ze doen? Leg dit per persoon uit. 
  3. Stel dat jij in dezelfde situatie als de hoofdpersonen terechtkomt. Hoe zou jij dan handelen? Zoals een van de drie personages of anders? Licht je antwoord toe in minimaal 40 woorden.

C

Lev denkt in eerste instantie heel anders over splitsen dan Connor en Risa. 

  1. Hoe kijkt Lev aan het begin van het verhaal aan tegen splitsen? 
  2. Hoe komt het dat Lev een heel ander idee heeft over splitsen dan Connor en Risa? Leg je antwoord uit. 
  3. Wie of wat zorgt ervoor dat Lev gedurende het verhaal anders gaat denken over splitsen? Probeer meerdere mensen/situaties te noteren.
    Tip: lees de hoofdstukken die vanuit Levs perspectief zijn geschreven scannend door.

    Wanneer Lev op het vliegtuigkerkhof belandt, verwacht je als lezer dat hij blij is. Eindelijk is hij op een veilige plek en hoeft hij niet bang te zijn om te worden gesplitst. Maar al vrij snel blijkt dat Lev niet van plan is om rustig op het kerkhof te blijven. 
  4. Waarom besluit Lev om een klapper te worden? Gebruik minimaal 40 woorden voor je antwoord.

D

Schrijf een brief aan Lev. Toon in je brief begrip voor wat hem is overkomen en geef vervolgens een paar tips die hem kunnen helpen om zijn leven weer op te pakken. Je brief telt minimaal 200 woorden.

Gemaakt doorLotte Straatsma




Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekShusterman, Neal, Gesplitst
NummerOpdracht N3 | 1
Niveau3
Studielast2 à 3 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre
Je leert

reflecteren op het genre van een boek.

Opdracht

A

De laatste jaren verschijnen er erg veel Young-Adultverhalen die zich in de toekomst afspelen. Veel van deze boeken worden tot het genre dystopie gerekend. 

  1. Heb jij al meer verhalen gelezen of films gezien die zich in de toekomst afspelen? Zo ja, noteer de titels.
  2. Lees bron 1 en de paragraaf 'Een wereld slechter dan de onze' uit bron 2. Leg in je eigen woorden uit wat het verschil is tussen een sciencefictionverhaal, een utopie en een dystopie.
  3. Print bron 1 en de paragraaf 'Diverse rampscenario's' uit bron 2 of kopieer ze naar Word. Markeer alle elementen van sciencefiction en/of dystopieën die jij herkent in Gesplitst.
  4. Sommige recensenten suggereren dat er een soort boodschap in dystopische verhalen zit.
    Denk jij dat er een boodschap in Gesplitst zit? Zo ja, welke? 

B

  1. In bron 1 staat dat er bij sciencefiction 'altijd voor een deel (hoe klein ook) wordt uitgegaan van de huidige wereld'. Welke elementen uit Gesplitst herken jij uit onze huidige wereld? Noem er minstens drie.
  2. Noteer drie dingen uit Gesplitst die niet in het echt gebeuren. Welke van deze dingen zouden wel mogelijk zijn in onze wereld, denk je? Licht je antwoord kort toe. 

C

In zijn dankwoord achterin het boek geeft Neal Shusterman aan dat de grens tussen zijn verhaal en werkelijkheid kleiner is dan je misschien zou verwachten. 'Het verhaal over de op Ebay te koop aangeboden ziel en de reactie erop, is waar gebeurd. Het vliegtuigkerkhof bestaat ook in werkelijkheid, en het huiveringwekkende artikel over de Oekraïense baby's die zijn gestolen voor hun organen berust op waarheid, wat maar weer eens bewijst dat fictie maar al te vaak slechts een klein gedachtesprongetje verwijderd is van de realiteit.'

  1. Noteer een recente gebeurtenis of ontwikkeling die jij geschikt vindt als inspiratiebron voor een dystopie.
  2. Schrijf een flaptekst (150-200 woorden) voor deze dystopie.
Bronnen
  1. 'Science fiction', op: Ensie.nl
  2. Eefje Buenen, 'Een sprankje hoop in een verschrikkelijke wereld. Over dystopische Young Adult-literatuur', op: Dbnl.org
Gemaakt doorLotte Straatsma



BoekShusterman, Neal, Gesplitst
NummerOpdracht N3 | 2
Niveau3
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusspanning: open plekken
Je leert

over open plekken.

Opdracht

A

Bij 'spannende' boeken denk je misschien vooral aan thrillers en detectives, moord en doodslag en bloedstollende actie en achtervolgingen. In literatuur wordt de term spanning echter in alle gevallen gebruikt waarin de lezer, om welke reden dan ook, verder wil lezen.

Noteer een voorbeeld van een situatie waarin je verder wilde lezen in Gesplitst om iets te weten te komen over het vervolg van het verhaal, een personage of iets anders.

B

Lees de (literaire) theorie hieronder en bekijk de afbeelding.

  1. Neem het schema over en vul aan. Eén voorbeeld is al ingevuld.
  2. Noteer vervolgens hoe de open plekken worden ingevuld.
  3. Welke open plek in de tabel heeft een korte spanningsboog?
  4. Welke open plek in de tabel heeft een lange spanningsboog?
  5. Op welke vraag wilde jij het liefst antwoord?

Schema

Bladzijde Open plek (vraag) Invulling (antwoord)
32 Wat is een 'vertiendingsfeest'?  
... ...   
...       
...    
...    

 

C

Hoe had de schrijver door het gebruik van open plekken het verhaal nóg spannender kunnen maken? Noteer drie suggesties.

(Literaire)theorie

Open plekken Veel verhalen en films worden spannend doordat er vragen worden opgeworpen, die niet meteen beantwoord worden. Zo'n vraag wordt in de literatuurwetenschap een open plek genoemd. De afstand tussen de open plek (de vraag) en de invulling ervan (het antwoord) noem je een spanningsboog. Als een vraag al vrij snel wordt beantwoord, is er sprake van een korte spanningsboog; als het heel lang duurt voordat de vraag wordt beantwoord, is er sprake van een lange spanningsboog.

Gesplitst_opdr32

Gemaakt doorLotte Straatsma




Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekShusterman, Neal, Gesplitst
NummerOpdracht N3+
Niveau3+
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis: motto
Je leert

nadenken over het verband tussen motto’s en het verhaal.

Opdracht

Gesplitst bestaat uit zeven delen. Elk van deze delen heeft een eigen titelpagina, waarop de auteur een citaat of een artikel heeft opgenomen. Zulke teksten vooraan in een boek of voorafgaand aan een nieuw deel noem je een motto. In deze opdracht ga je nader in op de betekenis van de motto’s en ga je op zoek naar alternatieven.

A

Welk van de motto’s spreekt jou het meeste aan? Leg je antwoord uit.  

B

  1. Het eerste deel begint met een citaat van een jongen uit een staatsinternaat, dat later in het deel letterlijk terugkomt. Waarom wordt Risa zo boos van Samsons woorden?
  2. Ook deel twee begint met twee uitspraken uit het boek zelf. Herlees hoofdstuk 20 en leg uit wat de zusters met hun uitspraken bedoelen. In welk van de twee uitspraken kan Risa zich het meest vinden, denk je?
  3. Het derde deel begint met een artikel van BBC-correspondent Matthew Hill. Waarom heeft de schrijver dit nieuwsartikel opgenomen in zijn boek, denk je? En waarom past dit artikel juist bij dit deel van het boek?
  4. Deel vier opent met een reactie van internetbedrijf eBay op iemand die probeerde zijn ziel via de website te verkopen. Hoe denk je dat Connor zou reageren op zo’n verkoopadvertentie? Door welke ervaring zou Lev weleens heel anders op hetzelfde bericht kunnen reageren dan Connor?
  5. Ook op de titelpagina van deel vijf is een bestaande tekst opgenomen. Vliegveldkerkhoven bestaan echt in de Verenigde Staten. Vind jij dat kennis iets toevoegt aan je leeservaring? Leg uit waarom niet/wel.
  6. Deel 6 opent met een citaat uit het fictieve Handboek voor ouders van splitsers. Waarom begint de schrijver dit deel weer met een niet-bestaande tekst, denk je? En welk effect hebben de teksten aan het begin van de voorgaande drie delen op de manier waarop je deze tekst leest?
  7. Het laatste deel begint met twee citaten van wetenschapper en supergenie Albert Einstein. Bij welk van de personages die voorkomen in deel 7 vind jij deze uitspraken het best passen? Leg je antwoord uit.

C

Stel dat jij een van de motto’s mag vervangen: welk motto zou jij dan het liefst willen veranderen? Licht je keuze toe en bedenk een alternatief motto voor het betreffende deel.

D

Welke passage uit een liedje, een film, een boek of iets anders vind jij een goed motto bij Gesplitst? Kies iets wat je bij het hele boek vindt passen en leg je keuze uit.

Gemaakt doorLotte Straatsma




Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Gesplitst - Shusterman, NealNiveau 3

Gesplitst

Auteur:Shusterman, Neal
Jaar uitgave:2012
Uitgeverij:Lemniscaat
Plaats:Rotterdam
Aantal pagina's:323
Genre:dystopie, science fiction, toekomstroman, Young Adult
Tags:familie, maatschappijkritiek, ouder-kindrelatie, toekomst, vriendschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Oorspronkelijk verschenen onder de titel Unwind (2007).
Genomineerd voor de Gouden Lijst 2013 (in de categorie vertaald). 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 10 oktober 2017.

 

Introductie

De Amerikaan Neal Shusterman (1962) heeft diverse romans voor jongeren en volwassenen geschreven, van humoristische romans tot thrillers en science fiction. The Schwa was here is zijn eerste in het Nederlands vertaalde jeugdroman. Net als het vervolg Antsy does time is het een humoristisch verhaal. De jeugdroman Gesplitst is een science fictionverhaal. Naast boeken schrijft hij toneelstukken, scripts voor televisie en film en maakt hij een game voor jongeren.

Inhoud

Let op: deze tekst bevat details over de inhoud en afloop van het verhaal en kan je leesplezier bederven.

In een Amerika van de toekomst geldt de Wet op het Leven: abortus is verboden, maar ouders mogen hun kinderen tussen hun dertiende en achttiende jaar wel teruggeven aan de staat. Dan worden ze gesplitst ofwel ontleed in lichaamsdelen die vervolgens bij anderen kunnen worden getransplanteerd. Connor, Risa en Lev dreigen gesplitst te worden, maar op weg naar hun eindbestemming weten ze te ontsnappen. Nadat ze in een geheim opvangkamp voor weggelopen splitsers zijn beland komen de drie toch nog in een splitsingskamp terecht. Door een terroristische actie waar Lev bij betrokken was, overleven ze dit kamp alle drie wel, zij het niet zonder verwondingen.

Moeilijkheid

Voor N2-lezers is Gesplitst in de eerste plaats een spannend verhaal. Zij zullen over de meeste morele en filosofische vraagstukken heen lezen. Voor emotioneel jonge lezers kan het moeilijk zijn om Levs gedrag te begrijpen.
N3-lezers zijn wel in staat Levs gedrag te verklaren. Voor hen is de uitdaging om de gebeurtenissen in het verhaal in verband te brengen met morele kwesties in onze eigen wereld, zoals de in 2016 aangenomen donorwet.
Voor N3(+)-lezers is het boek verder interessant vanwege de intertekstualiteit en de filosofische vraagstukken. Wat gebeurt er met iemands ziel wanneer hij gesplitst wordt?

Met name geschikt voor leerlingen vanaf de tweede klas (havo/vwo). 

Didactische en letterkundige analyse

Voor een volledige didactische en letterkundige analyse klik je hier

Geschreven door:

Lotte Straatsma